ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចលនាហ៊ូទី ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាផ្លូវការថា “អានសារ អល់ឡោះ” (Ansar Allah) គឺជាអង្គការនយោបាយ និងយោធា ដែលមានទស្សនវិស័យស្ដារឡើងវិញនូវនិកាយហ្សៃឌី (Zaydi) និងមាននិន្នាការឥស្លាមនិយមស៊ីអ៊ីត។ ក្រុមនេះកើតចេញពីប្រទេសយេម៉ែននៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ ហើយភាគច្រើនមានសមាជិកជាអ្នកកាន់និកាយហ្សៃឌី ដោយការដឹកនាំភាគច្រើនបានមកពីគ្រួសារ អាល់-ហ៊ូទី (al-Houthi)។ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ូទីគឺជាតួអង្គកណ្តាលនៅក្នុងសង្គ្រាមស៊ីវិលយេម៉ែន ហើយបានទទួលការថ្កោលទោសជាអន្តរជាតិ ចំពោះការរំលោភសិទ្ធិមនុស្ស រួមទាំងការកំណត់គោលដៅទៅលើជនស៊ីវិល និងការប្រើប្រាស់ទាហានកុមារ។

ក្រុមនេះត្រូវបានប្រទេសមួយចំនួនកំណត់ថាជាអង្គការភេរវកម្ម។ ក្រៅពីនេះ ក្រុមហ៊ូទីត្រូវបានគាំទ្រដោយអ៊ីរ៉ង់ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកយ៉ាងទូលំទូលាយថាជាផ្នែកមួយនៃ “អ័ក្សនៃការតស៊ូ” (Axis of Resistance) ដែលដឹកនាំដោយអ៊ីរ៉ង់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

មូលដ្ឋានភូមិសាស្ត្រសំខាន់របស់ចលនាហ៊ូទីស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃប្រទេសយេម៉ែន ជាពិសេសនៅខេត្តសារ៉ាដា (Saada) និងតំបន់ជុំវិញរដ្ឋធានីសាណាន (Sanaa)។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនយេម៉ែនប្រមាណ ៣៥% ទៅ ៤០% ជាអ្នកកាន់និកាយហ្សៃឌី ដែលជានិកាយមួយក្នុងចំណោមនិកាយស៊ីអ៊ីតក្នុងសាសនាឥស្លាម។ សហគមន៍ហ្សៃឌីប្រមូលផ្តុំយ៉ាងច្រើននៅតំបន់ភ្នំខ្ពស់ភាគខាងជើង ដែលជាតំបន់មានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រដោយសារវារួមបញ្ចូលទីក្រុងសំខាន់ៗ និងផ្លូវច្រកសមុទ្រក្រហម។ ក្រុមហ៊ូទីបានប្រើប្រាស់អត្តសញ្ញាណនិកាយ និងភូមិសាស្ត្រនេះដើម្បីប្រមូលការគាំទ្រ និងពង្រីកឥទ្ធិពល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ចលនាហ៊ូទីបានចាប់កំណើតនៅដើមទសវត្សឆ្នាំ ១៩៩០ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក ហូសេន អាល់-ហ៊ូទី (Hussein al-Houthi) ជាអ្នកដឹកនាំសាសនានិកាយហ្សៃឌី។ ក្រុមនេះបានប្រឆាំងនឹងរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយលោក អាលី អាប់ឌុលឡា សាឡេ (Ali Abdullah Saleh) ដោយចោទប្រកាន់ថាមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ព្រមទាំងការធ្វេសប្រហែសចំពោះសហគមន៍ហ្សៃឌី។

ការបះបោរដោយអាវុធរបស់ក្រុមហ៊ូទី (Houthi insurgency) បានផ្ទុះឡើងពីឆ្នាំ ២០០៤ ហើយកើតមានជាបន្តបន្ទាប់ជាមួយរដ្ឋាភិបាល។ បន្ទាប់ពីបដិវត្តន៍អារ៉ាប់ឆ្នាំ ២០១១ ដែលបណ្ដាលឱ្យរដ្ឋាភិបាលកណ្ដាលចុះខ្សោយ ក្រុមហ៊ូទីបានឆ្លៀតឱកាសពង្រីកអំណាច ហើយនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០១៤ ពួកគេបានដណ្ដើមកាន់កាប់រដ្ឋធានីសាណាន។ ក្រោយមក លោក សាឡេ បានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយពួកគេ ប៉ុន្តែនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ២០១៧ គាត់ត្រូវបានក្រុមហ៊ូទីធ្វើឃាត ដោយចោទប្រកាន់ថាបានក្បត់ជាតិ។

ការកាន់កាប់នេះបានជំរុញឱ្យមានអន្តរាគមន៍យោធាពីក្រុមចម្រុះដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៥ ដែលធ្វើឱ្យជម្លោះកាន់តែស្មុគស្មាញ និងបង្កើតជាវិបត្តិមនុស្សធម៌ដ៏ធំធេងបំផុតមួយនៅលើពិភពលោកសព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមហ៊ូទីពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើការគាំទ្រពីប្រទេសអ៊ីរ៉ង់ ដែលផ្ដល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុ សព្វាវុធ និងការបណ្ដុះបណ្ដាល។ លើសពីនេះ ក្រុមនេះក៏រកចំណូលបានពីការយកពន្ធលើប្រជាជននៅតំបន់ដែលខ្លួនគ្រប់គ្រង ការជួញដូរប្រេង និងទំនិញខុសច្បាប់ផ្សេងៗ។

ចំពោះវប្បធម៌ ចលនាហ៊ូទីមានមនោគមវិជ្ជាស្ដារនិយមហ្សៃឌី (Zaydi revivalism) ដោយរួមបញ្ចូលនូវគោលជំហរប្រឆាំងនឹងចក្រពត្តិនិយម ប្រឆាំងនឹងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល ព្រមទាំងការគាំទ្រប្រយោជន៍របស់សហគមន៍ហ្សៃឌី។ ឥទ្ធិពលវប្បធម៌នេះបានជួយឱ្យពួកគេប្រមូលការគាំទ្រយ៉ាងរឹងមាំពីសំណាក់ប្រជាជនហ្សៃឌីនៅភាគខាងជើងយេម៉ែន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រហូតមកដល់ពាក់កណ្ដាលឆ្នាំ ២០២៦ ក្រុមហ៊ូទីនៅតែគ្រប់គ្រងផ្នែកធំមួយនៃប្រទេសយេម៉ែន រួមទាំងរដ្ឋធានីសាណាន ហើយសង្គ្រាមស៊ីវិលនៅតែបន្ដដោយគ្មានដំណោះស្រាយនយោបាយច្បាស់លាស់។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃ “អ័ក្សនៃការតស៊ូ” ដែលដឹកនាំដោយអ៊ីរ៉ង់ ហើយត្រូវបានប្រទេសមួយចំនួនដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត កំណត់ថាជាអង្គការភេរវកម្ម។

វិបត្តិមនុស្សធម៌នៅយេម៉ែនបានបង្កឱ្យមានការស្លាប់ និងរបួសដល់ជនស៊ីវិលរាប់សែននាក់ ហើយប្រជាជនរាប់លាននាក់កំពុងប្រឈមមុខនឹងគ្រោះទុរភិក្ស។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលជាសមាជិកអាស៊ាន និងជាអ្នកគាំទ្រសន្ដិភាព វិបត្តិនេះបានរំលេចពីសារៈសំខាន់នៃការដោះស្រាយជម្លោះតាមរយៈការទូត និងការសន្ទនា។ លើសពីនេះ ភាពមិនស្ថិតស្ថេរនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាបានជះឥទ្ធិពលដល់តម្លៃប្រេងពិភពលោក ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់ថ្លៃដើមនាំចូល និងនាំចេញរបស់កម្ពុជា។