វប្បធម៌

សិល្បការិនីស្ត្រីនិយមអូទ្រីស Valie Export ទទួលមរណភាពក្នុងវ័យ ៨៥ ឆ្នាំ

កាសែត The Guardian និង The Straits Times បានរាយការណ៍ថា សិល្បការិនីសម្តែង និងអ្នកដឹកនាំរឿងស្ត្រីនិយមដ៏ល្បីល្បាញ Valie Export បានទទួលមរណភាពនៅទីក្រុងវីយែន ប្រទេសអូទ្រីស កាលពីថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងវ័យ ៨៥ ឆ្នាំ។

Award of the Max Beckmann Prize 2022 in the Paulskirche in Frankfurt on 18 June 2022 at 18:00 to Valie Export. Welcome by Ina Hartwig. Laudation by Sylvie Fleury. Musical accompaniment by Julie Kuhl
ប្រភព: Wikimedia Commons

តាមរបាយការណ៍រួមគ្នារបស់កាសែតទាំងពីរ មូលនិធិ Valie Export បានប្រកាសកាលពីល្ងាចថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ថា លោកស្រីបានទទួលមរណភាពនៅថ្ងៃដដែលក្នុងទីក្រុងវីយែន រដ្ឋធានីនៃប្រទេសអូទ្រីស។ កាសែត The Guardian បានបញ្ជាក់បន្ថែមថា លោកស្រីបានស្លាប់ត្រឹមតែ ៣ ថ្ងៃមុនថ្ងៃកំណើតគម្រប់ ៨៦ ឆ្នាំរបស់ខ្លួន។

សារព័ត៌មានទាំងពីរបានរាយការណ៍ថា Valie Export ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថាជាសិល្បការិនីដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់សិល្បៈស្ត្រីនិយមនៅអឺរ៉ុបក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ កាសែត The Guardian បានសរសេរថា ការសម្តែងដ៏ហ៊ាន និងបង្កវិវាទរបស់លោកស្រីនៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ បានធ្វើឱ្យសង្គមអូទ្រីសភ្ញាក់ផ្អើល និងរិះគន់យ៉ាងខ្លាំង។ ស្នាដៃទាំងនោះបានលាតត្រដាងពីការប្រើប្រាស់រាងកាយស្ត្រីជាវត្ថុផ្លូវភេទ ប៉ុន្តែឥឡូវនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការរិះគន់សង្គមដ៏មានឥទ្ធិពល និងបានបើកភ្នែកសាធារណជនអំពីអំពើអយុត្តិធម៌យេនឌ័រ។

The Guardian ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់ថា សិល្បៈរបស់ Valie Export បានក្រឡាស់បញ្ច្រាស "ការសម្លឹងរបស់បុរស" (male gaze) ដែលជាទស្សនៈមើលពិភពលោកតាមរយៈក្រសែភ្នែកបុរស។ លោកស្រីបានធ្វើបែបនេះតាមរបៀបដែលគួរឱ្យភ្ញាក់ផ្អើល រន្ធត់ និងពោរពេញដោយភាពសប្បាយរីករាយ។ ចំណែកឯកាសែត The Straits Times វិញបានលើកសរសើរលោកស្រីថាជា "ពន្លឺដឹកនាំ" នៃចលនាស្ត្រីនិយមបែបអាវ៉ង់ហ្គាដ (avant-garde) ក្នុងអឺរ៉ុបក្រោយសង្គ្រាម។

តាមរបាយការណ៍របស់ The Guardian លោកស្រី Valie Export ក៏ជាអ្នកដឹកនាំកុនដ៏ប៉ិនប្រសប់ម្នាក់ដែរ ដោយបានផលិតភាពយន្តខ្លី និងភាពយន្តឯកសារពិសោធន៍ជាច្រើន ដែលបានបន្តស្វែងយល់ពីប្រធានបទស្ត្រីនិយម។ កាសែតដដែលបានរាយការណ៍ថា ស្នាដៃរបស់លោកស្រីដែលធ្លាប់បង្កឱ្យមានការរិះគន់ ឥឡូវនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាការត្រួសត្រាយផ្លូវដ៏សំខាន់សម្រាប់សិល្បៈស្ត្រីនិយម ហើយលោកស្រីត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាអ្នកបើកផ្លូវដ៏ក្លាហាន។

ប្រភព

  1. The GuardianRenowned feminist artist and film-maker Valie Export dies aged 85 — ១៥ ឧសភា ២០២៦
  2. The Straits TimesProvocative Austrian feminist artist Valie Export dies at 85 — ១៥ ឧសភា ២០២៦