KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់២៧ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ២៧ មិថុនា ២០២៦

ព្រះបាទចចទី២ នៃចក្រភពអង់គ្លេស

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ព្រះសរីរូបព្រះបាទចចទី២ ដោយ Thomas Hudson ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ព្រះបាទចចទី២ (George Augustus) គឺជាព្រះមហាក្សត្រនៃចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ ព្រមទាំងជាអ្នកឧកញ៉ានៃប្រ៊ុនហ្សវីក-លូនេបឺក (ហាណូវ័រ) និងជាព្រះអង្គម្ចាស់បោះឆ្នោតនៃចក្រភពរ៉ូមដ៏ពិសិដ្ឋ ចាប់ពីថ្ងៃទី ១១ មិថុនា ឆ្នាំ១៧២៧ រហូតដល់ការសោយទិវង្គតនៅថ្ងៃទី ២៥ តុលា ឆ្នាំ១៧៦០។ ព្រះអង្គប្រសូតនៅថ្ងៃទី ៣០ តុលា ឆ្នាំ១៦៨៣ (តាមប្រតិទិនជូលាន) នៅវិមានហេរ៉េនហូសិន ក្នុងទីក្រុងហាណូវ័រ ដែលបច្ចុប្បន្នជាផ្នែកនៃប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ ព្រះអង្គជាព្រះមហាក្សត្រចុងក្រោយនៃចក្រភពអង់គ្លេសដែលប្រសូតក្រៅទឹកដីអង់គ្លេស។ រជ្ជកាលរបស់ព្រះអង្គត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយការរីកចម្រើននៃអំណាចសភា សង្គ្រាមនៃការស្នងរាជ្យអូទ្រីស និងសង្គ្រាមប្រាំពីរឆ្នាំ ដែលបានពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់ចក្រភពអង់គ្លេសទូទាំងពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ព្រះបាទចចទី២ កាលពីកុមារភាព ជាមួយព្រះមាតា និងព្រះភិគនី ប្រភព: Wikipedia

ព្រះបាទចចទី២ មានព្រះនាមដើមថា Georg August ហើយជាបុត្រារបស់ព្រះបាទចចទី១ និងព្រះនាងសូហ្វៀ ដូរ៉ូធា នៃសេលែ។ យោងតាម Wikipedia ព្រះមាតារបស់ព្រះអង្គត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ពីរឿងស្នេហាក្រៅព្រះរាជដំណាក់ ហើយត្រូវបានឃុំឃាំងអស់មួយជីវិត ដោយព្រះចចទី២ មិនបានជួបព្រះមាតាទៀតឡើយចាប់ពីឆ្នាំ១៦៩៤។ នៅឆ្នាំ១៧១៤ ព្រះបិតារបស់ព្រះអង្គបានឡើងសោយរាជ្យជាព្រះមហាក្សត្រនៃចក្រភពអង់គ្លេស ហើយព្រះអង្គបានក្លាយជាព្រះអង្គម្ចាស់នៃវែល (Prince of Wales)។

ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយព្រះនាងការ៉ូឡាញនៃប្រេនដិនប៊ឺក-អានស្បាក (Caroline of Ansbach) នៅខែសីហា ឆ្នាំ១៧០៥ និងមានបុត្រធីតា ៩ អង្គ ដែលក្នុងនោះមានព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ្រេឌ្រីក ព្រះអង្គម្ចាស់វីលាម (អ្នកឧកញ៉ានៃខឹមប៊ឺរឡែន) និងព្រះនាងអាន។ ព្រះអង្គមានសញ្ជាតិអាល្លឺម៉ង់ពីកំណើត ប៉ុន្តែបានក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសតាមរយៈការស្នងរាជ្យ។ តាម Wikipedia ព្រះអង្គនិយាយភាសាអាល្លឺម៉ង់ និងបារាំង ហើយភាសាអង់គ្លេសដោយបញ្ចេញសំឡេងអាល្លឺម៉ង់ខ្លាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ព្រះបាទចចទី២ នៅសមរភូមិដេតធីងហ្គិន ឆ្នាំ១៧៤៣ ដោយ John Wootton ប្រភព: Wikipedia

រជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទចចទី២ បានចាប់ផ្តើមនៅថ្ងៃទី ១១ មិថុនា ឆ្នាំ១៧២៧ បន្ទាប់ពីការសោយទិវង្គតនៃព្រះបិតា។ យោងតាម Wikipedia រយៈពេលដំបូងនៃរជ្ជកាលនេះត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយឥទ្ធិពលនាយករដ្ឋមន្ត្រី Robert Walpole ដែលជាតំណាងរាស្ត្រដ៏មានអំណាច។ ព្រះអង្គមានទំនាក់ទំនងមិនសូវល្អជាមួយបុត្ររបស់ព្រះអង្គគឺព្រះអង្គម្ចាស់ហ្វ្រេឌ្រីក ដែលបានសោយទិវង្គតមុនព្រះអង្គ។

នៅឆ្នាំ១៧៣៩ ចក្រភពអង់គ្លេសបានធ្វើសង្គ្រាមជាមួយអេស្ប៉ាញ ដែលគេស្គាល់ថាជាសង្គ្រាមត្រចៀកជេនគីន (War of Jenkins' Ear) ហើយបន្តដោយចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមនៃការស្នងរាជ្យអូទ្រីស (១៧៤០-១៧៤៨)។ គួរកត់សម្គាល់ថានៅថ្ងៃទី ២៧ មិថុនា ឆ្នាំ១៧៤៣ ព្រះបាទចចទី២ បានដឹកនាំទ័ពដោយផ្ទាល់នៅសមរភូមិដេតធីងហ្គិន (Battle of Dettingen) ដែលធ្វើឱ្យព្រះអង្គក្លាយជាព្រះមហាក្សត្រអង់គ្លេសចុងក្រោយដែលបានបញ្ជាកងទ័ពក្នុងសមរភូមិ។ ក្នុងឆ្នាំ១៧៤៥ ការបះបោររបស់ពួកចាកូប៊ីត (Jacobite rising) ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Charles Edward Stuart (Bonnie Prince Charlie) បានគំរាមកំហែងរាជបល្លង្ក ប៉ុន្តែត្រូវបានបង្ក្រាបនៅសមរភូមិកាលូដិន (Culloden) ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ១៧៤៦។

ក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃរជ្ជកាល ចក្រភពអង់គ្លេសបានចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមប្រាំពីរឆ្នាំ (១៧៥៦-១៧៦៣) ដែលជាជម្លោះសកលលោកមួយ ដោយចក្រភពអង់គ្លេសទទួលបានជោគជ័យក្នុងការពង្រីកឥទ្ធិពលនៅអាមេរិកខាងជើង និងឥណ្ឌា។ តាម Wikipedia ព្រះបាទចចទី២ បានសោយទិវង្គតនៅថ្ងៃទី ២៥ ខែតុលា ឆ្នាំ១៧៦០ នៅវិមានកេនស៊ីងតុន ទីក្រុងឡុងដ៍ ហើយព្រះនត្តារបស់ព្រះអង្គគឺព្រះបាទចចទី៣ បានឡើងសោយរាជ្យបន្ត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សាកលវិទ្យាល័យ Columbia នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលបង្កើតឡើងក្រោមព្រះរាជធម្មនុញ្ញរបស់ព្រះបាទចចទី២ ប្រភព: Wikipedia

រជ្ជកាលរបស់ព្រះបាទចចទី២ បានបន្សល់ទុកនូវកេរដំណែលវប្បធម៌ និងអប់រំដែលនៅតែមានទំនាក់ទំនងជាមួយប្រទេសកម្ពុជាសព្វថ្ងៃ។ យោងតាម Wikipedia ក្នុងឆ្នាំ១៧៥៣ សារមន្ទីរអង់គ្លេស (British Museum) ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្រោមរជ្ជកាលព្រះអង្គ។ សារមន្ទីរនេះបច្ចុប្បន្នរក្សាទុកនូវវត្ថុបុរាណខ្មែរជាច្រើន ដូចជារូបចម្លាក់ថ្មពីសម័យអង្គរជាដើម។ ការប្រមូលវត្ថុបុរាណនេះបានក្លាយជាប្រធានបទដ៏សំខាន់នៅក្នុងការទាមទាររបស់រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា ដើម្បីស្នើសុំឱ្យប្រគល់វត្ថុបុរាណទាំងនោះមកវិញ។ ដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពីប្រវត្តិនៃស្ថាប័ននេះជួយបំភ្លឺអំពីបញ្ហាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌ដែលកំពុងបន្ត។

លើសពីនេះ នៅឆ្នាំ១៧៥៤ ព្រះអង្គបានចេញព្រះរាជធម្មនុញ្ញបង្កើតមហាវិទ្យាល័យព្រះមហាក្សត្រ (King's College) នៅទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាសាកលវិទ្យាល័យ Columbia ដ៏ល្បីល្បាញក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក។ សាកលវិទ្យាល័យនេះទទួលនិស្សិតមកពីទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនិស្សិតកម្ពុជាជាច្រើន ដែលធ្វើឱ្យកេរដំណែលអប់រំរបស់ព្រះអង្គមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សនៅកម្ពុជា។

តាមរយៈស្ថាប័នទាំងនេះ ព្រះបាទចចទី២ បានជះឥទ្ធិពលដោយប្រយោលដល់វិស័យអប់រំ និងវប្បធម៌នៅកម្ពុជា ហើយប្រវត្តិសាស្ត្រនៃរជ្ជកាលព្រះអង្គផ្តល់នូវបរិបទសំខាន់សម្រាប់ការយល់ដឹងអំពីទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្ររវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

សមរភូមិដេតទីនហ្គេន៖ លើកចុងក្រោយដែលព្រះរាជាអង់គ្លេសដឹកនាំកងទ័ពក្នុងសមរភូមិ

កាលពី ២៨៣ ឆ្នាំមុននៅថ្ងៃទី ២៧ មិថុនា ១៧៤៣ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមដណ្តើមរាជ្យអូទ្រីស កងទ័ពសម្ព័ន្ធមិត្តក្រោមការដឹកនាំរបស់ស្តេចចចទី២នៃចក្រភពអង់គ្លេសបានយកឈ្នះទ័ពបារាំងនៅដេតទីនហ្គេន រដ្ឋបាវ៉ារៀ ដោយបន្សល់ទុកកាលានុវត្តភាពជាលើកចុងក្រោយនៃព្រះរាជាដឹកនាំចម្បាំង។

6 sources · Wikipedia, Wikipedia, Wikipedia