ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ពហុភាគីនិយម (multilateralism) គឺជាសម្ព័ន្ធភាពនៃប្រទេសជាច្រើនដែលរួមគ្នាសម្រេចគោលដៅរួមមួយ។ វាផ្អែកលើគោលការណ៍នៃការរួមបញ្ចូល សមភាព និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ដោយមានបំណងជំរុញពិភពលោកឱ្យកាន់តែមានសន្តិភាព វិបុលភាព និងនិរន្តរភាព។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិគឺជាទម្រង់ទូលំទូលាយដែលរួមមាននូវកិច្ចព្រមព្រៀងទ្វេភាគី ក្រុមតំបន់ និងវេទិកាសកល។ ប្រទេសដែលមានអំណាចមធ្យម (middle powers) ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការលើកកម្ពស់ពហុភាគីនិយម និងអន្តរជាតិនិយម តាមវិគីភីឌា។

ភាគីចូលរួម

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិមានការចូលរួមពីរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលនៅតំបន់ផ្សេងៗ។ យោងតាមវិគីភីឌា អង្គការសហប្រជាជាតិមានរដ្ឋសមាជិកចំនួន ១៩៣ និងរដ្ឋសង្កេតការណ៍ចំនួន ២ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិសាលភាពនៃការចូលរួម។ ប្រជាជនជាង ៨ ពាន់លាននាក់ស្ថិតនៅក្រោមឥទ្ធិពលនៃគោលនយោបាយ និងកិច្ចព្រមព្រៀងអន្តរជាតិ ចាប់ពីសន្តិសុខរហូតដល់ការអភិវឌ្ឍន៍។ តួអង្គចូលរួមរួមមានរដ្ឋាភិបាល អង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាល និងអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាល (NGO) រាប់ពាន់ទៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិទំនើបបានចាប់ផ្តើមនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ជាមួយនឹងការបង្កើតអង្គការអន្តរជាតិដំបូងៗ ដូចជាសហភាពទូរគមនាគមន៍អន្តរជាតិ (បច្ចុប្បន្ន ITU) ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៥។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ សម្ព័ន្ធប្រជាជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីទប់ស្កាត់ជម្លោះ ប៉ុន្តែបានបរាជ័យក្នុងការបញ្ឈប់សង្គ្រាមលោកលើកទី ២។ ក្រោយសង្គ្រាម អង្គការសហប្រជាជាតិត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៤៥ ដើម្បីជំនួសនិងពង្រឹងយន្តការសន្តិភាពសកល។ ស្ថាប័ន Bretton Woods ដូចជាធនាគារពិភពលោក និងមូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ ក៏ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងសម័យក្រោយសង្គ្រាមដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ បន្តបន្ទាប់មក តំបន់នានាបានបង្កើតអង្គការផ្ទាល់ខ្លួនដូចជា អាស៊ាន សហភាពអឺរ៉ុប និងអង្គការណាតូ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចជាផ្នែកស្នូលនៃកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិ ដោយមានអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីជាច្រើន ដើម្បីកាត់បន្ថយរបាំងពាណិជ្ជកម្ម។ យោងតាមវិគីភីឌា មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ និងធនាគារពិភពលោកដើរតួនាទីក្នុងការរក្សាស្ថិរភាពហិរញ្ញវត្ថុ និងផ្តល់ជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។ នៅផ្នែកវប្បធម៌ អង្គការ UNESCO នៃអង្គការសហប្រជាជាតិជំរុញកិច្ចការពារបេតិកភណ្ឌពិភពលោក និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌។ កម្ពុជាជាសមាជិកនៃអង្គការទាំងនេះ ហើយទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីអភិរក្ស ដូចជានៅអង្គរវត្តជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse កិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ ពីព្រោះកម្ពុជាពឹងផ្អែកខ្លាំងលើទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ តាមរបាយការណ៍ព័ត៌មានថ្មីៗ កម្ពុជាកំពុងដើរតួនាទីសកម្មក្នុងក្របខណ្ឌអាស៊ាន និងបានចូលរួមក្នុងកតិកាសញ្ញាពាណិជ្ជកម្មសេរី RCEP ដែលជាកតិកាសញ្ញាធំជាងគេបំផុតនៅលើពិភពលោក។ ការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរវាងមហាអំណាចដូចជាចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក ក៏ជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ជម្រើសគោលនយោបាយរបស់កម្ពុជា។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការលើបញ្ហាសកល ដូចជាការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងសុខាភិបាលសាធារណៈ បន្តជាប្រធានបទក្តៅក្នុងព័ត៌មានប្រចាំថ្ងៃ ដែល KhmerPulse តាមដានជាប្រចាំ។