ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សមាគមដឹកជញ្ជូនផ្លូវអាកាសអន្តរជាតិ (International Air Transport Association) ដែលត្រូវបានស្គាល់ជាទូទៅដោយអក្សរកាត់ថា IATA គឺជាសមាគមពាណិជ្ជកម្មសកលមួយសម្រាប់ក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ដែលបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៥ ។ តាមវីគីភីឌា (Wikipedia) IATA បច្ចុប្បន្នតំណាងឱ្យក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ប្រហែល ២៩០ ក្រុមហ៊ុន មកពីជាង ១២០ ប្រទេស ដែលគ្រប់គ្រងស្ទើរតែ ៨២% នៃចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសសកលសរុប។ IATA ដើរតួនាទីស្នូលក្នុងការកំណត់ស្តង់ដាបច្ចេកទេស សុវត្ថិភាព និងប្រសិទ្ធភាពប្រតិបត្តិការសម្រាប់ឧស្សាហកម្មអាកាសចរណ៍ពិភពលោក។

លើសពីនេះ វីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា IATA ក៏ត្រូវបានគេពណ៌នាថាជា "កាតែល" (cartel) ផងដែរ ដោយសារតែសមាគមនេះបានរៀបចំសន្និសីទកំណត់តម្លៃសេវា (tariff conferences) ដែលបម្រើជាវេទិកាសម្រាប់ការកំណត់តម្លៃ (price fixing) រវាងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ជាសមាជិក។ ទស្សនៈនេះបានធ្វើឱ្យ IATA ក្លាយជាប្រធានបទនៃការត្រួតពិនិត្យផ្នែកបទប្បញ្ញត្តិនៅក្នុងតំបន់មួយចំនួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ IATA មានទីតាំងនៅក្នុងអគារ Tour de la Bourse នៅទីក្រុងម៉ុងត្រេអាល រដ្ឋកេបិច ប្រទេសកាណាដា។ ការិយាល័យប្រតិបត្តិសំខាន់មួយទៀតស្ថិតនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស ហើយអង្គការនេះក៏មានការិយាល័យតំណាងប្រចាំតំបន់ជាច្រើននៅទូទាំងពិភពលោកផងដែរ។

ទោះបីជា IATA មិនមែនជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលមានប្រជាជនរស់នៅក៏ដោយ សមាជិកភាពរបស់វាមានលក្ខណៈចម្រុះជាតិសាសន៍យ៉ាងខ្លាំង។ តាមវីគីភីឌា សមាជិករួមមានក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ធំៗ និងតូចៗ មកពីគ្រប់ទ្វីប ដោយក្រុមហ៊ុនភាគច្រើនជាក្រុមហ៊ុនដឹកជញ្ជូនអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែក៏មានក្រុមហ៊ុនប្រតិបត្តិការក្នុងស្រុកមួយចំនួនចូលរួមដែរ។ ភាសាការងារចម្បងរបស់អង្គការគឺភាសាអង់គ្លេស ដែលត្រូវបានប្រើប្រាស់ក្នុងឯកសារ និងសន្និសីទភាគច្រើន ខណៈភាសាបារាំងក៏មានវត្តមានផងដែរ ដោយសារទីតាំងនៅកាណាដា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវីគីភីឌា IATA ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៤៥ នៅទីក្រុងឡាហាវ៉ា ប្រទេសគុយបា ដោយមានក្រុមហ៊ុនសមាជិកដំបូងចំនួន ៥៧ ក្រុមហ៊ុន មកពី ៣១ ប្រទេស។ សមាគមនេះគឺជាស្ថាប័នបន្តពីអង្គការចរាចរណ៍ផ្លូវអាកាសអន្តរជាតិ (International Air Traffic Association) ដែលបានបង្កើតកាលពីឆ្នាំ ១៩១៩ នៅទីក្រុងឡាអេ ប្រទេសហូឡង់។ គោលបំណងដើមគឺដើម្បីតំណាង ដឹកនាំ និងផ្តល់សេវាកម្មដល់ឧស្សាហកម្មអាកាសចរណ៍សកល ក្នុងបរិបទនៃការរីកចម្រើនឡើងវិញក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២។

នៅទសវត្សរ៍ដំបូងៗ IATA បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការកសាងក្របខ័ណ្ឌបច្ចេកទេស និងច្បាប់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវអាកាសអន្តរជាតិ រួមទាំងប្រព័ន្ធទូទាត់ប្រាក់រវាងក្រុមហ៊ុន (Interline) និងប្រព័ន្ធ Clearing House ។ ប៉ុន្តែវីគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា សន្និសីទតម្លៃសេវា (tariff conferences) ដែល IATA បានរៀបចំជាបន្តបន្ទាប់ បាននាំឱ្យមានការចោទប្រកាន់ពីការកំណត់តម្លៃ (price fixing) ហើយសមាគមនេះត្រូវបានគេហៅថាជា "កាតែល" ។ កត្តានេះបានបង្កឱ្យមានសម្ពាធផ្នែកបទប្បញ្ញត្តិពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុប ដែលជំរុញឱ្យតួនាទីកំណត់តម្លៃរបស់ IATA ត្រូវបានកាត់បន្ថយជាលំដាប់។

ចាប់ពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ មក IATA បានប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងទៅលើសុវត្ថិភាព ប្រសិទ្ធភាព និងនិរន្តរភាព។ ជាឧទាហរណ៍ កម្មវិធីសវនកម្មសុវត្ថិភាពប្រតិបត្តិការ (IOSA) ត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីផ្តល់ស្តង់ដាសវនកម្មអន្តរជាតិដល់ក្រុមហ៊ុនសមាជិក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ IATA នៅតែជាស្ថាប័នដែលមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ដល់វិស័យអាកាសចរណ៍នៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងនៅប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។ លេខកូដ IATA សម្រាប់អាកាសយានដ្ឋាន (ឧទាហរណ៍ អាកាសយានដ្ឋានអន្តរជាតិភ្នំពេញមានលេខកូដ PNH) និងក្រុមហ៊ុនអាកាសចរណ៍ ត្រូវបានប្រើប្រាស់នៅក្នុងប្រព័ន្ធកក់សំបុត្រ កាលវិភាគហោះហើរ និងស្លាកសញ្ញាឥវ៉ាន់ទូទាំងពិភពលោក។ ស្តង់ដាទាំងនេះមានសារៈសំខាន់សម្រាប់សុវត្ថិភាពអ្នកដំណើរ និងដំណើរការប្រកបដោយរបៀបរៀបរយនៃឧស្សាហកម្មទេសចរណ៍។

ក្នុងអំឡុងពេលនៃជំងឺរាតត្បាតសកល កូវីដ-១៩ IATA បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការស្តារទំនុកចិត្តលើការធ្វើដំណើរ ដោយអភិវឌ្ឍន៍វេទិកា IATA Travel Pass ដែលជាវិញ្ញាបនបត្រសុខភាពឌីជីថល ដើម្បីជួយសម្រួលដល់ការត្រួតពិនិត្យឯកសារសុខភាពនៅព្រំដែន។

តាមវីគីភីឌា IATA ក៏បានប្តេជ្ញាចិត្តចំពោះគោលដៅកាត់បន្ថយការបំភាយកាបូនសុទ្ធត្រឹមសូន្យនៅឆ្នាំ ២០៥០ (Net Zero 2050) ដោយផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍឥន្ធនៈអាកាសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព (SAF) និងការបង្កើនប្រសិទ្ធភាពប្រតិបត្តិការ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការតាមដានគោលនយោបាយ និងស្តង់ដារបស់ IATA អាចជួយឱ្យយល់កាន់តែច្បាស់ពីនិន្នាការនៃតម្លៃសំបុត្រ សុវត្ថិភាពហោះហើរ និងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានដែលពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ទៅនឹងការធ្វើដំណើរ និងពាណិជ្ជកម្មនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។