ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ជម្លោះព្រំដែនសមុទ្ររវាងអ៊ីស្រាអែល និងលីបង់ គឺជាជម្លោះដែនទឹកមួយដែលមានទីតាំងនៅភាគខាងកើតនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ យោងតាម Wikipedia តំបន់ជម្លោះនេះមានទំហំប្រហែល ៨៦០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយបានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់ដោយសារការរកឃើញអាងឧស្ម័នធម្មជាតិដ៏ធំនៅក្នុងអាងលេវ៉ាន្ទ (Levant Basin)។ អ៊ីស្រាអែល និងលីបង់មិនដែលមានទំនាក់ទំនងការទូត ហើយស្ថិតក្នុងស្ថានភាពសង្រ្គាមជាផ្លូវការតាំងពីឆ្នាំ ១៩៤៨ មកម្ល៉េះ។ ដូច្នេះ ការកំណត់ព្រំដែនសមុទ្របានក្លាយជាបញ្ហាស្មុគស្មាញផ្នែកច្បាប់ និងភូមិសាស្រ្តនយោបាយ។ BBC បានរាយការណ៍ថា កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការទូតក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានសម្រេចជោគជ័យដ៏សំខាន់មួយនៅឆ្នាំ ២០២២ ជាមួយនឹងការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងព្រំដែនសមុទ្រជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាមភូមិសាស្រ្ត តំបន់ជម្លោះស្ថិតនៅចន្លោះខ្សែបន្ទាត់ឆ្នេរនៃប្រទេសអ៊ីស្រាអែល និងលីបង់។ អ៊ីស្រាអែលមានឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេប្រវែងប្រហែល ២៧៣ គីឡូម៉ែត្រ ដោយមានទីក្រុងធំៗដូចជា ហៃហ្វា និងតេលអាវីវ។ លីបង់មានឆ្នេរប្រវែង ២២៥ គីឡូម៉ែត្រ និងមានទីក្រុងឆ្នេរសមុទ្រដូចជា ទីរ៉ូស និងបេរូត (Beirut) ជាដើម។ យោងតាមទិន្នន័យពីធនាគារពិភពលោក អ៊ីស្រាអែលមានប្រជាជនប្រមាណ ៩,៣ លាននាក់ រីឯលីបង់មានប្រមាណ ៥,៥ លាននាក់ (តួលេខឆ្នាំ ២០២២)។ តំបន់សមុទ្រជម្លោះនេះមានជម្រៅទឹកប្រហែល ១.៥០០ ទៅ ២.០០០ ម៉ែត្រ និងមានអាងឧស្ម័នសំខាន់ៗចំនួនបីគឺ Tamar, Leviathan, និង Karish នៅភាគីអ៊ីស្រាអែល និងតំបន់ Qana ដែលស្ថិតនៅចំកណ្តាលតំបន់ជម្លោះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃជម្លោះនេះចាប់ផ្តើមពីការបង្កើតរដ្ឋអ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៨ និងការមិនដែលកំណត់ព្រំដែនសមុទ្ររវាងប្រទេសទាំងពីរ។ នៅឆ្នាំ ១៩៤៩ កិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិបានកំណត់តែខ្សែបន្ទាត់ព្រំដែនគោក ដោយទុកឱ្យដែនសមុទ្រមិនទាន់កំណត់។ ការរុករកឧស្ម័ននៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២១ បានបង្កើនភាពតានតឹង។ ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ និង ២០១០ អ៊ីស្រាអែលបានរកឃើញតំបន់ឧស្ម័ន Tamar និង Leviathan ដែលមានបរិមាណឧស្ម័នរាប់ពាន់ពាន់លានហ្វីតគូប។ លីបង់បានឆ្លើយតបដោយការដាក់ពាក្យបណ្ដឹងទៅអ.ស.ប. និងប្រកាសតំបន់សេដ្ឋកិច្ចផ្តាច់មុខ (EEZ) របស់ខ្លួន។

តាមការរាយការណ៍របស់ Reuters ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ លីបង់បានដាក់ដេញថ្លៃប្លុករុករកដែលរួមមានប្លុក ៨ និង ៩ ដែលគ្របដណ្ដប់ផ្នែកខ្លះនៃទឹកដីជម្លោះ។ អ៊ីស្រាអែលបានជំទាស់ ហើយស្ថានការណ៍កាន់តែតានតឹងនៅពេលមេដឹកនាំក្រុមហេសបូឡា លោក Hassan Nasrallah បានព្រមានថានឹងវាយប្រហារលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធឧស្ម័នអ៊ីស្រាអែល។ កិច្ចចរចាក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្តើមពីឆ្នាំ ២០២០ ប៉ុន្តែបានជាប់គាំង។ ទោះយ៉ាងណា នៅពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២២ លោក Amos Hochstein បេសកជនពិសេសអាមេរិក បានជំរុញឱ្យមានការចរចាឡើងវិញ។ នៅថ្ងៃទី ១១ តុលា ២០២២ ភាគីទាំងពីរបានប្រកាសទទួលយកសេចក្ដីព្រាងកិច្ចព្រមព្រៀងដែលផ្ដួចផ្ដើមដោយសហរដ្ឋអាមេរិក។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានចុះហត្ថលេខាជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ២៧ តុលា ២០២២ នៅណាក្វូរ៉ា (Naqoura) ក្នុងវត្តមានរបស់អ.ស.ប. និងតំណាងសហរដ្ឋអាមេរិក។ យោងតាម Wikipedia ខ្លឹមសារសំខាន់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងគឺការបង្កើតខ្សែព្រំដែនសមុទ្រអចិន្ត្រៃយ៍ ដោយទទួលស្គាល់តំបន់ Qana ជារបស់លីបង់ ហើយអ៊ីស្រាអែលនឹងទទួលបានសំណងហិរញ្ញវត្ថុប្រសិនបើមានការទាញយកឧស្ម័នពីផ្នែកដែលឆ្លងចូលដែនទឹកអ៊ីស្រាអែល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សេដ្ឋកិច្ចនៃជម្លោះនេះគឺធំធេងណាស់។ អាងលេវ៉ាន្ទត្រូវបានប៉ាន់ប្រមាណថាផ្ទុកឧស្ម័នធម្មជាតិជាង ១២២ ពាន់ពាន់លានហ្វីតគូប (tcf) ហើយការអភិវឌ្ឍរបស់អ៊ីស្រាអែលនៅ Leviathan និង Tamar បាននាំមកនូវចំណូលរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ សម្រាប់លីបង់ ដែលកំពុងជួបវិបត្តិហិរញ្ញវត្ថុធ្ងន់ធ្ងរបំផុតមួយក្នុងពិភពលោក ការស្វែងរកឧស្ម័នអាចជាឱកាសដើម្បីស្តារសេដ្ឋកិច្ចឡើងវិញ។ ក្រុមហ៊ុនបារាំង TotalEnergies និងដៃគូរ Eni (អ៊ីតាលី) បានចាប់ផ្តើមរុករកនៅប្លុក ៩ ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣។

ផ្នែកវប្បធម៌ និងនយោបាយ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាជោគជ័យផ្នែកការទូត ប៉ុន្តែមិនមែនជាការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងធម្មតាទេ។ អ៊ីស្រាអែល និងលីបង់មិនបានបង្កើតទំនាក់ទំនងការទូត ហើយលីបង់មិនទទួលស្គាល់អ៊ីស្រាអែលជារដ្ឋទេ។ អ្នកវិភាគជាច្រើនបានចាត់ទុកថាវាជាជំហានដ៏សំខាន់មួយឆ្ពោះទៅរកស្ថិរភាពក្នុងតំបន់ ថ្វីបើភាពតានតឹងនៅតែបន្តកើតមានដោយសារតួនាទីរបស់ហេសបូឡា។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះក៏បានបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃការសម្របសម្រួលអន្តរជាតិ និងការចរចាដោយផ្អែកលើច្បាប់សមុទ្រអន្តរជាតិ (UNCLOS)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ជម្លោះព្រំដែនសមុទ្រនេះមានភាពពាក់ព័ន្ធដោយហេតុផលជាច្រើន។ ទីមួយ វាជាឧទាហរណ៍នៃការដោះស្រាយជម្លោះធនធានឆ្លងដែនតាមរយៈមធ្យោបាយការទូតជាជាងការប្រើប្រាស់កម្លាំងយោធា។ ទីពីរ ប្រទេសកម្ពុជាក៏កំពុងប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាព្រំដែនសមុទ្រមិនទាន់កំណត់ច្បាស់លាស់នៅឈូងសមុទ្រថៃ ដែលត្រូវបានគេជឿថាមានសក្តានុពលប្រេង និងឧស្ម័នដូចគ្នា។ កម្ពុជា និងថៃបានព្រមព្រៀងគ្នាលើតំបន់អភិវឌ្ឍន៍រួម (OCA) កាលពីឆ្នាំ ២០០១ ប៉ុន្តែការចរចាបានជាប់គាំងអស់ជាច្រើនឆ្នាំ។ មេរៀនពីករណីអ៊ីស្រាអែល-លីបង់អាចផ្តល់ជាគំរូសម្រាប់ការជំរុញឱ្យមានការចរចាឡើងវិញ។ ទីបី ការវិវត្តនៃស្ថានការណ៍នៅមជ្ឈឹមបូព៌ាអាចជះឥទ្ធិពលដល់ទីផ្សារថាមពលសកល ដែលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។

គិតត្រឹមពាក់កណ្តាលឆ្នាំ ២០២៦ កិច្ចព្រមព្រៀងដែនសមុទ្រអ៊ីស្រាអែល-លីបង់នៅតែមានប្រសិទ្ធភាព។ ការរុករកនៅប្លុក ៩ របស់លីបង់បានបន្ត ហើយរបាយការណ៍បឋមបានបង្ហាញពីវត្តមានឧស្ម័ន ប៉ុន្តែបរិមាណពាណិជ្ជកម្មនៅមិនទាន់ត្រូវបានបញ្ជាក់ច្បាស់លាស់នៅឡើយ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ អ៊ីស្រាអែលបានពង្រីកការនាំចេញឧស្ម័នទៅអឺរ៉ុប និងអេហ្ស៊ីប ដោយពង្រឹងជំហរខ្លួនជាមហាអំណាចថាមពលក្នុងតំបន់។ ទោះបីជាយ៉ាងណា សក្ដានុពលនៃភាពតានតឹងថ្មីរវាងអ៊ីស្រាអែល និងក្រុមហេសបូឡានៅតែជាកត្តាហានិភ័យដែលត្រូវតាមដាន។