ប្រធានបទ Topic
ប្រទេសអ៊ីតាលី
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
ប្រទេសអ៊ីតាលី ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋអ៊ីតាលី គឺជាប្រទេសមួយនៅអឺរ៉ុបខាងត្បូង និងខាងលិច។ តាម Wikipedia ប្រទេសនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅលើឧបទ្វីបមួយដែលលាតសន្ធឹងចូលក្នុងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ ដោយមានជួរភ្នំអាល់ ( Alps ) ជាព្រំដែនខាងជើង និងមានកោះជាង ៨០០ ដែលក្នុងនោះកោះធំៗគឺ Sicily និង Sardinia។
អ៊ីតាលីជាសមាជិកស្ថាបនិកនៃសហភាពអឺរ៉ុប ជាសមាជិក G7 និងជាប្រទេសដែលមានឥទ្ធិពលខ្ពស់លើវប្បធម៌ពិភពលោក តាមរយៈចក្រភពរ៉ូម សម័យរ៉េណេសាំង សិល្បៈ ម៉ូដ និងម្ហូបអាហារ។ ទីក្រុងរ៉ូមជារាជធានី ហើយទីក្រុងសំខាន់ៗផ្សេងទៀតរួមមាន មីឡាន ណាប់ល ទូរីន ផាឡែម៉ូ បូឡូញ៉ា ហ្វ្លូរ៉ង់ ហ្សែន និងវេនីស។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia អ៊ីតាលីគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដី ៣០១,៣៤០ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ដែលធ្វើឲ្យវាក្លាយជាប្រទេសធំទីដប់នៅអឺរ៉ុបតាមផ្ទៃដី។ វាមានព្រំដែនដីជាមួយ បារាំង នៅខាងលិច, ស្វីស និងអូទ្រីសនៅខាងជើង, ស្លូវេនីនៅខាងកើត ព្រមទាំងព័ទ្ធជុំវិញរដ្ឋតូចពីរគឺ វ៉ាទីកង់ និង សាន ម៉ារីណូ។
ប្រជាជនមានប្រមាណ ៥៩ លាននាក់ ធ្វើឲ្យអ៊ីតាលីជាសមាជិកដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទីបី នៃសហភាពអឺរ៉ុប។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអ៊ីតាលី ប៉ុន្តែតាម Wikipedia មានភាសាតំបន់ និងភាសាជនជាតិភាគតិចជាច្រើនទៀត។ សាសនាគ្រឹស្ទកាតូលិកមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារទីស្នាក់ការនៃសម្តេចប៉ាបស្ថិតនៅទីក្រុងវ៉ាទីកង់នៅក្នុងទីក្រុងរ៉ូម។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ឧបទ្វីបអ៊ីតាលីគឺជាបេះដូងនៃចក្រភពរ៉ូមបុរាណ ដែលគ្របដណ្ដប់លើអឺរ៉ុបភាគច្រើន អាហ្វ្រិកខាងជើង និងមជ្ឈិមបូព៌ាមួយផ្នែក។ មុនរ៉ូម អារ្យធម៌អេទ្រូស្កាន់ ( Etruscan ) បានរីកចម្រើននៅតំបន់នេះ។ បន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃចក្រភពរ៉ូមខាងលិចនៅសតវត្សទី ៥ ឧបទ្វីបនេះត្រូវបានបែងចែកជារដ្ឋតូចៗជាច្រើន។
ក្នុងសម័យកណ្ដាល និងសម័យដើមទំនើប ទីក្រុងដូចជា វេនីស ហ្វ្លូរ៉ង់ និងហ្សែន បានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌ ដែលនាំឲ្យកើតមានចលនារ៉េណេសាំង ( Renaissance ) ជាមួយនឹងបុគ្គលដ៏សំខាន់ដូចជា Leonardo da Vinci, Michelangelo, Dante និង Machiavelli។
តាម Wikipedia ការបង្រួបបង្រួមអ៊ីតាលី ( Risorgimento ) បានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៨៦១ ក្រោមដឹកនាំដោយបុគ្គលដូចជា Giuseppe Garibaldi, Camillo Cavour និងស្ដេច Victor Emmanuel ទី២។ នៅសតវត្សទី ២០ អ៊ីតាលីបានឆ្លងកាត់របបផ្ដាច់ការហ្វាស៊ីសរបស់ Benito Mussolini ( ១៩២២–១៩៤៣ ) ការចូលរួមក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ និងការប្រកាសជាសាធារណរដ្ឋនៅឆ្នាំ ១៩៤៦។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
អ៊ីតាលីជាសេដ្ឋកិច្ចធំមួយនៃពិភពលោក និងជាសមាជិកក្រុម G7។ តាម Wikipedia ទីក្រុងមីឡានគឺជារាជធានីសេដ្ឋកិច្ច និងជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងម៉ូដសកល។ វិស័យឧស្សាហកម្មសំខាន់ៗរួមមានយានយន្ត ( ដូចជា Ferrari, Fiat ), ម៉ូដ ( Prada, Gucci, Armani ), ម្ហូបអាហារ និងថាមពល ( Eni )។ ធនាគារ Banca Monte dei Paschi di Siena ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៤៧២ ត្រូវបានចាត់ទុកជាធនាគារចាស់ជាងគេ ឬចាស់ទីពីរក្នុងពិភពលោក ដែលនៅដំណើរការ។
លើវិស័យវប្បធម៌ អ៊ីតាលីជាប្រទេសផលិតស្រាទំពាំងបាយជូរធំជាងគេក្នុងពិភពលោក និងជាស្រុកកំណើតនៃរបបអាហារមេឌីទែរ៉ាណេ។ សិល្បៈ ស្ថាបត្យកម្ម តន្រ្តី និងភាពយន្តរបស់អ៊ីតាលី ( រួមទាំងស្នាដៃរបស់ Federico Fellini ) មានឥទ្ធិពលលើពិភពលោក។ កីឡាបាល់ទាត់ជាកីឡាដ៏ពេញនិយមបំផុត ដោយក្រុមជាតិ Azzurri ធ្លាប់ឈ្នះពានរង្វាន់ពិភពលោកជាច្រើនលើក។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia នាយករដ្ឋមន្ត្រីបច្ចុប្បន្នរបស់អ៊ីតាលីគឺលោកស្រី Giorgia Meloni ដែលបានចូលកាន់តំណែងនៅឆ្នាំ ២០២២ ក្លាយជានាយករដ្ឋមន្ត្រីស្ត្រីដំបូងគេនៃប្រទេសនេះ។ លោក Sergio Mattarella គឺជាប្រធានាធិបតី។ អ៊ីតាលីបន្តដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងសហភាពអឺរ៉ុប អង្គការណាតូ និងក្រុម G7 ហើយបានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះកិច្ចប្រជុំកំពូល G7 លើកទី ៥០ នៅឆ្នាំ ២០២៤ នៅតំបន់ Apulia។
សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទដែលគួរតាមដានរួមមាន គោ