ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគម គឺជាសិទ្ធិដែលអនុញ្ញាតឱ្យបុគ្គលម្នាក់ៗចូលរួម ឬចាកចេញពីក្រុមដោយស្ម័គ្រចិត្ត ព្រមទាំងសិទ្ធិរបស់ក្រុមក្នុងការធ្វើសកម្មភាពរួមដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍របស់សមាជិក និងសិទ្ធិរបស់សមាគមក្នុងការកំណត់លក្ខខណ្ឌទទួល ឬបដិសេធសមាជិកភាព។ សេរីភាពនេះអាចឱ្យមនុស្សរួមគ្នាដើម្បីសម្តែង ផ្សព្វផ្សាយ សម្រេច និងការពារផលប្រយោជន៍រួម។

សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមត្រូវបានចាត់ទុកជាសិទ្ធិមនុស្សជាមូលដ្ឋាន ហើយត្រូវបានការពារដោយឧបករណ៍អន្តរជាតិជាច្រើន។ មាត្រា ២០ នៃសេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្ស ដែលអនុម័តដោយអង្គការសហប្រជាជាតិនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ ចែងថា មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិសេរីភាពក្នុងការប្រមូលផ្តុំ និងការបង្កើតសមាគមដោយសន្តិវិធី។ លើសពីនេះ មាត្រា ២២ នៃកតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ (ICCPR) ក៏បានធានាសិទ្ធិនេះផងដែរ ដោយអនុញ្ញាតឱ្យមានការរឹតត្បិតដែលចាំបាច់សម្រាប់សន្តិសុខជាតិ សុវត្ថិភាពសាធារណៈ ឬការការពារសិទ្ធិអ្នកដទៃ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមជាសិទ្ធិដែលអនុវត្តជាសកល ប៉ុន្តែកម្រិតនៃការគោរពនិងការអនុវត្តមានភាពខុសគ្នាឆ្ងាយណាស់នៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅក្នុងប្រទេសប្រជាធិបតេយ្យ សេរីភាពនេះត្រូវបានការពារដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ឯករាជ្យ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យប្រជាពលរដ្ឋបង្កើតសហជីព សមាគមវិជ្ជាជីវៈ និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលដោយសេរី។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅក្នុងរបបផ្តាច់ការ ឬពាក់កណ្តាលផ្តាច់ការ សកម្មភាពសមាគមត្រូវបានរឹតត្បិតយ៉ាងខ្លាំង ហើយក្រុមសង្គមស៊ីវិលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការគំរាមកំហែងនយោបាយ ដែលនាំឱ្យមានការឃ្លាំមើល ការបំភិតបំភ័យ និងការរឹតបន្តឹងផ្នែកច្បាប់។

អង្គការសង្គមស៊ីវិល និងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅទូទាំងពិភពលោកបានចង្អុលបង្ហាញថា ការរឹតត្បិតសេរីភាពនេះជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើសមត្ថភាពរបស់ប្រជាជនក្នុងការទាមទារសិទ្ធិរបស់ខ្លួន និងចូលរួមក្នុងដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យ។ ការិយាល័យឧត្តមស្នងការអង្គការសហប្រជាជាតិទទួលបន្ទុកសិទ្ធិមនុស្ស (OHCHR) បានបញ្ជាក់ថា សេរីភាពនេះគឺចាំបាច់សម្រាប់ការលើកកម្ពស់សិទ្ធិផ្សេងៗទៀត ដូចជាសិទ្ធិក្នុងការប្រមូលផ្តុំ និងសេរីភាពក្នុងការបញ្ចេញមតិជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ឫសគល់នៃសេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគម អាចត្រូវគេរកឃើញនៅក្នុងគំនិតទស្សនវិជ្ជានៃយុគនវារន្តប្រកាសនិយម (Enlightenment) ដែលអ្នកគិតដូចជា John Locke និង John Stuart Mill បានលើកឡើងអំពីសិទ្ធិធម្មជាតិរបស់បុគ្គលក្នុងការប្រមូលផ្តុំ និងសហការគ្នាដោយសេរី។ ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ កម្មករបានចាប់ផ្តើមបង្កើតសហជីពដើម្បីតស៊ូទាមទារលក្ខខណ្ឌការងារ និងប្រាក់ឈ្នួលសមរម្យ ដែលនាំឱ្យមានការទទួលស្គាល់សារៈសំខាន់នៃការបង្កើតសមាគមជាសិទ្ធិចាំបាច់។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ សហគមន៍អន្តរជាតិបានដាក់បញ្ចូលសេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមទៅក្នុងក្របខ័ណ្ឌសិទ្ធិមនុស្សជាសកល។ អង្គការអន្តរជាតិខាងការងារ (ILO) បានអនុម័តអនុសញ្ញាលេខ ៨៧ ស្តីពីសេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគម និងកិច្ចការពារសិទ្ធិក្នុងការរៀបចំនៅឆ្នាំ ១៩៤៨ ដែលជាគោលការណ៍គ្រឹះសម្រាប់សិទ្ធិការងារនៅទូទាំងពិភពលោក។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៨ ដដែល សេចក្តីប្រកាសជាសកលស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សក៏បានប្រកាសសិទ្ធិនេះនៅក្នុងមាត្រា ២០ ផងដែរ។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ១៩៦៦ កតិកាសញ្ញាអន្តរជាតិស្តីពីសិទ្ធិពលរដ្ឋ និងសិទ្ធិនយោបាយ (ICCPR) បានបញ្ជាក់បន្ថែមនូវសិទ្ធិនេះ និងបានតម្រូវឱ្យរដ្ឋភាគីចាត់វិធានការច្បាប់ដើម្បីធានាការអនុវត្តរបស់វា។

នៅកម្រិតតំបន់ សន្ធិសញ្ញាស្តីពីសិទ្ធិមនុស្សអឺរ៉ុប ធម្មនុញ្ញអាហ្វ្រិក និងឧបករណ៍ផ្សេងៗទៀតក៏បានទទួលស្គាល់សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

នៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមជាគ្រឹះនៃសហជីពការងារ ដែលអនុញ្ញាតឱ្យនិយោជិតចរចារជាសមូហភាពសម្រាប់ប្រាក់ឈ្នួល ម៉ោងធ្វើការ និងលក្ខខណ្ឌការងារប្រសើរជាងមុន។ ក្រៅពីនេះ សមាគមសហករណ៍ និងសមាគមវិជ្ជាជីវៈក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈការគាំទ្រគ្នាទៅវិញទៅមក និងការបង្កើនជំនាញដល់សមាជិក។

ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌វិញ សេរីភាពនេះផ្តល់ឱកាសឱ្យសហគមន៍ផ្សេងៗបង្កើតក្រុម ដើម្បីថែរក្សាប្រពៃណី ភាសា និងអត្តសញ្ញាណរបស់ខ្លួន។ ឧទាហរណ៍ ជនជាតិភាគតិចនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើន បានប្រើប្រាស់សិទ្ធិនេះដើម្បីបង្កើតសមាគមវប្បធម៌ ដែលលើកកម្ពស់ការអប់រំអក្សរសិល្ប៍ និងពិធីបុណ្យប្រពៃណី ដោយរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការថែរក្សាសម្បត្តិវប្បធម៌មនុស្សជាតិ។ លើសពីនេះ សមាគមសង្គម ដូចជាក្រុមយុវជន ក្លឹបកីឡា និងអង្គការសប្បុរសធម៌ សុទ្ធតែដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងសាមគ្គីភាព និងទំនាក់ទំនងសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងនៅបរទេស សេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមជាប្រធានបទដ៏មានសារៈសំខាន់ ដោយសារឥទ្ធិពលរបស់វាលើលទ្ធភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងការចូលរួមក្នុងជីវភាពសាធារណៈ។ នៅកម្ពុជា រដ្ឋធម្មនុញ្ញបានធានាសិទ្ធិនេះ ប៉ុន្តែច្បាប់ស្តីពីសមាគម និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (LANGO) ដែលអនុម័តក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ និងវិសោធនកម្មក្រោយៗមក បានបង្កើនកាតព្វកិច្ចចុះបញ្ជី និងរបាយការណ៍ដែលអង្គការសង្គមស៊ីវិលមួយចំនួនថា ជាការរឹតត្បិតដែលធ្វើឱ្យពួកគេពិបាកប្រតិបត្តិការ។

ក្រុមអ្នកឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិ និងក្នុងតំបន់ បានរាយការណ៍ជារឿយៗអំពីការរឹតត្បិតទាំងនេះ ដោយចង្អុលបង្ហាញថា វាបានប៉ះពាល់ដល់សមត្ថភាពរបស់សង្គមស៊ីវិលក្នុងការចូលរួមដោះស្រាយបញ្ហាសង្គម បរិស្ថាន និងសិទ្ធិការងារ។ ក្នុងបរិបទអាស៊ាន ប្រទេសផ្សេងៗក៏កំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាស្រដៀងគ្នានេះដែរ ដែលធ្វើឱ្យការពិភាក្សាអំពីសេរីភាពក្នុងការបង្កើតសមាគមជាប្រធានបទបន្ទាន់មួយ។

នៅក្នុងយុគសម័យឌីជីថល ការបង្កើតសមាគមក៏បានពង្រីកទៅលើវេទិកាអនឡាញ ដែលប្រជាពលរដ្ឋអាចប្រមូលផ្តុំគ្នាជាក្រុមបណ្តាញសង្គម ដើម្បីពិភាក្សា និងធ្វើយុទ្ធនាការលើបញ្ហាផ្សេងៗ។ ទោះយ៉ាងណា វាក៏នាំមកនូវឧបសគ្គថ្មីៗ ដូចជាការត្រួតពិនិត្យអ៊ីនធឺណិត និងច្បាប់សន្តិសុខតាមអ៊ីនធឺណិតដែលអាចដាក់កម្រិតលើសេរីភាពសមាគមឌីជីថលផងដែរ។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធ នៅលើគេហទំព័រយើង។