ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះស្តីពីការតែងតាំង (Investiture Controversy) គឺជាជម្លោះរវាងសាសនាចក្រ និងរដ្ឋនៅអឺរ៉ុបយុគកណ្ដាល។ តាមវិគីភីឌា ជម្លោះនេះកើតឡើងជុំវិញសមត្ថភាពក្នុងការជ្រើសរើស និងតែងតាំងប៊ីស្សព អាបបូតនៃវត្តអារាម និងសូម្បីតែសម្តេចប៉ាបផ្ទាល់។ ជម្លោះនេះបានកើតឡើងនៅក្នុងសតវត្សរ៍ទី ១១ និងទី ១២។

វិគីភីឌា បានរាយការណ៍ថា សម្តេចប៉ាបជាបន្តបន្ទាប់បានកាត់បន្ថយអំណាចរបស់ព្រះចៅអធិរាជនៃចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ និងរបស់រាជាណាចក្រដទៃទៀតនៅអឺរ៉ុប។ ជម្លោះនេះនាំឱ្យមានការប្រឈមមុខគ្នាជិត ៥០ ឆ្នាំ ហើយបានទុកឥទ្ធិពលយូរអង្វែងលើទំនាក់ទំនងរវាងអំណាចសាសនា និងអំណាចរដ្ឋនៅអឺរ៉ុប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះនេះបានកើតឡើងនៅទូទាំងអឺរ៉ុបយុគកណ្ដាល ដោយភាគីចម្បងគឺសម្តេចប៉ាប និងព្រះចៅអធិរាជនៃចក្រភពរ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ។ តាមវិគីភីឌា ជម្លោះនេះក៏ពាក់ព័ន្ធនឹងរាជាណាចក្រដទៃទៀតនៅអឺរ៉ុបផងដែរ ព្រោះសម្តេចប៉ាបបានព្យាយាមកាត់បន្ថយអំណាចរបស់ពួកគេលើការតែងតាំងមន្ត្រីសាសនា។

ក្នុងចំណោមបុគ្គលសំខាន់ៗ មានព្រះចៅអធិរាជហេនរីទី ៤ និងសម្តេចប៉ាបហ្គ្រេហ្គោរីទី ៧។ ព្រះនាងម៉ាទីលដានៃតូស្កានី និងលោកអាបបូតហ៊ូនៃក្លូនី ក៏បានចូលរួមជាអ្នកសម្របសម្រួលក្នុងជម្លោះនេះផងដែរ។

ទីកន្លែងសំខាន់ៗដែលភ្ជាប់ជាមួយជម្លោះនេះ រួមមានប្រាសាទខាណូសា ដែលជាប្រាសាទរបស់ព្រះនាងម៉ាទីលដានៃតូស្កានី និងទីក្រុងវ៉ូមស៍ ជាកន្លែងដែលកិច្ចព្រមព្រៀងវ៉ូមស៍ត្រូវបានចេញនៅឆ្នាំ ១១២២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ជម្លោះនេះបានចាប់ផ្តើមឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ១១ នៅពេលដែលសម្តេចប៉ាបជាបន្តបន្ទាប់បានព្យាយាមកាត់បន្ថយអំណាចរបស់ព្រះចៅអធិរាជ និងស្តេចនានានៅអឺរ៉ុប លើការតែងតាំងប៊ីស្សព និងអាបបូត។

តាមវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍មួយដ៏ល្បីនៃជម្លោះនេះ គឺនៅឆ្នាំ ១០៧៧ នៅពេលព្រះចៅហេនរីទី ៤ បានយាងទៅក្រាបសុំការអភ័យទោសពីសម្តេចប៉ាបហ្គ្រេហ្គោរីទី ៧ នៅប្រាសាទខាណូសា ដែលជាប្រាសាទរបស់ព្រះនាងម៉ាទីលដានៃតូស្កានី។ ព្រះចៅហេនរីទី ៤ ក៏បានសុំការសម្របសម្រួលពីព្រះនាងម៉ាទីលដា និងលោកអាបបូតហ៊ូនៃក្លូនីផងដែរ។

ក្នុងអំឡុងជម្លោះនេះ មានការលេចឡើងនៃប៉ាបប្រឆាំង ដូចជាខ្លេម៉ង់ទី ៣ ដែលរូបគំនូរសម័យនោះបានបង្ហាញជាមួយព្រះចៅហេនរីទី ៤។

តាមវិគីភីឌា ជម្លោះនេះបានអូសបន្លាយជិត ៥០ ឆ្នាំ។ នៅឆ្នាំ ១១២២ កិច្ចព្រមព្រៀងវ៉ូមស៍ (Concordat of Worms) ត្រូវបានចេញនៅទីក្រុងវ៉ូមស៍ ដោយមហាវិហារទីក្រុងវ៉ូមស៍មានអាយុ ១០ ឆ្នាំនៅពេលនោះ។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាបានបញ្ចប់ជម្លោះរវាងសាសនាចក្រ និងរដ្ឋនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ជម្លោះស្តីពីការតែងតាំងបានបន្សល់ដានក្នុងសិល្បៈ និងវប្បធម៌អឺរ៉ុបយុគកណ្ដាល។ ពិធីតែងតាំងប៊ីស្សពត្រូវបានបង្ហាញក្នុងស្នាដៃសិល្បៈសម័យនោះ ដូចជាផ្ទាំងអេម៉ែលពីទីក្រុងកូឡូញ ដែលមានអាយុកាលប្រហែលពីឆ្នាំ ១១៦០ ដល់ ១១៧០ ហើយបច្ចុប្បន្នរក្សាទុកនៅសារមន្ទីរមួយក្នុងទីក្រុងហាំប៊ួរ ប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។

ក្រោយមកទៀត គំនូរឆ្លាក់លើឈើឆ្នាំ ១៩០៥ ដោយភីលីប វ៉ាន់ ណេស ម៉ាយ័រ ក៏បានពណ៌នាព្រះចៅអធិរាជយុគកណ្ដាលមួយអង្គ កំពុងប្រគល់និមិត្តសញ្ញាតំណែងដល់ប៊ីស្សព។

ជម្លោះនេះក៏បានបង្ហាញថា នៅអឺរ៉ុបយុគកណ្ដាល សាសនាចក្រ និងរដ្ឋមានទំនាក់ទំនងជាប់គ្នាយ៉ាងជ្រៅ ហើយការតែងតាំងប៊ីស្សព និងអាបបូតគឺជាបញ្ហាសំខាន់មួយក្នុងសង្គម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា សម័យប៉ាបនៅអាវីញ៉ុង (Avignon Papacy) បានកើតឡើងច្រើនសតវត្សរ៍ក្រោយកិច្ចព្រមព្រៀងវ៉ូមស៍ ហើយបានបង្ហាញថា ការជ្រៀតជ្រែករបស់ស្តេចនានាក្នុងកិច្ចការប៉ាប នៅតែបន្តកើតមាន។ នេះបង្ហាញថា ជម្លោះរវាងសាសនាចក្រ និងអំណាចរដ្ឋ មិនត្រូវបានដោះស្រាយចប់សព្វគ្រប់នៅឆ្នាំ ១១២២ នោះទេ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរបរទេស ជម្លោះស្តីពីការតែងតាំងគឺជាករណីប្រវត្តិសាស្ត្រមួយ ដែលជួយពន្យល់ពីរបៀបដែលសង្គមអឺរ៉ុបបានឆ្លងកាត់ការតស៊ូ ដើម្បីកំណត់ព្រំដែនរវាងអំណាចសាសនា និងអំណាចរដ្ឋ។

ព្រំដែនរវាងសាសនា និងរដ្ឋ នៅតែជាប្រធានបទដែលលេចឡើងជាប្រចាំនៅក្នុងព័ត៌មាន និងការជជែកដេញដោលសាធារណៈនៅក្នុងប្រទេសជាច្រើនសព្វថ្ងៃ។ ការសិក្សាអំពីជម្លោះនេះ បង្ហាញថា ទំនាស់រវាងអំណាចទាំងពីរ អាចឈានទៅរកកិច្ចព្រមព្រៀង បន្ទាប់ពីការប្រឈមមុខយូរអង្វែង។