ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើកងទ័ពជើងទឹក (Impressment) ដែលគេនិយមហៅថា "the press" ឬ "press gang" គឺជាទម្រង់មួយនៃការកេណ្ឌទាហានទៅក្នុងកងយោធា ជាពិសេសកងទ័ពជើងទឹក ដោយប្រើការគំរាមកំហែង និងកម្លាំងកាយ។ កងទ័ពជើងទឹកនៃប្រទេសអឺរ៉ុបមួយចំនួនបានប្រើប្រាស់វិធីសាស្រ្តផ្សេងៗនៃការបង្ខំចូលបម្រើ ដោយចាប់ផ្ដើមនៅចុងសតវត្សទី ១៦ និងបន្តរហូតដល់សតវត្សទី ១៩។ កងទ័ពជើងទឹករបស់ចក្រភពអង់គ្លេស (Royal Navy) ដែលមានទំហំធំសម្បើមក្នុងយុគសម័យកប៉ាល់សំពៅ (Age of Sail) គឺជាអ្នកប្រើប្រាស់វិធីនេះញឹកញាប់ជាងគេ។

តាមវិគីភីឌា ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើនេះត្រូវបានចក្រភពអង់គ្លេសចាប់ផ្ដើមប្រើក្នុងពេលមានសង្គ្រាមចាប់ពីឆ្នាំ ១៦៦៤ ហើយមានមូលដ្ឋានច្បាប់ដែលគេអាចតាមដានរហូតដល់សម័យព្រះបាទអេដវឺដទី ១ (Edward I) នៃប្រទេសអង់គ្លេស។ ក្នុងរយៈពេលប្រហែល ២០០ ឆ្នាំ បុរសរាប់ម៉ឺននាក់ត្រូវបានគេបង្ខំឲ្យបម្រើការលើនាវាចម្បាំង ដែលជារឿយៗនាំឲ្យមានការរងទុក្ខនិងការតស៊ូ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើកងទ័ពជើងទឹកត្រូវបានគេរកឃើញជាចម្បងនៅក្នុងចក្រភពអង់គ្លេស និងអៀរឡង់ ប៉ុន្តែប្រទេសអឺរ៉ុបផ្សេងទៀតដូចជា បារាំង អេស្ប៉ាញ និងហូឡង់ ក៏បានប្រើប្រាស់វិធីស្រដៀងគ្នាដែរ។ តំបន់ឆ្នេរសមុទ្រ និងទីក្រុងកំពង់ផែ គឺជាកន្លែងដែលក្រុមចាប់ចុះឈ្មោះ (press gangs) ធ្វើប្រតិបត្តិការជាញឹកញាប់ ដោយពួកគេកំណត់គោលដៅលើនាវិក អ្នកនេសាទ និងកម្មករនៅតាមកំពង់ផែ។

តាមវិគីភីឌា ជនរងគ្រោះភាគច្រើនគឺជាបុរសនៅតាមសហគមន៍ឆ្នេរ ប៉ុន្តែពេលខ្លះកម្មករធម្មតាដូចជាកម្មករយកថ្ម និងជាងដែកក៏ត្រូវបានគេចាប់បង្ខំដែរ។ ឧទាហរណ៍ដ៏ឃោរឃៅមួយបានកើតឡើងនៅកោះព័រថលែន (Isle of Portland) ក្នុងឆ្នាំ ១៨០៣ នៅពេលដែលកម្មករយកថ្មពីរនាក់ (Alexander Andrews និង Rick Flann) និងជាងដែកម្នាក់ (William Lano) ត្រូវបានសម្លាប់ក្នុងការប៉ុនប៉ងបង្ខំឲ្យចូលបម្រើដោយខុសច្បាប់។ ស្ត្រីម្នាក់ឈ្មោះម៉ារី វ៉េ (Mary Way) ក៏បានស្លាប់ជាបន្តបន្ទាប់ដោយសាររបួស។ ថ្មរំឭកមួយត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីរំឭកដល់ជនរងគ្រោះទាំងនេះ ហើយការទទួលស្គាល់ខុសច្បាប់នៃការវាយប្រហារនេះត្រូវបានតុលាការក្រុងឡុងដ៍ (London) និងតុលាការមូលដ្ឋានបញ្ជាក់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើកងទ័ពជើងទឹកបានចាប់ផ្ដើមពីចុងសតវត្សទី ១៦ នៅពេលដែលប្រទេសអឺរ៉ុបត្រូវការបង្កើនកងនាវារបស់ខ្លួនសម្រាប់សង្គ្រាម និងការពារពាណិជ្ជកម្មផ្លូវសមុទ្រ។ តាមវិគីភីឌា ចក្រភពអង់គ្លេសបានចាប់ផ្ដើមប្រើប្រាស់ប្រព័ន្ធនេះជាផ្លូវការនៅក្នុងឆ្នាំ ១៦៦៤ ក្នុងរជ្ជកាលព្រះបាទឆាលស៍ទី ២ (Charles II) ប៉ុន្តែឫសគល់ច្បាប់ត្រូវបានគេតាមដានរហូតដល់សម័យព្រះបាទអេដវឺដទី ១ នៅសតវត្សទី ១៣។ ច្បាប់នេះបានផ្ដល់អំណាចឲ្យរដ្ឋាភិបាលចាប់យកបុរសដើម្បីបម្រើក្នុងសង្គ្រាមដើម្បីប្រយោជន៍ជាតិ។

ក្នុងអំឡុងសតវត្សទី ១៨ និងដើមសតវត្សទី ១៩ ក្រុមចាប់ចុះឈ្មោះ (press gangs) បានដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្ម ហើយពួកគេមានសិទ្ធិចាប់ខ្លួនបុរសដែលមានអាយុចន្លោះ ១៨ ទៅ ៥៥ ឆ្នាំ ដែលមានបទពិសោធន៍ខាងសមុទ្រ។ ថ្វីបើមានច្បាប់កំណត់ ការរំលោភបំពាន និងការចាប់មនុស្សដែលគ្មានបទពិសោធន៍ក៏កើតមានជាញឹកញាប់។ តាមវិគីភីឌា ទាហានជើងទឹកម្នាក់ឈ្មោះចន ក្វីលីយ៉ាម (John Quilliam) ត្រូវបានបង្ខំឲ្យចូលបម្រើនៅឆ្នាំ ១៧៩៤ ហើយក្រោយមកបានឡើងឋានៈជាប្រធាននាយទាហាន និងបានចូលរួមក្នុងសមរភូមិត្រាហ្វាលហ្គា (Battle of Trafalgar) ដោយកិត្តិយស មុនពេលចូលនិវត្តន៍នៅឆ្នាំ ១៨១៥។ ករណីរបស់គាត់គឺជាករណីលើកលែងមួយក្នុងចំណោមមនុស្សរាប់ពាន់នាក់ដែលត្រូវបានគេបង្ខំ។

ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើនេះក៏បានដើរតួនាទីក្នុងទំនាស់អន្តរជាតិផងដែរ។ តាមវិគីភីឌា ការដែលកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានបង្ខំនាវិកអាមេរិករាប់ពាន់នាក់ឲ្យចូលបម្រើខ្លួន គឺជាមូលហេតុចម្បងមួយនៃសង្គ្រាមរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចក្រភពអង់គ្លេសនៅឆ្នាំ ១៨១២ (War of 1812)។ កំហឹងរបស់សាធារណៈជនអាមេរិកចំពោះការបំពានសិទ្ធិនាវិករបស់ខ្លួន បានជំរុញឲ្យមានការប្រកាសសង្គ្រាម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើកងទ័ពជើងទឹកមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសលើវិស័យពាណិជ្ជកម្ម និងនេសាទ។ តាមវិគីភីឌា ការបាត់បង់កម្មករជំនាញពីឧស្សាហកម្មឆ្នេរបានបង្កការខ្វះខាតកម្លាំងពលកម្ម ហើយជារឿយៗធ្វើឲ្យសហគមន៍ឆ្នេរជួបវិបត្តិ។ ម្យ៉ាងវិញទៀត ម្ចាស់នាវាជំនួញក៏រងផលប៉ះពាល់ដែរ ដោយសារការបង្ខំនេះធ្វើឲ្យពួកគេពិបាករក្សានាវិក។ ការរត់គេចនិងការតស៊ូបានក្លាយជាបញ្ហាធំនៅក្នុងកំពង់ផែជាច្រើន។

ក្នុងវប្បធម៌ ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើត្រូវបានគេពណ៌នាយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងសិល្បៈ អក្សរសាស្រ្ត និងកាតូននយោបាយ។ គំនូរដូចជា "The Neglected Tar" បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពកម្សត់របស់គ្រួសារនាវិក ខណៈដែលរូបថតនិងគំនូរផ្សេងទៀតបានបង្ហាញពីភាពសាហាវឃោរឃៅនៃក្រុមចាប់ចុះឈ្មោះ។ អ្នកនិពន្ធហ្វ្រេឌើរីក ម៉ារៀត (Frederick Marryat) បានប្រើប្រាស់ប្រធានបទនេះក្នុងរឿងប្រលោមលោក "Poor Jack" (១៨៤០) ដែលពិពណ៌នាអំពីកុមារម្នាក់ដែលត្រូវគេចាប់បង្ខំ។ តាមវិគីភីឌា កាតូននយោបាយរបស់ James Gillray បានរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការអនុវត្តនេះថាជាការបំពានសិទ្ធិសេរីភាពពលរដ្ឋ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ ការបង្ខំឲ្យចូលបម្រើកងទ័ពជើងទឹកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទម្រង់នៃការកេណ្ឌយោធាដោយអយុត្តិធម៌ ហើយត្រូវបានសិក្សាក្នុងបរិបទប្រវត្តិសាស្ត្រកងទ័ពជើងទឹក និងសិទ្ធិមនុស្ស។ តាមវិគីភីឌា ការអនុវត្តនេះបានបញ្ចប់នៅដើមសតវត្សទី ១៩ ប៉ុន្តែវានៅតែជាឧទាហរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់អំពីភាពតានតឹងរវាងសិទ្ធិសេរីភាពបុគ្គល និងតម្រូវការសន្តិសុខរបស់រដ្ឋ។

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា ការស្វែងយល់អំពី impressment អាចជាការប្រៀបធៀបគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ជាមួយនឹងប្រពៃណីកេណ្ឌទាហាននៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងការងារបង្ខំក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ។ ថ្វីបើមិនមានព័ត៌មានថ្មីៗអំពីការអនុវត្តនេះ ក៏ដោយ វានៅតែជាប្រធានបទសិក្សាដែលជួយបំភ្លឺអំពីការវិវត្តន៍នៃសិទ្ធិបុគ្គល និងកាតព្វកិច្ចរដ្ឋនៅក្នុងពិភពទំនើប។