ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ហ្វេសប៊ុក (Facebook) គឺជាសេវាកម្មបណ្តាញសង្គមរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលស្ថិតក្រោមគ្រប់គ្រងរបស់ក្រុមបច្ចេកវិទ្យា Meta Platforms (មេតា)។ វាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៤ ដោយនិស្សិតនៅសកលវិទ្យាល័យហារវ៉ាដ រួមមានលោក ម៉ាក ហ្សុកឃឺបឺក (Mark Zuckerberg), Eduardo Saverin, Andrew McCollum, Dustin Moskovitz និង Chris Hughes។ ឈ្មោះ "Facebook" មានប្រភពពីសៀវភៅបញ្ជីមុខ (face book directories) ដែលចែកឱ្យនិស្សិតនៅអាមេរិក ដើម្បីស្គាល់គ្នា។

វីគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ហ្វេសប៊ុកគឺជាបណ្តាញសង្គមធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក ដោយមានអ្នកប្រើប្រាស់សកម្មប្រចាំខែប្រមាណ ២,៩០០ លាននាក់។ ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ក្រុមហ៊ុនមេ Meta ស្ថិតនៅទីក្រុង Menlo Park រដ្ឋកាលីហ្វូនីញ៉ា សហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្រៅពីវេបសាយ ហ្វេសប៊ុកក៏មានកម្មវិធីសម្រាប់ទូរសព្ទចល័ត និងសេវាកម្មបន្ថែមដូចជា Messenger, Marketplace និង Groups ជាដើម ដោយផ្អែកតាមទិន្នន័យ Wikipedia។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះជាវេទិកាឌីជីថលក៏ដោយ យើងអាចពិចារណាអំពី "ភូមិសាស្ត្រ" របស់វាតាមរយៈការិយាល័យនានានៅទូទាំងពិភពលោក និង "ប្រជាជន" គឺសំដៅលើមូលដ្ឋានអ្នកប្រើប្រាស់ដ៏ធំរបស់វា។ យោងតាមវីគីភីឌា ហ្វេសប៊ុកគាំទ្រជាង ១០០ ភាសា រួមទាំងភាសាខ្មែរ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាវេទិកាឆ្លងភាសានិងឆ្លងជាតិដ៏សំខាន់។ អ្នកប្រើប្រាស់ភាគច្រើនស្ថិតក្នុងក្រុមអាយុ ១៨-៣៤ ឆ្នាំ ដូចរូបភាពសាជីជ្រុងអាយុបានបង្ហាញ។ ហ្វេសប៊ុកមានអ្នកប្រើទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅអាស៊ី អឺរ៉ុប អាមេរិក និងអាហ្វ្រិក ដោយកំណើនធំមកពីប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ តាមការឱ្យដឹងរបស់វីគីភីឌា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវីគីភីឌា លោក Mark Zuckerberg បានចាប់ផ្តើមបង្កើតវេបសាយ "Facemash" មុននឹងកែប្រែទៅជា TheFacebook នៅថ្ងៃទី ៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០៤។ ដំបូងឡើយ សេវាកម្មនេះមានសម្រាប់តែនិស្សិតហារវ៉ាដប៉ុណ្ណោះ មុនពេលពង្រីកទៅកាន់សកលវិទ្យាល័យ Ivy League ផ្សេងទៀត និងបន្តទៅកាន់សាលាវិទ្យាល័យ។ ក្នុងឆ្នាំ២០០៥ វាបានប្តូរឈ្មោះមកជា "Facebook" ហើយនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ២០០៦ បានបើកដល់សាធារណជនទូទៅដែលមានអាយុ ១៣ ឆ្នាំឡើង។

ការរីកចម្រើនរបស់ហ្វេសប៊ុកបានពន្លឿន ហើយនៅខែឧសភា ឆ្នាំ២០១២ វាបានចាប់ផ្តើមលក់ភាគហ៊ុនជាសាធារណៈ (IPO) ជាមួយតម្លៃភាគហ៊ុន ៣៨ ដុល្លារអាមេរិកក្នុងមួយភាគហ៊ុន ដែលធ្វើឱ្យក្រុមហ៊ុនមានតម្លៃជាង ១០០ ពាន់លានដុល្លារ។ ក្រោយមក វាបានទិញយក Instagram នៅឆ្នាំ២០១២ និង WhatsApp នៅឆ្នាំ២០១៤ ដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពល។ នៅខែតុលា ឆ្នាំ២០២១ ក្រុមហ៊ុនមេបានប្រកាសប្តូរឈ្មោះទៅជា Meta Platforms ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីចក្ខុវិស័យមេតាវ៉ឺស (metaverse) តាមវីគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស។

ប្រវត្តិរបស់ហ្វេសប៊ុកក៏ពោរពេញដោយវិបត្តិផ្នែកឯកជនភាព រួមមានរឿងអាស្រូវ Cambridge Analytica ក្នុងឆ្នាំ២០១៨ ដែលទិន្នន័យអ្នកប្រើរាប់លាននាក់ត្រូវបានប្រមូលដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និងការស្តាប់ដោយរដ្ឋាភិបាលតាមកម្មវិធី PRISM ដូចបានឱ្យដឹងតាម Wikipedia ជាភាសាខ្មែរផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវីគីភីឌា ម៉ូដែលអាជីវកម្មចម្បងរបស់ហ្វេសប៊ុកគឺការផ្សាយពាណិជ្ជកម្មដែលកំណត់គោលដៅដោយប្រើទិន្នន័យអ្នកប្រើប្រាស់។ ក្នុងឆ្នាំ២០២០ ក្រុមហ៊ុនរកចំណូលបានជាង ៨៥ ពាន់លានដុល្លារ ហើយនិយោជិករបស់ Meta មានជាង ៧០,០០០ នាក់ទូទាំងពិភពលោក។ ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ហ្វេសប៊ុកបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ ប៊ូតុង "Like" ដែលដាក់ដំណើរការនៅឆ្នាំ២០០៩ បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាសកលនៃការយល់ព្រម។ ហ្វេសប៊ុកបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងចលនាសង្គមដូចជាបដិវត្តន៍អារ៉ាប់ឆ្នាំ២០១១ និងចលនា MeToo ជាដើម។ ទន្ទឹមគ្នានេះ វាក៏បានរងការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះការរីករាលដាលព័ត៌មានក្លែងក្លាយ ការជ្រៀតជ្រែកការបោះឆ្នោត និងការត្រួតពិនិត្យប្រជាជនតាមកម្មវិធី PRISM ដែលត្រូវបានលាតត្រដាងដោយលោក Edward Snowden នៅឆ្នាំ២០១៣ តាមវីគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៦ ហ្វេសប៊ុកបន្តជាវេទិកាដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតមួយនៅលើអ៊ីនធឺណិត។ តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា ក្រុម Meta កំពុងផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍន៍បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងមេតាវ៉ឺស។ ការផ្លាស់ប្តូរឥតឈប់ឈរនៃក្បួនដោះស្រាយ (algorithm) និងគោលការណ៍មាតិកា បានជះឥទ្ធិពលដល់អ្នកប្រើប្រាស់និងអ្នកបង្កើតមាតិកាទូទាំងពិភពលោក។ នៅកម្ពុជា ហ្វេសប៊ុកគឺជាប្រភពព័ត៌មាននិងវេទិកាពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។ គេហទំព័រ KhmerPulse ក៏ប្រើប្រាស់ហ្វេសប៊ុកដើម្បីផ្សព្វផ្សាយអត្ថបទរបស់ខ្លួនដល់សាធារណជនកម្ពុជា។ ដូច្នេះ ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរបស់ហ្វេសប៊ុកអាចប៉ះពាល់ផ្ទាល់ដល់ការទទួលបានព័ត៌មានត្រឹមត្រូវរបស់ប្រជាជន ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គមដូចជាកម្ពុជា។