ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិការីយ៉ុង (Battle of Carillon) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាសមរភូមិធីខនឌេរ៉ូកាឆ្នាំ១៧៥៨ គឺជាសមរភូមិដ៏សំខាន់មួយក្នុងសង្គ្រាមបារាំង-ឥណ្ឌា (French and Indian War) ដែលជាផ្នែកនៃសង្គ្រាមប្រាំពីរឆ្នាំ (Seven Years' War) ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា នៅថ្ងៃទី ៨ កក្កដា ១៧៥៨ កងទ័ពបារាំងក្រោមការដឹកនាំរបស់ឧត្តមសេនីយ Louis-Joseph de Montcalm បានយកឈ្នះលើកងទ័ពអង់គ្លេសដ៏ធំមហិមារបស់ឧត្តមសេនីយ James Abercrombie នៅជិតបន្ទាយ Carillon នៅលើច្រាំងបឹង Champlain ។ តំបន់នេះស្ថិតនៅព្រំដែនរវាងអាណានិគមអង់គ្លេសញូវយ៉ក និងអាណានិគមបារាំងញូវប្រាង់ស៍។

ជ័យជម្នះនេះគឺជាជោគជ័យការពារដ៏ត្រចះត្រចង់ ដោយកងទ័ពបារាំងមានកម្លាំងត្រឹមតែប្រមាណ ៣,៦០០ នាក់ ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពអង់គ្លេសជាង ១៦,០០០ នាក់។ សមរភូមិនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាសមរភូមិដែលមានការបង្ហូរឈាមច្រើនបំផុតមួយក្នុងសម័យនោះ ហើយបានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃទីតាំងការពារនិងការប្រើប្រាស់វិស្វកម្មយោធា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីតាំងនៃបន្ទាយ Carillon ស្ថិតនៅលើកោះដីសណ្តមួយនៅបឹង Champlain ដែលជាផ្លូវទឹកដ៏សំខាន់តភ្ជាប់ទន្លេ Hudson និងទន្លេ Saint Lawrence។ បឹងនេះមានប្រវែងប្រមាណ ២០១ គីឡូម៉ែត្រ ហើយជាខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនធម្មជាតិរវាងទឹកដីដែលគ្រប់គ្រងដោយអង់គ្លេស និងបារាំង។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយព្រៃឈើក្រាស់ និងមានភ្នំខ្ពស់ៗមួយចំនួន រួមទាំងភ្នំ Mount Defiance (ត្រូវបានហៅថា Sugar Bush) ដែលអាចឲ្យគេមើលឃើញបន្ទាយពីចម្ងាយ តែកងទ័ពអង់គ្លេសមិនបានប្រើវាឲ្យមានប្រយោជន៍ទេក្នុងសមរភូមិនេះ។

អ្នកចូលរួមសំខាន់ក្នុងសមរភូមិគឺមេបញ្ជាការទាំងពីរ។ ឧត្តមសេនីយ Louis-Joseph de Montcalm ជាមន្ត្រីយោធាបារាំងដែលមានបទពិសោធន៍ ជាអ្នកទទួលបន្ទុកការពារអាណានិគមញូវប្រាង់ស៍។ រីឯឧត្តមសេនីយ James Abercrombie វិញគឺជាអ្នកគ្រប់គ្រងយុទ្ធនាការរបស់អង់គ្លេស ដែលត្រូវបានគេរិះគន់ជាខ្លាំងដោយសារការសម្រេចចិត្តបញ្ជាឲ្យវាយលុកផ្នែកខាងមុខដោយមិនបានប្រើកាំភ្លើងធំ ឬស្វែងរកផ្លូវវាយចំហៀង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមបារាំង-ឥណ្ឌាបានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ១៧៥៤ នៅពេលដែលអង់គ្លេសនិងបារាំងប្រជែងដណ្តើមការគ្រប់គ្រងអាមេរិកខាងជើង។ នៅឆ្នាំ១៧៥៨ នាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក William Pitt បានដាក់ចេញយុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារទ្រង់ទ្រាយធំប្រឆាំងនឹងទីតាំងរបស់បារាំងនៅអាមេរិក។ បន្ទាយ Carillon គឺជាគោលដៅសំខាន់ដែលអាចបើកផ្លូវទៅកាន់ទីក្រុង Montreal និង Quebec ។

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវីគីភីឌា កងទ័ពអង់គ្លេសបានចាប់ផ្តើមធ្វើដំណើរចេញពីបន្ទាយ William Henry នៅថ្ងៃទី ៥ កក្កដា ១៧៥៨ ដោយធ្វើដំណើរតាមបឹង George ហើយទៅដល់នៅជិតបន្ទាយ Carillon នៅថ្ងៃទី ៦ កក្កដា។ កងទ័ពបារាំងដែលមានកម្លាំងតិចបានសាងប្រព័ន្ធការពារយ៉ាងមាំមួន រួមមានជញ្ជាំងដី និងគំនរឈើស្រួច (abatis) ដើម្បីរារាំងការវាយលុក។ នៅព្រឹកថ្ងៃទី ៨ កក្កដា ឧត្តមសេនីយ Abercrombie បានបញ្ជាឲ្យធ្វើការវាយប្រហារផ្នែកខាងមុខជាច្រើនលើកដោយមិនបានរង់ចាំការតម្រង់កាំភ្លើងធំឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់។ កងវរសេនាធំ Highland (Black Watch) របស់អង់គ្លេសបានប្រយុទ្ធយ៉ាងក្លាហាន តែត្រូវបានប្រហារយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ ក្រោយការប្រយុទ្ធប្រហែល ៦ ម៉ោង អង់គ្លេសបានដកថយវិញដោយមានអ្នកស្លាប់និងរបួសជាង ២,០០០ នាក់ ខណៈដែលបារាំងបាត់បង់ត្រឹមប្រមាណ ៤០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។

ទោះជាបានជ័យជម្នះក៏ដោយ កងទ័ពបារាំងនៅទីបំផុតបានបោះបង់ចោលបន្ទាយ Carillon នៅឆ្នាំ១៧៥៩ នៅពេលកងទ័ពអង់គ្លេសក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Jeffery Amherst បានខិតជិតមកដល់។ បន្ទាយត្រូវបានប្តូរឈ្មោះជា Fort Ticonderoga ហើយបានបន្តដើរតួនាទីក្នុងព្រឹត្តិការណ៍បដិវត្តន៍អាមេរិកនាពេលក្រោយ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

បន្ទាយ Ticonderoga បានធ្លាក់ចូលក្នុងភាពយ៉ាប់យ៉ឺនអស់រយៈពេលជាយូរមកហើយ មុននឹងត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០។ បច្ចុប្បន្ន សមាគម Fort Ticonderoga គ្រប់គ្រងទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ ដែលជាសារមន្ទីរដ៏រស់រវើក រួមមានការតាំងពិពណ៌សិល្បៈ ឯកសារ និងការបង្ហាញឡើងវិញនូវសមរភូមិប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរអន្តរជាតិរាប់ម៉ឺននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

ខាងវប្បធម៌ សមរភូមិការីយ៉ុងកាន់កាប់ទីតាំងដ៏សំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រប្រទេសកាណាដា ជាពិសេសនៅក្នុងខេត្ត Quebec ដែលជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពក្លាហាននិងការការពាររបស់ជនជាតិបារាំង-កាណាដា។ វាបានបង្កើតនូវស្នាដៃសិល្បៈ និងអក្សរសិល្ប៍ជាច្រើន ដូចជាគំនូរដ៏ល្បីល្បាញរបស់ Henry Alexander Ogden ដែលបង្ហាញពីជ័យជម្នះរបស់កងទ័ព Montcalm និងសៀវភៅប្រវត្តិសាស្ត្រសិក្សាពីយុទ្ធសាស្ត្រសមរភូមិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សមរភូមិការីយ៉ុងនៅតែជាករណីសិក្សាដ៏មានតម្លៃក្នុងវិស័យយុទ្ធសាស្ត្រយោធា ដោយបង្ហាញពីរបៀបដែលកម្លាំងតិចអាចកម្ចាត់កម្លាំងច្រើនតាមរយៈទីតាំងរឹងមាំ និងការរៀបចំល្អ។ សាលាយោធាជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងសាលាយោធានៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេស តែងតែសិក្សាសមរភូមិនេះជាឧទាហរណ៍នៃកំហុសក្នុងការវាយប្រហារផ្នែកខាងមុខដោយមិនរៀបចំឲ្យបានគ្រប់គ្រាន់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សមរភូមិការីយ៉ុងផ្តល់នូវបង្អួចមួយដើម្បីស្វែងយល់ពីប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោកនិងការប្រជែងរបស់មហាអំណាចអាណានិគម។ ទីតាំងប្រវត្តិសាស្ត្រដែលត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អ គឺជាគោលដៅទាក់ទាញសម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរដែលចាប់អារម្មណ៍លើប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិកនិងអឺរ៉ុប។ លើសពីនេះ ការសិក្សាអំពីសមរភូមិនេះអាចជំរុញឲ្យមានការពិចារណាអំពីបន្ទាយនិងប្រាសាទបុរាណរបស់កម្ពុជា និងតម្លៃនៃការអភិរក្សបេតិកភណ្ឌជាតិ។