អូតហ្ស៊ី (Ötzi) – បុរសទឹកកក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

Ötzi (អានថា «អឺតស៊ី» ឬ «អូតស៊ី») ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជាបុរសទឹកកក (The Iceman) គឺជាសាកសពម៉ាំមីធម្មជាតិរបស់បុរសដែលរស់នៅចន្លោះឆ្នាំ ៣៣៥០ និង ៣១០៥ មុនគ.ស. (ប្រមាណ ៥៣០០ ឆ្នាំមុន)។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia សាកសពនេះត្រូវបានរកឃើញនៅថ្ងៃទី ១៩ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៩១ ដោយគូស្វាមីភរិយាអាល្លឺម៉ង់ Helmut និង Erika Simon នៅក្នុងជួរភ្នំអាល់ Ötztal ត្រង់ព្រំដែនរវាងអូទ្រីសនិងអ៊ីតាលី។ របកគំហើញនេះបានបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាសាកល ដោយសារតែសាកសពត្រូវបានថែរក្សាយ៉ាងល្អដោយផ្ទាំងទឹកកក រហូតដល់សាច់ ស្បែក និងឧបករណ៍នៅជាប់ស្ទើរតែមិនខូចខាត។ Wikipedia ចាត់ទុក Ötzi ជាសាកសពម៉ាំមីមនុស្សធម្មជាតិដែលចំណាស់ជាងគេបំផុតនៅអឺរ៉ុប និងជាបង្អួចដ៏សំខាន់មើលទៅកាន់ជីវិតរបស់ជនជាតិអឺរ៉ុបនៅសម័យស្ពាន់ (Chalcolithic)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia អ្នកវិទ្យាសាស្ត្របានប៉ាន់ប្រមាណថា Ötzi មានអាយុប្រហែល ៤៥ ឆ្នាំនៅពេលស្លាប់ និងកម្ពស់ប្រមាណ ១.៦៥ ម៉ែត្រ។ គាត់ត្រូវបានរកឃើញនៅរយៈកម្ពស់ ៣២១០ ម៉ែត្រពីលើនីវ៉ូសមុទ្រ ជិតកំពូលភ្នំ Tisenjoch។ ការស្កេនសាកសពបានបង្ហាញថា Ötzi ទទួលរងនូវជំងឺរលាកសន្លាក់ ជំងឺ Lyme និងគ្រួសក្នុងថង់ទឹកប្រម៉ាត់។ គាត់ក៏មានការចាក់សាក់ប្រហែល ៦១ កន្លែងនៅលើដងខ្លួន ដែលអ្នកជំនាញជឿថាជាវិធីព្យាបាលបុរាណស្រដៀងនឹងការចាក់ម្ជុលវិទ្យាសាស្ត្រ។

Ötzi គឺជាអ្នករស់នៅយុគសម័យស្ពាន់ ហើយឧបករណ៍ដែលភ្ជាប់មកជាមួយគាត់បញ្ជាក់ពីវិស្វកម្មទំនើបសម្រាប់សម័យនោះ។ Wikipedia រៀបរាប់ថា គាត់មានពូថៅធ្វើពីទង់ដែង (ជាវត្ថុដ៏កម្រ និងជាពូថៅសម័យនោះតែមួយគត់ដែលនៅគ្រប់លក្ខណៈ) កាំបិតថ្មភ្លើង ធ្នូដែលមិនទាន់ផលិតរួច និងព្រួញ ១៤ ដើម។ សម្លៀកបំពាក់របស់គាត់ក៏ស្មុគស្មាញដែរ៖ មានអាវស្បែកចៀម មួករោមខ្លាឃ្មុំ ស្បែកជើងផ្សំពីស្បែកខ្លាឃ្មុំជាបាត និងស្បែកក្តាន់ជាស្រោម ព្រមទាំងសំណាញ់ពីសំបកឈើ។ តាម Wikipedia ឧបករណ៍និងសម្លៀកបំពាក់ទាំងនេះបង្ហាញថា Ötzi ជាសមាជិកក្រុមសហគមន៍ជំនាញខ្ពស់ក្នុងការរស់នៅតំបន់ភ្នំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចុះផ្សាយរបស់ Wikipedia ការសិក្សាស៊ីជម្រៅជាច្រើនបានត្រូវធ្វើឡើងលើសាកសព Ötzi ដើម្បីស្វែងយល់ពីជីវិតនិងការស្លាប់របស់គាត់។ អាហារចុងក្រោយរបស់គាត់រួមមានសាច់ឈ្លូស (ibex) សាច់ក្តាន់ និងនំប៉័ងពីស្រូវសាលី។ លំអងផ្កាដែលគេរកឃើញបង្ហាញថា គាត់បានធ្វើដំណើរកាត់តំបន់ដែលមានកម្ពស់ខុសគ្នាក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃមុនស្លាប់។

ចំពោះមូលហេតុនៃការស្លាប់ Wikipedia រាយការណ៍ថា ការថត CT បានរកឃើញក្បាលព្រួញថ្មភ្លើងមួយដើមជាប់នៅស្មាខាងឆ្វេង ដែលបណ្ដាលឱ្យហូរឈាមធ្ងន់ធ្ងរ។ លើសពីនេះ គាត់មានរបួសត្រង់ក្បាល ដែលអាចមកពីការវាយប្រហារ ឬការដួល។ ទ្រឹស្តីសំខាន់ៗបានស្នើថា Ötzi អាចជាអ្នកប្រមាញ់ឬអ្នកគង្វាលដែលរងគ្រោះនៃអំពើហិង្សារវាងក្រុមជនជាតិដើម។ ការវិភាគ DNA បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាង Ötzi និងប្រជាជនបច្ចុប្បន្ននៅកោះ Sardinia និង Corsica។ ការស្លាប់របស់គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាករណីឃាតកម្មបុរាណដែលគេស្គាល់ច្បាស់ជាងគេ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ សាកសពម៉ាំមីរបស់ Ötzi ត្រូវបានរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរបុរាណវិទ្យា South Tyrol ក្នុងទីក្រុង Bolzano ប្រទេសអ៊ីតាលី។ តាម Wikipedia សារមន្ទីរនេះទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរជាង ២៩០០០០ នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ហើយការសិក្សាបន្តត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជាការវិភាគ DNA និងមីក្រូ CT។ ករណី Ötzi ក៏មានសារៈសំខាន់ក្នុងការសិក្សាអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដោយសារតែការរលាយផ្ទាំងទឹកកកបានធ្វើឱ្យឃើញរឿងបុរាណដែលអាចផ្លាស់ប្តូរការយល់ដឹងពីអតីតកាល។ Wikipedia កត់សម្គាល់ថា Ötzi បានក្លាយជាគំរូសម្រាប់កិច្ចសហការអន្តរជាតិក្នុងការអភិរក្សមរតកវប្បធម៌ពិភពលោក។