ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា “ដំណោះស្រាយចុងក្រោយ” (Final Solution) គឺជាគម្រោងដែលរៀបចំឡើងដោយណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ សម្រាប់ការប្រល័យពូជសាសន៍ជនជាតិជ្វីហ្វទាំងស្រុង។ ពាក្យនេះជាពាក្យបញ្ចេញរបស់ណាស៊ីសម្រាប់ការសម្លាប់ជាប្រព័ន្ធ ដោយមិនប្រើពាក្យប្រល័យពូជសាសន៍ដោយផ្ទាល់។ គោលនយោបាយសម្ងាត់នេះទំនងជាបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៤១ ហើយត្រូវបានបង្ហាញជាផ្លូវការដល់មេដឹកនាំដែលមិនមែនជា SS នៅក្នុងសន្និសីទ Wannsee នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៤២។ លទ្ធផលគឺការសម្លាប់ជនជាតិជ្វីហ្វប្រមាណ ៦ លាននាក់ ដោយរាប់បញ្ចូល ៩០% នៃជនជាតិជ្វីហ្វក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញ ២ភាគ៣ នៃជនជាតិជ្វីហ្វនៅអឺរ៉ុប និង ១ភាគ៣ នៃចំនួនជនជាតិជ្វីហ្វសរុបលើពិភពលោកទូទាំងពេលនោះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ការអនុវត្តដំណោះស្រាយចុងក្រោយបានកើតឡើងនៅទូទាំងតំបន់ដែលកាន់កាប់ដោយអាល្លឺម៉ង់នៅអឺរ៉ុប ចាប់ពីបារាំងរហូតដល់សហភាពសូវៀត។ មជ្ឈមណ្ឌលសម្លាប់ដ៏សំខាន់គឺជំរុំប្រល័យពូជសាសន៍ដែលបានសាងសង់នៅក្នុងប្រទេសប៉ូឡូញក្រោមការកាន់កាប់ ដូចជា Auschwitz, Treblinka, Sobibor និង Belzec ជាដើម។ ក្រុមជនរងគ្រោះសំខាន់គឺជនជាតិជ្វីហ្វ ដែលត្រូវបានកំណត់ដោយច្បាប់ពូជសាសន៍ Nuremberg របស់ណាស៊ី។ ទោះបីជាក្រុមផ្សេងទៀតដូចជាជនជាតិរ៉ូម៉ា ជនពិការ និងពួកស្លាវ ក៏ត្រូវបានសម្លាប់ដែរ ប៉ុន្តែពាក្យ “ដំណោះស្រាយចុងក្រោយ” សំដៅតែទៅលើការប្រល័យពូជសាសន៍ជ្វីហ្វប៉ុណ្ណោះ។ ចំនួនអ្នកស្លាប់សរុបមានប្រហែល ៦ លាននាក់ ដែលជាគ្រោះមហន្តរាយមនុស្សជាតិដ៏ធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងសតវត្សទី២០។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ឫសគល់នៃដំណោះស្រាយចុងក្រោយស្ថិតនៅក្នុងមនោគមវិជ្ជាប្រឆាំងជនជាតិជ្វីហ្វរបស់គណបក្សណាស៊ី ដែលបានឡើងកាន់អំណាចនៅឆ្នាំ១៩៣៣ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អាដុល ហ៊ីត្លែរ។ ដំបូង គោលនយោបាយរាប់ចាប់ពីការបោះបង់ពាណិជ្ជកម្ម ការដកសញ្ជាតិ (ច្បាប់ Nuremberg, ១៩៣៥) និងការបង្ខំឲ្យធ្វើចំណាកស្រុក។ បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានប៉ូឡូញនៅឆ្នាំ១៩៣៩ របបណាស៊ីបានបង្កើតហ្គេតតូ (ghetto) សម្រាប់ប្រមូលផ្តុំជនជាតិជ្វីហ្វនៅក្នុងស្ថានភាពអត់ឃ្លាននិងជំងឺ។

នៅឆ្នាំ១៩៤១ ការឈ្លានពានសហភាពសូវៀតបាននាំមកនូវការកើនឡើងនៃអំពើឃោរឃៅ ដោយកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធពិសេស Einsatzgruppen បានធ្វើការបាញ់សម្លាប់រង្គាលប្រជាជនជ្វីហ្វនៅតាមតំបន់ដែលដណ្តើមបាន។ អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រជឿថា ការសម្រេចចិត្តលុបបំបាត់ជនជាតិជ្វីហ្វទាំងអស់នៅអឺរ៉ុបត្រូវបានធ្វើឡើងដោយថ្នាក់ដឹកនាំណាស៊ីនៅចុងឆ្នាំ១៩៤១។ សន្និសីទ Wannsee នៅខែមករា ឆ្នាំ១៩៤២ ដែលដឹកនាំដោយលោក Reinhard Heydrich បានសម្របសម្រួលផែនការប្រតិបត្តិ រួមទាំងការប្រើប្រាស់ជំរុំសម្លាប់ដោយឧស្ម័នពុល។ លិខិតដែលចុះហត្ថលេខាដោយលោក Hermann Göring ទៅកាន់លោក Heydrich បានផ្តល់សិទ្ធិអំណាចដល់ “ដំណោះស្រាយសរុបនៃសំណួរជ្វីហ្វ”។

ចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤២ ការសម្លាប់ជាប្រព័ន្ធបានកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ រថយន្តឧស្ម័ន និងបន្ទប់ឧស្ម័ននៅជំរុំដូចជា Auschwitz-Birkenau បានក្លាយជាឧបករណ៍សំខាន់នៃការប្រល័យពូជសាសន៍។ ការសម្លាប់នៅតែបន្តរហូតដល់ចុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅឆ្នាំ១៩៤៥ នៅពេលដែលកងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្តបានរំដោះជំរុំទាំងនោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា ដំណោះស្រាយចុងក្រោយមិនត្រឹមតែជាប្រល័យពូជសាសន៍ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏មានវិមាត្រសេដ្ឋកិច្ចនិងវប្បធម៌យ៉ាងសំខាន់ផងដែរ។ ពួកណាស៊ីបានរឹបអូសទ្រព្យសម្បត្តិ អាជីវកម្ម និងស្នាដៃសិល្បៈរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វក្នុងទ្រង់ទ្រាយធំ ដែលផ្តល់ផលប្រយោជន៍ដល់រដ្ឋាភិបាលអាល្លឺម៉ង់ និងបុគ្គលឯកជន។ កម្លាំងពលកម្មទាសករពីជនជាតិជ្វីហ្វក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងឧស្សាហកម្មសង្គ្រាមរបស់ណាស៊ីផងដែរ។

ពីទិដ្ឋភាពវប្បធម៌ ការប្រល័យពូជសាសន៍នេះបានបំផ្លាញសហគមន៍ជ្វីហ្វដែលមានអាយុកាលជាច្រើនសតវត្សរ៍នៅអឺរ៉ុបកណ្តាល និងខាងកើត។ វប្បធម៌ Yiddish ដែលធ្លាប់រីកចម្រើន ត្រូវបានបាត់បង់ស្ទើរតែទាំងស្រុង ហើយស្ថាប័នសាសនា សាលារៀន និងសាលាប្រជុំជាច្រើនត្រូវបានបំផ្លាញ។ ការបាត់បង់នេះបានបន្សល់ទុកនូវផលប៉ះពាល់យូរអង្វែងដល់វប្បធម៌អឺរ៉ុបជាទូទៅ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងបរិបទសកលលោកបច្ចុប្បន្ន ដំណោះស្រាយចុងក្រោយត្រូវបានចាត់ទុកជាការរំលឹកដ៏សំខាន់អំពីគ្រោះថ្នាក់នៃមនោគមវិជ្ជាជ្រុលនិយម និងការរើសអើងជាតិសាសន៍។ ពាក្យ “ប្រល័យពូជសាសន៍” (genocide) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយអ្នកច្បាប់ Raphael Lemkin នៅឆ្នាំ១៩៤៤ ជាការឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ទៅនឹងហាយនភាពរបស់ណាស៊ី ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាមូលដ្ឋាននៃអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិស្តីពីការទប់ស្កាត់និងការផ្តន្ទាទោសឧក្រិដ្ឋកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ ឆ្នាំ១៩៤៨។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ការសិក្សាអំពីដំណោះស្រាយចុងក្រោយមានសារៈសំខាន់ពិសេស ដោយសារប្រជាជនកម្ពុជាក៏បានឆ្លងកាត់សោកនាដកម្មប្រល័យពូជសាសន៍ក្រោមរបបខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) ដែលបានសម្លាប់ប្រជាជនប្រមាណ ២ លាននាក់។ មេរៀនពីការជំនុំជម្រះឧក្រិដ្ឋកម្មសង្គ្រាមនៅ Nuremberg និងការកាត់ទោសជាអន្តរជាតិក្រោយមក បានជួយបង្កើតតុលាការខ្មែរក្រហម (ECCC) ដើម្បីកាត់ទោសមេដឹកនាំដែលទទួលខុសត្រូវលើឧក្រិដ្ឋកម្មប្រឆាំងមនុស្សជាតិ។

ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះជួយឱ្យសង្គមទប់ស្កាត់ការកើតឡើងម្តងទៀតនៃអំពើឃោរឃៅ។ សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ការស្វែងយល់ពីដំណោះស្រាយចុងក្រោយផ្តល់ជាទស្សនវិស័យអន្តរជាតិដ៏សំខាន់ ដើម្បីសញ្ជឹងគិតអំពីតម្លៃនៃសន្តិភាព យុត្តិធម៌ និងមនុស្សធម៌។