សិល្បៈស្ត្រីនិយម

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយម គឺជាកិច្ចប្រឹងប្រែងរបស់ស្ត្រីនិយមអន្តរជាតិ ដើម្បីបង្កើតស្នាដៃសិល្បៈដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីជីវិត និងបទពិសោធន៍របស់ស្ត្រី ព្រមទាំងផ្លាស់ប្តូរមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃការផលិត និងការយល់ឃើញសិល្បៈសហសម័យ។ ចលនានេះក៏មានគោលបំណងបង្កើនភាពមើលឃើញរបស់ស្ត្រីក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសិល្បៈ និងការអនុវត្តសិល្បៈផងដែរ។

គោលដៅសំខាន់មួយរបស់ចលនានេះ គឺការប្រជែងនឹងឋានានុក្រមប្រពៃណីដែលបានបែងចែកសិល្បៈខ្ពស់ដូចជារូបចម្លាក់ និងគំនូរ ឲ្យមានឋានៈខ្ពស់ជាងកិច្ចការស្ត្រី ដូចជាតម្បាញ កាត់ដេរ និងការតុបតែងក្បាច់ផ្សេងៗ។ តាមវិគីភីឌា សិល្បករស្ត្រីនិយមបានផ្លាស់ប្តូរទស្សនៈបុរាណនេះ ដោយប្រើប្រាស់សម្ភារៈមិនធម្មតាដូចជាវត្ថុធាតុទន់សម្រាប់ធ្វើរូបចម្លាក់ បច្ចេកទេសថ្មីដូចជាការបំពេញ ការព្យួរ និងការរំកិល និងគោលបំណងថ្មីដូចជាការនិទានរឿងរ៉ាវពីបទពិសោធន៍ជីវិតផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ពួកគេ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយមបានចាប់កំណើតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសនៅរដ្ឋកាលីហ្វញ៉ា ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០។ តាមវិគីភីឌា កម្មវិធីសិល្បៈស្ត្រីនិយម (Feminist Art Program) ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅ Fresno ដោយ Judy Chicago និង Miriam Schapiro ដែលជាអ្នកដឹកនាំចលនានេះ។ បន្ទាប់មក ចលនានេះបានរីករាលដាលទៅកាន់ទីក្រុងធំៗផ្សេងទៀតក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក និងទៅកាន់អឺរ៉ុប អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក ដោយមានការចូលរួមពីសិល្បករមកពីវប្បធម៌ចម្រុះ។

សហគមន៍សិល្បករស្ត្រីនៅទូទាំងពិភពលោករួមមានតួរលេខសំខាន់ៗដូចជា Sheila de Bretteville ដែលជាអ្នករចនាក្រាហ្វិក និង Sutapa Biswas ជាសិល្បករដើមកំណើតឥណ្ឌា ដែលបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយម។ តាមវិគីភីឌា ចលនានេះបានទាក់ទាញសិល្បករពហុវប្បធម៌ ដែលបង្កើតស្នាដៃឆ្លុះបញ្ចាំងពីការរួមបញ្ចូលគ្នានៃយេនឌ័រ ពូជសាសន៍ និងវណ្ណៈសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃសិល្បៈស្ត្រីនិយម ត្រូវបានភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និតទៅនឹងរលកទីពីរនៃចលនាស្ត្រីនិយមដែលបានកើតឡើងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុបខាងលិចក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ និង ១៩៧០។ តាមវិគីភីឌា សិល្បករស្ត្រីបានចាប់ផ្តើមប្រកួតប្រជែងនឹងការត្រួតត្រារបស់បុរសក្នុងស្ថាប័នសិល្បៈ ដោយបង្កើតក្រុម និងកន្លែងតាំងបង្ហាញសម្រាប់តែស្ត្រី។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺ Womanhouse ដែលជាកន្លែងដំឡើងសិល្បៈ និងការសម្តែង រៀបចំឡើងនៅឆ្នាំ១៩៧២ ដោយ Judy Chicago និង Miriam Schapiro នៅ Fresno ។ គម្រោងនេះបានប្រែក្លាយផ្ទះចាស់មួយឲ្យទៅជាកន្លែងតាំងបង្ហាញដ៏មានឥទ្ធិពល ដែលសិល្បករបានប្រើបន្ទប់នីមួយៗដើម្បីនិទានរឿងរ៉ាវរបស់ស្ត្រី។

នៅក្នុងស្នាដៃរបស់ពួកគេ សិល្បករស្ត្រីនិយមបានប្រើបច្ចេកទេសនិងសម្ភារៈថ្មី ដូចជាការធ្វើរូបចម្លាក់ពីវត្ថុធាតុទន់ ការបំពេញ ការព្យួរ និងការរំកិល។ ពួកគេបានលើកកម្ពស់សិប្បកម្មដែលពីមុនត្រូវបានចាត់ទុកថាជាកិច្ចការស្ត្រី ឲ្យទៅជាសិល្បៈដែលមានអត្ថន័យនយោបាយ និងសង្គម។ តាមវិគីភីឌា គោលបំណងនៃស្នាដៃទាំងនេះគឺការនិទានរឿងផ្ទាល់ខ្លួនរបស់ស្ត្រី និងការប្រឈមនឹងការកំណត់តួនាទីយេនឌ័របុរាណ។

ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ មក ចលនានេះបានបន្តវិវត្ត ដោយមានការរីកចម្រើននៃការសិក្សាស្ត្រី និងទ្រឹស្តីយេនឌ័រនៅតាមសាកលវិទ្យាល័យនានា។ សិល្បករស្ត្រីនិយមជំនាន់ក្រោយបានពង្រីកវិសាលភាពនៃប្រធានបទ ដោយរួមបញ្ចូលបញ្ហាពូជសាសន៍ អត្តសញ្ញាណយេនឌ័រ និងយុត្តិធម៌សង្គម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឥទ្ធិពលនៃចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយមបានជះដល់ទីផ្សារសិល្បៈ និងវប្បធម៌ទូទៅ។ តាមវិគីភីឌា ចលនានេះបានជំរុញឲ្យមានការកោតសរសើរឡើងវិញចំពោះស្នាដៃសិល្បៈដែលបង្កើតដោយស្ត្រី និងសម្ភារៈដែលពីមុនត្រូវបានគេមើលងាយ។ វាបានជួយបើកទ្វារឲ្យសិល្បករស្ត្រីទទួលបានឱកាសបង្ហាញស្នាដៃនៅក្នុងសារមន្ទីរធំៗ និងពិព័រណ៍អន្តរជាតិ។

លើសពីនេះ សិល្បៈស្ត្រីនិយមបានដើរតួនាទីក្នុងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌សាធារណៈ ដោយបង្កើតការពិភាក្សាអំពីបញ្ហាយេនឌ័រ អំពើហិង្សាលើស្ត្រី និងតួនាទីរបស់ស្ត្រីក្នុងសង្គម។ ស្នាដៃជាច្រើនបានប្រើសារនយោបាយដើម្បីទាមទារសមភាព និងយុត្តិធម៌។ នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ការកើនឡើងនៃការប្រមូលស្នាដៃពីសិល្បករស្ត្រីនិយមបានជំរុញតម្លៃ និងការវិនិយោគ ទាំងនេះជាផ្នែកមួយនៃនិន្នាការទទួលស្គាល់សិល្បៈដែលដឹកនាំដោយស្ត្រី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ គោលការណ៍នៃសិល្បៈស្ត្រីនិយមនៅតែមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងក្នុងសង្គមសហសម័យ ជាពិសេសក្នុងបរិបទនៃចលនា #MeToo និងការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំងលើសមភាពយេនឌ័រ។ តាមវិគីភីឌា សិល្បករបច្ចុប្បន្នបន្តប្រើសិល្បៈជាឧបករណ៍សម្រាប់ការតស៊ូមតិសិទ្ធិស្ត្រី និងការប្រឆាំងការរើសអើង។ ស្នាដៃរបស់ពួកគេច្រើនតែប្រើបណ្តាញសង្គមនិងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឌីជីថលដើម្បីឈោងទៅកាន់ទស្សនិកជនទូលំទូលាយ។

នៅកម្ពុជា ការពិភាក្សាអំពីយេនឌ័រ និងសិទ្ធិស្ត្រីកំពុងរីកចម្រើនជាលំដាប់។ ទោះបីចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយមនៅមិនទាន់មានភាពច្បាស់លាស់ក៏ដោយ ប៉ុន្តែសិល្បករវ័យក្មេងជាច្រើនកំពុងចាប់អារម្មណ៍លើប្រធានបទស្ត្រី និងយុត្តិធម៌សង្គមតាមរយៈស្នាដៃរបស់ពួកគេ។ ការយល់ដឹងអំពីសមិទ្ធិផលនៃចលនាសិល្បៈស្ត្រីនិយមអន្តរជាតិអាចជម្រុញទឹកចិត្តដល់សិល្បករខ្មែរក្នុងការប្រើប្រាស់សិល្បៈដើម្បីតស៊ូមតិសិទ្ធិស្ត្រី និងបញ្ចេញមតិអំពីបទពិសោធន៍របស់ស្ត្រីនៅកម្ពុជា។