ហេសបូឡា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ភាសាអង់គ្លេស ហេសបូឡា គឺជាគណបក្សនយោបាយអ៊ីស្លាមនិកាយស៊ីអ៊ីតនៅលីបង់ ដែលមានស្លាបប្រដាប់អាវុធសកម្មមួយ ហើយត្រូវបានរដ្ឋាភិបាលលីបង់ហាមឃាត់ជាផ្លូវការនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ អំឡុងពេលដែលអ៊ីស្រាអែលកំពុងធ្វើសង្គ្រាមនៅលីបង់។ ស្លាបប្រដាប់អាវុធរបស់ហេសបូឡាត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ក្រុមប្រឹក្សាជីហាត (Jihad Council) រីឯស្លាបនយោបាយវិញគឺគណបក្ស ប្លុកភក្តីភាពចំពោះការតស៊ូ នៅក្នុងសភាលីបង់។ យោងទៅតាមការវាយតម្លៃនាឆ្នាំ២០១៦ កម្លាំងប្រដាប់អាវុធរបស់ខ្លួនមានសមត្ថភាពស្មើនឹងកងទ័ពនៃប្រទេសដែលមានទំហំមធ្យមមួយ។

ហេសបូឡាត្រូវបានប្រទេសមួយចំនួនដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក អ៊ីស្រាអែល និងសមាជិកមួយចំនួននៃសហភាពអឺរ៉ុប ចាត់ទុកថាជាអង្គការភេរវកម្ម ប៉ុន្តែនៅក្នុងតំបន់ វាត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាចលនាតស៊ូដ៏ស្របច្បាប់ និងជាតួអង្គនយោបាយដ៏មានឥទ្ធិពល។ ហេសបូឡាក៏មានបណ្តាញសេវាសង្គមដ៏ធំទូលាយ ជួយដល់សហគមន៍និកាយស៊ីអ៊ីត និងទទួលការឧបត្ថម្ភធំៗពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ទាំងផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ និងយោធា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia ហេសបូឡាមានមូលដ្ឋានគាំទ្រយ៉ាងរឹងមាំនៅក្នុងតំបន់ដែលមានប្រជាជននិកាយស៊ីអ៊ីតច្រើនរបស់លីបង់ រួមមានភាគខាងត្បូងប្រទេស ជ្រលងបេកា និងតំបន់ជាយក្រុងភាគខាងត្បូងនៃរដ្ឋធានីបេរូត ដែលគេស្គាល់ថា ដាហ៊ីយេ (Dahiyeh)។ ផែនទីដែលបានចេញផ្សាយក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០០៦ បង្ហាញថាតំបន់ទាំងនេះស្ថិតនៅក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ហេសបូឡា ឬមានឥទ្ធិពលយោធាខ្លាំង។ សហគមន៍និកាយស៊ីអ៊ីតគឺជាក្រុមសាសនាមួយក្នុងចំណោមក្រុមជាច្រើននៅក្នុងប្រទេសលីបង់ដែលមានសមាសភាពសាសនាចម្រុះ ហើយពួកគេមើលឃើញហេសបូឡាជាអ្នកការពារ និងជាកម្លាំងនយោបាយដែលបម្រើផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន។ ហេសបូឡាបានបង្កើតស្ថាប័នសង្គមជាច្រើនដូចជាមន្ទីពេទ្យ សាលារៀន និងកម្មវិធីជំនួយនានា ដើម្បីពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយប្រជាជនក្នុងតំបន់ទាំងនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia និងឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រផ្សេងៗ ហេសបូឡាបានបង្កើតឡើងនៅដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលលីបង់ (ឆ្នាំ១៩៧៥-១៩៩០)។ ការបង្កើតនេះមានការគាំទ្រយ៉ាងសំខាន់ពីសាធារណរដ្ឋអ៊ីស្លាមអ៊ីរ៉ង់ និងបានផ្អែកលើមនោគមវិជ្ជានយោបាយ-សាសនារបស់ Ayatollah Ruhollah Khomeini (រូប) ដែលផ្តល់គំនិតដល់ចលនាអ៊ីស្លាមស៊ីអ៊ីតទូទាំងពិភពលោក។ គោលដៅដំបូងរបស់ហេសបូឡាគឺប្រឆាំងនឹងការកាន់កាប់របស់អ៊ីស្រាអែលនៅភាគខាងត្បូងលីបង់ និងបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្លាមមួយនៅលីបង់ ប៉ុន្តែក្រោយមកវាបានសម្របខ្លួនទៅនឹងប្រព័ន្ធនយោបាយចម្រុះរបស់លីបង់។

អគ្គលេខាធិការដំបូងរបស់ហេសបូឡាគឺលោក Subhi al-Tufayli ប៉ុន្តែអ្នកដឹកនាំដែលគេស្គាល់ច្រើនជាងគេគឺលោក Sayyid Hassan Nasrallah ដែលបានកាន់តំណែងនៅឆ្នាំ១៩៩២ បន្ទាប់ពីអ្នកកាន់តំណែងមុនលោក Abbas al-Musawi ត្រូវបានអ៊ីស្រាអែលធ្វើឃាត។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Nasrallah ហេសបូឡាបានពង្រីកកម្លាំងយោធា និងឥទ្ធិពលនយោបាយរបស់ខ្លួនយ៉ាងខ្លាំង។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗរួមមាន ការដកទ័ពរបស់អ៊ីស្រាអែលចេញពីលីបង់ក្នុងឆ្នាំ២០០០ ដែលហេសបូឡាចាត់ទុកជាជ័យជម្នះ និងសង្គ្រាមឆ្នាំ២០០៦ រវាងហេសបូឡា និងអ៊ីស្រាអែល ដែលបណ្តាលឱ្យខូចខាតយ៉ាងដំណំ ប៉ុន្តែបានបង្កើនកិត្យានុភាពរបស់ហេសបូឡាក្នុងចំណោមអ្នកគាំទ្ររបស់ខ្លួន។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីរីដែលផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ២០១១ ហេសបូឡាបានបញ្ជូនកម្លាំងទៅគាំទ្ររដ្ឋាភិបាលរបស់លោក Bashar al-Assad ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តជាមួយអ៊ីរ៉ង់។ សង្គ្រាមចុងក្រោយរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហាម៉ាសដែលចាប់ផ្តើមក្នុងខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ បានរាលដាលទៅជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដ៏ធ្ងន់ធ្ងរជាមួយហេសបូឡា ដែលនៅទីបំផុតបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលលីបង់សម្រេចហាមឃាត់ហេសបូឡាជាផ្លូវការនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ដោយយោងទៅលើហេតុផលសន្តិសុខជាតិ និងសម្ពាធអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមការសិក្សាជាច្រើន ហេសបូឡាមិនគ្រាន់តែជាអង្គការយោធា និងនយោបាយនោះទេ ប៉ុន្តែវាក៏ជាអង្គភាពសេដ្ឋកិច្ច-សង្គមដ៏ធំមួយដែរ។ ហេសបូឡាដំណើរការបណ្តាញសេវាសាធារណៈយ៉ាងទូលំទូលាយ រួមមានមន្ទីពេទ្យ សាលារៀន មជ្ឈមណ្ឌលសហគមន៍ និងកម្មវិធីឧបត្ថម្ភហិរញ្ញវត្ថុដល់គ្រួសារអ្នកស្លាប់ក្នុងសង្គ្រាម។ ប្រភពហិរញ្ញវត្ថុសំខាន់របស់វាបានមកពីអ៊ីរ៉ង់ ដែលរួមមានការផ្ទេរប្រាក់ដោយផ្ទាល់ ប្រេងឥន្ធនៈ (ដូចការដឹកឥន្ធនៈក្នុងឆ្នាំ២០២១) និងការផ្គត់ផ្គង់សព្វាវុធ។ មានរបាយការណ៍ខ្លះអះអាងថា ហេសបូឡាក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពរកប្រាក់ខុសច្បាប់ដូចជា ការរត់ពន្ធ ការលាងលុយកខ្វក់ និងបណ្តាញនៅអាមេរិកឡាទីន ប៉ុន្តែហេសបូឡាតែងតែបដិសេធ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ហេសបូឡាផ្សព្វផ្សាយមនោគមវិជ្ជារបស់ខ្លួនតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដូចជាទូរទស្សន៍ Al-Manar និងវិទ្យុ Al-Nour ។ វាក៏រៀបចំព្រឹត្តិការណ៍សាសនាធំៗ ដូចជាពិធីអាស៊ូរ៉ា ដែលរំលឹកដល់ការធ្វើទុក្ករកម្មរបស់ Imam Hussein និងពង្រឹងវប្បធម៌តស៊ូ និងការលះបង់។ តាម Wikipedia ហេសបូឡាគឺជាសមាជិកស្នូលនៃ "អ័ក្សតស៊ូ" ដែលដឹកនាំដោយអ៊ីរ៉ង់ ហើយឥទ្ធិពលវប្បធម៌នេះបានរីករាលដាលដល់ក្រុមប្រដាប់អាវុធដទៃទៀតនៅក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ព្រឹត្តិការណ៍ដែលពាក់ព័ន្ធនឹងហេសបូឡាអាចផ្តល់ជាបរិបទសំខាន់ចំពោះស្ថានភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ ជម្លោះរវាងហេសបូឡា និងអ៊ីស្រាអែលដែលបានកើនឡើងចាប់តាំងពីចុងឆ្នាំ២០២៣ មិនត្រឹមតែគំរាមកំហែងដល់ស្ថិរភាពលីបង់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងមានឥទ្ធិពលដល់តម្លៃថាមពលពិភពលោក និងសន្តិសុខអន្តរជាតិទៀតផង។ ការសម្រេចរបស់រដ្ឋាភិបាលលីបង់ក្នុងខែមីនា ឆ្នាំ២០២៦ ក្នុងការហាមឃាត់ហេសបូឡា គឺជាការវិវត្តនយោបាយដ៏សំខាន់ ដែលអាចផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពក្នុងប្រទេស និងទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីរ៉ង់។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាសមាជិកអាស៊ាន និងមានសហគមន៍មូស្លីមមួយផ្នែក ការយល់ដឹងអំពីឥទ្ធិពលរបស់ក្រុមមិនមែនរដ្ឋដូចជាហេសបូឡា អាចជាមេរៀនក្នុងការវិភាគនយោបាយសន្តិសុខ និងការទូតតំបន់។ បើទោះបីជាហេសបូឡាប្រឈមនឹងការរឹតបន្តឹងថ្មីៗក៏ដោយ ក៏វានៅតែជាកម្លាំងដ៏សំខាន់មួយនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ដែលសកម្មភាពរបស់វាអាចជះឥទ្ធិពលដល់សន្តិភាព និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។