ច្បាប់ស្ដីពីការទាមទារសំណងមិនពិត (False Claims Act)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ច្បាប់ស្ដីពីការទាមទារសំណងមិនពិត ឆ្នាំ១៨៦៣ (False Claims Act – FCA) គឺជាច្បាប់សហព័ន្ធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលដាក់ការទទួលខុសត្រូវផ្នែកច្បាប់ទៅលើបុគ្គល និងក្រុមហ៊ុននានាដែលប្រព្រឹត្តការក្លែងបន្លំប៉ះពាល់ដល់កម្មវិធីរបស់រដ្ឋាភិបាល។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ច្បាប់នេះគឺជាឧបករណ៍ចម្បងរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការក្លែងបន្លំដែលធ្វើឡើងប្រឆាំងថវិការដ្ឋ។

ចំណុចពិសេសមួយរបស់ច្បាប់នេះ គឺបទប្បញ្ញត្តិ “qui tam” ដែលអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលឯកជន (ដែលមិនមែនជាមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាល) ហៅថា “អ្នករាយការណ៍” (relators) អាចដាក់ពាក្យបណ្តឹងជំនួសឱ្យរដ្ឋាភិបាល។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថាជា “ការផ្តល់ព័ត៌មានសម្ងាត់” (whistleblowing) ជាពិសេសនៅពេលដែលអ្នករាយការណ៍គឺជាបុគ្គលិករបស់ស្ថាប័នដែលត្រូវគេចោទប្រកាន់នោះ។ បុគ្គលដែលដាក់ពាក្យបណ្តឹងក្រោមច្បាប់នេះ មានសិទ្ធិទទួលបានចំណែកមួយនៃសំណងដែលយកមកវិញបាន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ច្បាប់នេះត្រូវបានអនុម័តក្នុងឆ្នាំ១៨៦៣ អំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក។ មូលហេតុចម្បងគឺដើម្បីទប់ស្កាត់ការក្លែងបន្លំរបស់អ្នកម៉ៅការការពារជាតិ ដែលបានផ្គត់ផ្គង់សម្ភារៈខូចគុណភាពទៅឱ្យកងទ័ពសហភាព។ វីគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ច្បាប់ត្រូវបានធ្វើវិសោធនកម្មជាច្រើនដង ដើម្បីបង្កើនប្រសិទ្ធភាព។ ការកែប្រែដ៏សំខាន់នៅអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ បានពង្រឹងការការពារសម្រាប់អ្នកផ្តល់ព័ត៌មាន និងពង្រីកវិសាលភាពនៃការទទួលខុសត្រូវ។

ច្បាប់ដើមក៏ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា “ច្បាប់លីនខុន” (Lincoln’s Law) ដោយសារវាត្រូវបានផ្តួចផ្តើមឡើងក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី អាប្រាហាម លីនខុន។ កាលពីដើម គោលបំណងគឺផ្តោតលើការការពារថវិកាយោធា ប៉ុន្តែក្រោយមកទៀត វាបានក្លាយជាយន្តការសកលសម្រាប់គ្រប់ប្រភេទកម្មវិធីរដ្ឋាភិបាល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

បទប្បញ្ញត្តិ qui tam បានបង្កើតឱ្យមានវប្បធម៌មួយដែលលើកទឹកចិត្តដល់បុគ្គលឯកជន ជាពិសេសនិយោជិតដែលបានឃើញហេតុការណ៍មិនត្រឹមត្រូវ ឱ្យចេញមុខជួយរាយការណ៍ទៅកាន់រដ្ឋាភិបាល។ តាមការរាយការណ៍របស់វីគីភីឌា អ្នកដាក់ពាក្យបណ្តឹងក្រោមច្បាប់នេះអាចទទួលបានចំណែកមួយនៃសំណងដែលបានយកមកវិញ ដែលជាការលើកទឹកចិត្តផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចដ៏មានឥទ្ធិពល។ លទ្ធផលគឺករណីក្លែងបន្លំជាច្រើនត្រូវបានរកឃើញ និងដោះស្រាយ ដោយមិនចាំបាច់ពឹងផ្អែកទាំងស្រុងលើការស៊ើបអង្កេតរបស់រដ្ឋាភិបាល។

វប្បធម៌នៃការផ្តល់ព័ត៌មាននេះបានរីករាលដាលទៅក្នុងវិស័យជាច្រើននៃការចំណាយសាធារណៈ ដូចជាសុខាភិបាល ការពារជាតិ និងហិរញ្ញវត្ថុសាធារណៈ។ យន្តការនេះបានធ្វើឱ្យច្បាប់ FCA ក្លាយជាផ្នែកសំខាន់មួយនៃប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌អាមេរិក និងជាឧទាហរណ៍សិក្សាសម្រាប់ប្រទេសដទៃទៀត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងសម័យបច្ចុប្បន្ន ច្បាប់ False Claims Act នៅតែជាឧបករណ៍សកម្មរបស់រដ្ឋាភិបាលអាមេរិក។ ករណីថ្មីៗជាច្រើនដែលពាក់ព័ន្ធនឹងការក្លែងបន្លំក្នុងកម្មវិធីសុខាភិបាល និងការពារជាតិត្រូវបាននាំមកតុលាការតាមច្បាប់នេះ។ សម្រាប់ទស្សនិកជន KhmerPulse ច្បាប់នេះផ្តល់មេរៀនសំខាន់អំពីរបៀបដែលប្រព័ន្ធច្បាប់អាចភ្ជាប់ការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការត្រួតពិនិត្យការចំណាយសាធារណៈ និងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងអំពើពុករលួយ។ ការយល់ដឹងអំពីយន្តការដូចជា qui tam អាចជំរុញការពិភាក្សាអំពីកំណែទម្រង់ច្បាប់ប្រឆាំងអំពើពុករលួយនៅកម្ពុជា។