សង្គ្រាមបារាំង-ឥណ្ឌា ជាជម្លោះ​ដែល​ផ្ទុះ​ឡើង​ពី​ឆ្នាំ ១៧៥៤ ដល់ ១៧៦៣ ហើយ​អ្នក​ប្រវត្តិសាស្ត្រ​ទូទៅ​ចាត់​ទុក​ថា​ជា​ផ្នែក​មួយ​នៃ​សង្គ្រាម​ប្រាំ​ពីរ​ឆ្នាំ (Seven Years’ War) ដែល​ជា​ជម្លោះ​សកល​រវាង​មហា​អំណាច​ធំៗ​នៅ​អឺរ៉ុប។ នៅ​អាមេរិក​ខាង​ជើង ចក្រភព​អង់គ្លេស និង​ចក្រភព​បារាំង បាន​ប្រយុទ្ធ​គ្នា​ដើម្បី​ដណ្តើម​ការ​គ្រប់គ្រង​ទឹកដី​ដ៏​ធំ​ធេង និង​បណ្តាញ​ផ្លូវ​ទឹក​សំខាន់ៗ។ ភាគី​នីមួយៗ​សុទ្ធ​តែ​បាន​ចង​សម្ព័ន្ធ​មិត្ត​ជាមួយ​កុលសម្ព័ន្ធ​ជនជាតិ​ដើម​អាមេរិក (ដែល​គេ​ហៅថា “ឥណ្ឌា” នា​សម័យ​នោះ) ដោយ​ធ្វើ​ឱ្យ​សង្គ្រាម​កាន់​តែ​មាន​លក្ខណៈ​ស្មុគស្មាញ។

បន្ទាយ Fort Carillon ត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយលោក Pierre de Rigaud de Vaudreuil អភិបាលអាណានិគមបារាំងថ្មី ដើម្បីការពារបឹង Champlain ពីការលុកលុយរបស់អង់គ្លេស។ តាមវិគីភីឌា បន្ទាយនេះស្ថិតនៅចម្ងាយប្រមាណ ២៤ គីឡូម៉ែត្រខាងត្បូងនៃបន្ទាយ Fort Saint-Frédéric ហើយត្រូវបានរចនាឡើងក្នុងគោលដៅសំខាន់គឺដើម្បីបន្ថយល្បឿនរបស់កងទ័ពសត្រូវឱ្យបានយូរល្មម ដើម្បីឱ្យកងកម្លាំងជំនួយរបស់បារាំងអាចទៅដល់ទាន់ពេល។

នៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៧៥៩ ឧត្តមសេនីយ៍ Sir Jeffery Amherst នៃកងទ័ពអង់គ្លេសបាននាំកម្លាំងទាហានជាង ១១ ០០០ នាក់ និងកាំភ្លើងធំទៅដាក់នៅលើទីទួលខ្ពស់ដែលអាចមើលឃើញបន្ទាយ Fort Carillon យ៉ាងច្បាស់។ ទន្ទឹមនេះ កងទ័ពបារាំងដែលការពារបន្ទាយមានចំនួនត្រឹមតែ ៤០០ នាក់ប៉ុណ្ណោះ ដែលនាំឱ្យឧត្តមសេនីយ៍ Bourlamaque វាយតម្លៃថា ការប្រយុទ្ធការពារគឺជាការឥតប្រយោជន៍។ លោកបានសម្រេចចិត្តប្រើប្រាស់យុទ្ធសាស្ត្រមួយដែលកម្រមានក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ៖ បំផ្លាញបន្ទាយដោយខ្លួនឯង ហើយដកថយ។

តាមកំណត់ត្រា នៅយប់ថ្ងៃទី ២៦ ខែកក្កដា ក្រោយពីកងកាំភ្លើងធំអង់គ្លេសបានចាប់ផ្តើមបាញ់ កងទ័ពបារាំងបានដកខ្លួនចេញយ៉ាងស្ងាត់ស្ងៀម ដោយទុកក្រុមទាហានតូចមួយឱ្យដុតខ្សែជាតិផ្ទុះ (fuse) ទៅកាន់ឃ្លាំងគ្រាប់រំសេវរបស់បន្ទាយ។ នៅពេលដែលគ្រាប់រំសេវបានបំផ្ទុះ ការបំផ្លិចបំផ្លាញគឺធ្ងន់ធ្ងរណាស់ ដោយបានហែករហែកឃ្លាំង និងអគារជាច្រើន ប៉ុន្តែជញ្ជាំងថ្មដ៏ក្រាស់របស់បន្ទាយភាគច្រើននៅតែឈរបានយ៉ាងរឹងមាំ។ ទោះបីជាការបំផ្ទុះមិនបានបំផ្លាញបន្ទាយទាំងស្រុងដូចដែលបានគ្រោងទុកក្តី វាបានជួយពន្យារពេលកងទ័ពអង់គ្លេស និងអនុញ្ញាតឱ្យកងទ័ពបារាំងដកថយទៅកាន់បន្ទាយ Fort Saint-Frédéric ដោយសុវត្ថិភាព។

កងទ័ពអង់គ្លេសបានចូលកាន់កាប់បន្ទាយដែលខូចខាតនៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៧ ខែកក្កដា ហើយក្រោយមកបានជួសជុល និងប្តូរឈ្មោះជា Fort Ticonderoga។ ការបាត់បង់បន្ទាយនេះបានដកចេញនូវរបាំងដ៏សំខាន់សម្រាប់ការពារទឹកដីកាណាដា ហើយបានរួមចំណែកដល់ការទទួលជ័យជម្នះរបស់អង់គ្លេសនៅក្នុងសង្គ្រាមបារាំង-ឥណ្ឌា ដែលបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៧៦៣។ លទ្ធផលនៃសង្គ្រាមបានផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពអំណាចនៅអាមេរិកខាងជើង ហើយត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ការបង្កើតសហរដ្ឋអាមេរិកនៅពេលក្រោយ។

សព្វថ្ងៃនេះ បន្ទាយ Fort Ticonderoga ត្រូវបានថែរក្សាទុកជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រជាតិ និងជាសារមន្ទីរដ៏សំខាន់សម្រាប់ភ្ញៀវទេសចរ។ ឈ្មោះ “Ticonderoga” មានប្រភពមកពីភាសាម៉ូហក (Mohawk) ថា “tekontaró:ken” ដែលមានន័យថា “វាស្ថិតនៅត្រង់ចំណុចប្រសព្វនៃផ្លូវទឹកពីរ” ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់ភូមិសាស្ត្រដែលមិនចេះប្រែប្រួលនៃទីតាំងនេះ។

ឧត្តមសេនីយ៍ François-Charles de Bourlamaque បានរស់រានមានជីវិតពីសង្គ្រាម ហើយត្រូវបានតែងតាំងជាអភិបាលនៃកោះ Guadeloupe ក្នុងឆ្នាំ ១៧៦៣ ប៉ុន្តែអកុសលបានទទួលមរណភាពនៅឆ្នាំ ១៧៦៤។ សម្រាប់អ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រ សកម្មភាពរបស់លោកនៅ Fort Carillon មិនមែនជាការបរាជ័យនោះទេ ប៉ុន្តែជាឧទាហរណ៍ដ៏ល្អនៃយុទ្ធសាស្ត្រយោធាដែលផ្តល់អាទិភាពដល់ការរស់រានរបស់កងទ័ព និងការពន្យារពេលសត្រូវជំនួសឱ្យការប្រយុទ្ធដែលគ្មានសង្ឃឹម។ នៅពេលដែលយើងរំលឹកខួបនៃព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ វាជាការក្រើនរំលឹកថា ក្នុងសង្គ្រាម ការដកថយអាចក្លាយជាជ័យជម្នះបាន ប្រសិនបើធ្វើឡើងដោយឈ្លាសវៃ។