ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ពាក្យ «ស្ត្រីទីមួយ» ឬ «First Lady» គឺជាគោរម្យងារមួយដែលគេប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួន ជាពិសេសនៅក្នុងសាធារណរដ្ឋប្រធានាធិបតី ដើម្បីសំដៅទៅលើភរិយារបស់ប្រមុខរដ្ឋ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ជួនកាលតួនាទីនេះក៏អាចត្រូវបានផ្តល់ទៅឲ្យសាច់ញាតិផ្សេងទៀត ក្នុងករណីដែលអ្នកកាន់តំណែងនោះមិនទាន់រៀបការ ឬជាមេម៉ាយ។ ចំពោះស្វាមីរបស់មេដឹកនាំស្ត្រីវិញ គេអាចហៅថា «បុរសទីមួយ» (First Gentleman)។ ងារនេះក៏អាចអនុវត្តចំពោះភរិយារបស់អភិបាលក្រុង ឬអភិបាលរដ្ឋផងដែរ។

តួនាទីរបស់ស្ត្រីទីមួយមិនមែនជាតំណែងផ្លូវការនៅក្នុងរដ្ឋាភិបាលភាគច្រើនទេ ប៉ុន្តែពួកគេតែងតែមានវត្តមាននៅក្នុងពិធីការរដ្ឋ និងសកម្មភាពសប្បុរសធម៌នានា។ នៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ស្ត្រីទីមួយច្រើនតែទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសាធារណៈជន ជាពិសេសទាក់ទងនឹងរបៀបស្លៀកពាក់ និងគម្រោងសប្បុរសធម៌របស់ខ្លួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ងារ «ស្ត្រីទីមួយ» ត្រូវបានគេប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធប្រធានាធិបតី ដូចជាសហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង កូរ៉េខាងត្បូង និងបណ្តាប្រទេសនៅអាមេរិកឡាទីន។ ប៉ុន្តែក៏មានប្រទេសខ្លះដែលនាយករដ្ឋមន្ត្រី ឬព្រះមហាក្សត្រគឺជាប្រមុខរដ្ឋ ដែលមានភរិយាដែលគេស្គាល់ថាជា «នាយិកាភរិយា» ឬ «ព្រះមហាក្សត្រិយានី»។ តាមវីគីភីឌា នៅក្នុងប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ី និងហ្វីលីពីន ពាក្យ «បុរសទីមួយ» (First Gentleman) ត្រូវបានប្រើនៅពេលដែលប្រមុខរដ្ឋជាស្ត្រីដែលមានស្វាមី។ ឧទាហរណ៍ នៅពេលលោកស្រីមេហ្គាវ៉ាទី ស៊ូការណូពូត្រី ជាប្រធានាធិបតី ស្វាមីរបស់គាត់គឺលោកតាវហ្វីក គីម៉ាស ត្រូវបានគេហៅថាបុរសទីមួយ។

ភាពខុសគ្នាខាងវប្បធម៌ក៏ជះឥទ្ធិពលលើទំនៀមទម្លាប់នេះផងដែរ៖ នៅប្រទេសខ្លះ ភរិយាមេដឹកនាំមានតួនាទីតិចតួច ខណៈនៅប្រទេសខ្លះទៀត ពួកគេមានឥទ្ធិពលខ្លាំងក្នុងសង្គម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា ប្រភពដើមនៃពាក្យ «First Lady» ត្រូវបានគេរកឃើញថា មានការប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១៩ ដើម្បីសំដៅទៅលើភរិយាប្រធានាធិបតី។ មនុស្សមួយចំនួនជឿថា ពាក្យនេះត្រូវបានគេប្រើលើកដំបូងសម្រាប់លោកស្រី ដូលី ម៉ាឌីសុន (Dolley Madison) ភរិយារបស់ប្រធានាធិបតី ជេមស៍ ម៉ាឌីសុន ក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៩ នាពេលពិធីបុណ្យសពរបស់គាត់។ ប៉ុន្តែការប្រើប្រាស់ជាទូទៅ និងការទទួលស្គាល់ជាផ្លូវការបានចាប់ផ្តើមនៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២០។

នៅអំឡុងសតវត្សរ៍ទី ២០ តួនាទីស្ត្រីទីមួយកាន់តែមានការវិវត្តន៍ខ្លាំងក្លា។ ខណៈដែលស្ត្រីទីមួយដំបូងៗផ្តោតលើតួនាទីជាម្ចាស់ផ្ទះក្នុងសេតវិមាន និងកិច្ចការក្នុងស្រុក ស្ត្រីមួយចំនួនដូចជា អេលេន័រ រូសវ៉េល (Eleanor Roosevelt) បានប្រើប្រាស់តំណែងនេះដើម្បីធ្វើយុទ្ធនាការដើម្បីសិទ្ធិមនុស្ស និងការអន្តរាគមន៍សង្គម។ គំរូនេះបានធ្វើឲ្យស្ត្រីទីមួយនៅជំនាន់ក្រោយៗដូចជា ហ្សាកគី ខេនណេឌី (Jacqueline Kennedy) និងមីសែល អូបាម៉ា (Michelle Obama) បន្តពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ខ្លួនទៅលើវិស័យផ្សេងៗដូចជា ការអប់រំ សុខភាព និងវប្បធម៌។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ស្ត្រីទីមួយជារឿយៗមានឥទ្ធិពលលើសេដ្ឋកិច្ចតាមរយៈការបង្កើតនិន្នាការម៉ូដ និងការគាំទ្រម៉ាកសំលៀកបំពាក់ក្នុងស្រុក។ ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ សម្លៀកបំពាក់របស់ស្ត្រីទីមួយតែងតែទទួលបានការវិភាគពីសារព័ត៌មាន ហើយអាចជំរុញការលក់រាយ។ លើសពីនេះ ពួកគេជាញឹកញាប់ជាអ្នកឧបត្ថម្ភដល់អង្គការសប្បុរសធម៌ សារមន្ទីរ និងគម្រោងសង្គមផ្សេងៗ ដែលអាចប្រមូលមូលនិធិបានរាប់លានដុល្លារ។

តាមវីគីភីឌា ស្ត្រីទីមួយក៏ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងកិច្ចការទូតដ៏ទន់ភ្លន់ (soft diplomacy) ផងដែរ។ តាមរយៈដំណើរទស្សនកិច្ចទៅកាន់បរទេស និងការទទួលបដិសណ្ឋារកិច្ចភរិយាមេដឹកនាំដទៃ ពួកគេអាចពង្រឹងទំនាក់ទំនងវប្បធម៌ និងមនុស្សធម៌រវាងប្រទេសនានា។ ឧទាហរណ៍ លោកស្រីមីសែល អូបាម៉ា បានបង្កើតគំនិតផ្តួចផ្តើម «Let's Move!» ដើម្បីកាត់បន្ថយភាពធាត់របស់កុមារ ដែលបានក្លាយជាគំរូសកល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅសម័យបច្ចុប្បន្ន តួនាទីស្ត្រីទីមួយបន្តវិវត្តន៍ដើម្បីឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរសង្គម។ ជាឧទាហរណ៍ លោកស្រី ជីល បៃដិន (Jill Biden) ស្ត្រីទីមួយសហរដ្ឋអាមេរិកបច្ចុប្បន្ន គឺជាអ្នកអប់រំម្នាក់ ហើយបានបន្តការបង្រៀនរបស់គាត់ ខណៈពេលដែលកាន់តំណែងនេះ ដែលជារឿងមួយមិនធ្លាប់មានពីមុនមក។ ស្ត្រីទីមួយរបស់ប្រទេសបារាំង គឺលោកស្រីប្រេហ្សីត ម៉ាក្រុង (Brigitte Macron) ក៏បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងកិច្ចការអប់រំ និងសិទ្ធិកុមារ។

ក្នុងវេទិកាពហុភាគី ដូចជាកិច្ចប្រជុំកំពូលនៃអង្គការណាតូ ឬ G20 ភរិយា និងស្វាមីរបស់មេដឹកនាំតែងមានកម្មវិធីដាច់ដោយឡែកដែលរៀបចំដោយម្ចាស់ផ្ទះ ដើម្បីពិភាក្សាអំពីបញ្ហាសង្គមរួម និងបង្ហាញពីវប្បធម៌ជាតិ។ យោងតាមវីគីភីឌា ការជួបជុំទាំងនេះមិនត្រឹមតែជាពិធីការទេ ប៉ុន្តែក៏ជាឱកាសដើម្បីជំរុញកិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហាដូចជាសុខភាពសាធារណៈ និងការអប់រំជាដើម។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីតួនាទីស្ត្រីទីមួយអាចជួយឲ្យយល់កាន់តែច្បាស់ពីសក្ដានុពលនៃការដឹកនាំនៅលើឆាកអន្តរជាតិ និងឥទ្ធិពលដែលភរិយាមេដឹកនាំអាចមានលើសង្គម និងវប្បធម៌។