ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា (Wikipedia) ជ្រលងធំ (Grand Canyon) គឺជាជ្រលងចោតដ៏ធំមួយដែលត្រូវបានកាត់បង្កើតឡើងដោយទន្លេ Colorado River នៅរដ្ឋ Arizona នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ ជ្រលងនេះមានប្រវែង ២៧៧ ម៉ាយ (ប្រហែល ៤៤៦ គីឡូម៉ែត្រ) ទទឹងរហូតដល់ ១៨ ម៉ាយ (ប្រហែល ២៩ គីឡូម៉ែត្រ) និងមានជម្រៅជាងមួយម៉ាយ។

ដោយសារទំហំដ៏ធំសម្បើម និងភាពស្រស់ស្អាតផ្នែកភូគព្ភសាស្ត្រ ជ្រលងធំបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាធម្មជាតិដ៏សំខាន់មួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក និងជាគោលដៅទេសចរណ៍អន្តរជាតិដ៏ល្បីល្បាញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមផែនទីតំបន់ដែលចែកចាយដោយសេវាឧទ្យានជាតិសហរដ្ឋអាមេរិក (NPS) តាមរយៈ Wikipedia ជ្រលងធំស្ថិតនៅក្នុងរដ្ឋ Arizona។ ទន្លេ Colorado River គឺជាកត្តាសំខាន់ដែលបានច្រែះកាត់ស្រទាប់ថ្មជាច្រើន ហើយ Wikipedia បង្ហាញដ្យាក្រាមស្រទាប់ថ្ម (stratigraphic column) ដែលបង្ហាញទីតាំង អាយុកាល និងកម្រាស់របស់ស្រទាប់ថ្មដែលលេចចេញក្នុងជ្រលង។

លើសពីនេះ ការបាក់ផ្ទាំងថ្មធ្លាក់ចុះ រួមជាមួយចលនាម៉ាស់ដីផ្សេងទៀត បានធ្វើឲ្យជ្រលងរីកធំជាងមុនជាបន្តបន្ទាប់។ សត្វព្រៃដូចជា bighorn sheep បក្សី California condor និង elk មានវត្តមាននៅក្នុងតំបន់នេះ។ ដោយឡែក ជង្រុកស្តុកស្បៀងរបស់ដូនតាប្រជាជន Puebloan នៅ Nankoweap Creek ជាភស្តុតាងនៃការរស់នៅរបស់ជនជាតិដើមកាលពីសម័យបុរាណ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ដែលចែកចាយគំនូរ La conquista del Colorado (២០១៧) ដោយ Augusto Ferrer-Dalmau ការរុករករបស់លោក Francisco Vázquez de Coronado ពីឆ្នាំ ១៥៤០ ដល់ ១៥៤២ បានមកដល់តំបន់នេះ ហើយលោក García López de Cárdenas អាចត្រូវបានគេមើលឃើញថាកំពុងឈរសម្លឹងមើលជ្រលងធំ។

នៅឆ្នាំ ១៨៧២ រូបថតប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់លោក William Bell ដែលថតក្នុងបេសកកម្ម Wheeler បានបង្ហាញជ្រលងធំ ខណៈដំណើររុករក Powell លើកទី២ ក៏មានរូបថតបង្ហាញការសម្រាកពេលថ្ងៃត្រង់នៅ Marble Canyon ដែរ។ ឯកសាររូបភាពទាំងនេះជាកំណត់ត្រាសំខាន់នៃការស្វែងយល់ពីជ្រលងនៅសតវត្សទី១៩។

មានហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទេសចរណ៍ដូចជាស្ថានីយរថភ្លើង និងសណ្ឋាគារ El Tovar នៅ Grand Canyon Village ដែលត្រូវបានកត់ត្រាដោយរូបថត HAER ឆ្នាំ ១៩៩៤។ រូបភាពប៉ុស្តិ៍កាត Fred Harvey ក៏បានបង្ហាញពីច្រាំងជ្រលងដ៏ខ្ពស់ៗខាងលើ Hermit Camp ផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពដែល Wikipedia ចែករំលែកបង្ហាញថា ការជិះទូកលេង (rafting) នៅលើទឹកជ្រោះនៃទន្លេ Colorado River គឺជាសកម្មភាពទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមមួយ។ ផ្លូវដើរដូចជា North Kaibab Trail នាំអ្នកទស្សនាទៅកាន់ទឹកធ្លាក់ Ribbon Falls ដែលជាកន្លែងទឹកក្រោមដីហូរចេញមកលើផ្ទៃ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ជង្រុកស្តុកស្បៀងរបស់ដូនតាប្រជាជន Puebloan នៅ Nankoweap Creek ជាស្លាកស្នាមប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់របស់ជនជាតិដើម។ អាជីវកម្មទេសចរណ៍ដូចជាសណ្ឋាគារ El Tovar រថភ្លើង និងសេវាសង្គ្រោះ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃសេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រូបភាពផ្កាយរណប Sentinel-2 ថ្ងៃទី ២៧ ខែមិថុនា ឆ្នាំ ២០១៧ ដែល Wikipedia ចែករំលែក បង្ហាញតំបន់ជ្រលងធំ ចាប់ពីបឹង Lake Powell រហូតដល់បឹង Lake Mead ក្នុងមាត្រដ្ឋាន ១ ទល់ ៤៥០,០០០។ ការត្រួតពិនិត្យពីផ្កាយរណបនេះជួយអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងអ្នកគ្រប់គ្រងឧទ្យានឲ្យយល់ពីធនធានទឹក និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

NPS ក៏បានអនុវត្តការដុតតាមផែនការ (prescribed fires) ដូចផ្សែងដែលគេឃើញនៅ Yavapai Point នៅគែមខាងត្បូង ក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៧។ ចំណែកឯការអភិរក្សសត្វព្រៃ គេឃើញមានការដាក់លេខឲ្យសត្វ California condor ដើម្បីតាមដានស្រាវជ្រាវ ដោយត្រឹមខែមេសា ឆ្នាំ ២០០៩ មានសត្វ condor ព្រៃដែលគេស្គាល់ច្បាស់ ១៧២ ក្បាល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទអំពីការគ្រប់គ្រងទន្លេ Colorado River ការអភិរក្សឧទ្យានជាតិ និងការដុតព្រៃតាមផែនការ ជារឿងដែលសារព័ត៌មានអន្តរជាតិតែងរាយការណ៍ញឹកញាប់ ហើយអ្នកអានអាចតាមដានបន្ថែមតាមរយៈសារព័ត៌មាន KhmerPulse បាន។