ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ចៃស៍-អេ-មូហាំម៉ាត់ (Jaish-e-Mohammed, ហៅកាត់ថា JeM) គឺជាក្រុមយោធាជីហាតឥស្លាមដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងសកម្មនៅតំបន់កាស្មៀរ។ តាម Wikipedia, ក្រុមនេះប្រកាន់មនោគមន៍ Deobandi-jihadist ហើយមានគោលដៅចម្បងគឺបំបែកតំបន់ Jammu and Kashmir ចេញពីប្រទេសឥណ្ឌា និងបញ្ចូលទៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ អង្គការសហប្រជាជាតិ សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសជាច្រើនផ្សេងទៀតបានកំណត់ JeM ជាអង្គការភេរវកម្ម។ ក្រុមនេះទទួលខុសត្រូវចំពោះការវាយប្រហារដ៏សាហាវជាច្រើននៅឥណ្ឌា ដែលបានបង្កឱ្យមានជម្លោះរវាងរដ្ឋាភិបាលឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថានជាបន្តបន្ទាប់។ ទោះបីជាមានការហាមឃាត់ក៏ដោយ ក្រុមនេះនៅតែអាចបន្តប្រតិបត្តិការ និងត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាក្រុមភេរវករដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតមួយនៅអាស៊ីខាងត្បូង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រតិបត្តិការរបស់ JeM ភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅរដ្ឋ Jammu and Kashmir ដែលជាតំបន់មានជម្លោះដែនដីរវាងឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថាន។ ក្រុមនេះមានទីតាំងកណ្តាលនៅទីក្រុង Bahawalpur ក្នុងខេត្ត Punjab នៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប៉ុន្តែក៏មានបណ្តាញនៅក្នុងតំបន់អាហ្វហ្គានីស្ថាន និងទីក្រុងធំៗរបស់ប៉ាគីស្ថានផងដែរ។ តាមការប៉ាន់ស្មានរបស់អ្នកជំនាញ សមាជិកភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាគីស្ថាន ប៉ុន្តែក៏មានអ្នកមកពីប្រទេសអាហ្វហ្គានីស្ថាន និងអាស៊ីកណ្តាលដែរ។ ក្រុមនេះពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើបណ្តាញសាលាឥស្លាម (madrasas) ដែលផ្សព្វផ្សាយមនោគមន៍ជ្រុលនិយម ដើម្បីជ្រើសរើសនិងបណ្តុះបណ្តាលសមាជិកថ្មីៗ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia, Jaish-e-Mohammed ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០០០ ដោយលោក Maulana Masood Azhar ដែលជាបព្វជិតឥស្លាមប៉ាគីស្ថាន។ លោក Azhar ត្រូវបានចាប់ខ្លួននៅឥណ្ឌាកាលពីឆ្នាំ១៩៩៤ ពាក់ព័ន្ធនឹងសកម្មភាពភេរវកម្ម ប៉ុន្តែត្រូវបានដោះលែងនៅឆ្នាំ១៩៩៩ ជាផ្នែកនៃការចរចាដោះដូរចំណាប់ខ្មាំងក្នុងព្រឹត្តិការណ៍ប្លន់យន្តហោះ Indian Airlines Flight ៨១៤។ ក្រោយការដោះលែង លោកបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុង Karachi ហើយប្រកាសបង្កើតក្រុមនេះឡើងក្នុងគោលបំណងធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងឥណ្ឌានៅកាស្មៀរ។

ក្នុងរយៈពេលជាង ២ ទសវត្សរ៍ ក្រុមនេះបានធ្វើការវាយប្រហារសំខាន់ៗជាច្រើនលើក ដែលបង្កការភ្ញាក់ផ្អើលទូទាំងពិភពលោក។ ការវាយប្រហារទាំងនោះរួមមាន ការវាយប្រហារលើសភាឥណ្ឌានៅថ្ងៃទី ១៣ ធ្នូ ២០០១ ដែលសម្លាប់មនុស្ស ១៤ នាក់ និងស្ទើរតែនាំឱ្យមានសង្គ្រាមរវាងនុយក្លេអ៊ែរទាំងពីរ; ការវាយប្រហារលើជំរំទាហាននៅ Kaluchak ឆ្នាំ២០០២; ការវាយប្រហារនៅមូលដ្ឋានអាកាស Pathankot ឆ្នាំ២០១៦; និងការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកអត្តឃាតនៅ Pulwama កាលពីថ្ងៃទី ១៤ កុម្ភៈ ២០១៩ ដែលបានសម្លាប់ទាហានឥណ្ឌាជាង ៤០ នាក់ — ជាការវាយប្រហារដ៏អាក្រក់បំផុតនៅកាស្មៀរក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។

ប៉ាគីស្ថានបានហាមឃាត់ក្រុមនេះជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ២០០២ ក្រោមសម្ពាធអន្តរជាតិ ប៉ុន្តែក្រុមនេះនៅតែបន្តប្រតិបត្តិការក្រោមរូបភាពអង្គការសប្បុរសធម៌ ដូចជា Al-Furqan Trust និងឈ្មោះក្លែងបន្លំផ្សេងទៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទាក់ទងនឹងហិរញ្ញវត្ថុរបស់ JeM មានភស្តុតាងចង្អុលបង្ហាញថាពួកគេទទួលបានថវិកាពីប្រភពចម្រុះ រួមមានការបរិច្ចាគពីបុគ្គលឯកជន អង្គការសប្បុរសធម៌ និងការគាំទ្រដោយសម្ងាត់ពីភ្នាក់ងារស៊ើបការណ៍ប៉ាគីស្ថាន (ISI) តាមការចោទប្រកាន់របស់ឥណ្ឌានិងប្រទេសលោកខាងលិច — ប៉ុន្តែរដ្ឋាភិបាលប៉ាគីស្ថានបានបដិសេធ។ ក្រុមនេះក៏បានប្រើប្រាស់បណ្តាញសាលាឥស្លាម (madrasas) ដើម្បីរៃអង្គាសថវិកា និងជ្រើសរើសសមាជិកបន្ថែម។ នៅឆ្នាំ២០១៩ ក្រុមការងារសកម្មភាពហិរញ្ញវត្ថុអន្តរជាតិ (FATF) បានដាក់ប៉ាគីស្ថានក្នុងបញ្ជីប្រផេះ ដោយលើកឡើងពីការបរាជ័យក្នុងការទប់ស្កាត់ការផ្តល់ហិរញ្ញវត្ថុដល់ក្រុមភេរវករ រួមទាំង JeM ផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ក្រុម Jaish-e-Mohammed ប្រកាន់មនោគមន៍ Deobandi-jihadist ។ ចលនា Deobandi មានដើមកំណើតនៅសាលាឥស្លាម Darul Uloom Deoband ក្នុងប្រទេសឥណ្ឌាកាលពីសតវត្សរ៍ទី ១៩ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាទស្សនៈអភិរក្សន៍ឥស្លាមនិយម។ JeM រួមបញ្ចូលមនោគមន៍នេះជាមួយនឹងការតស៊ូប្រដាប់អាវុធ (jihad) ដោយចាត់ទុកការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងឥណ្ឌាជាកាតព្វកិច្ចសាសនា។ ពួកគេតែងតែប្រើយុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារអត្តឃាត ដោយជឿថាវាជាផ្លូវទៅកាន់ឋានសួគ៌។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ននេះ ក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ក្រុម Jaish-e-Mohammed នៅតែជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សន្តិសុខអាស៊ីខាងត្បូង។ ទោះបីមានការខិតខំប្រឹងប្រែងកាន់តែខ្លាំងពីសហគមន៍អន្តរជាតិក៏ដោយ ក្រុមនេះនៅតែអាចបន្តប្រតិបត្តិការ និងបង្កបញ្ហានៅកាស្មៀរ។ ក្រោយការវាយប្រហារ Pulwama ឆ្នាំ២០១៩ ទំនាក់ទំនងរវាងឥណ្ឌានិងប៉ាគីស្ថានបានធ្លាក់ចុះខ្លាំង ហើយឥណ្ឌាបានធ្វើការវាយប្រហារតាមអាកាសចូលក្នុងទឹកដីប៉ាគីស្ថាន។ ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិបានដាក់ទណ្ឌកម្មបន្ថែមលើ JeM និងលោក Masood Azhar ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់រង្វាន់សម្រាប់ព័ត៌មានអំពីទីតាំងរបស់គាត់។ មានរបាយការណ៍ថាក្រុមនេះកំពុងពង្រីកបណ្តាញនៅអាហ្វហ្គានីស្ថានក្រោមរបបតាលីបង់។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ប្រធានបទនេះបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចប្រយុទ្ធប្រឆាំងភេរវកម្មជាសកល។ ប្រទេសកម្ពុជាមានទំនាក់ទំនងការទូតជិតស្និទ្ធជាមួយឥណ្ឌា និងបានថ្កោលទោសអំពើភេរវកម្មគ្រប់ទម្រង់នៅលើឆាកអន្តរជាតិ។ ការយល់ដឹងអំពីក្រុមដូចជា JeM ជួយឲ្យពលរដ្ឋយល់ពីបញ្ហាប្រឈមសន្តិសុខដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់ស្ថិរភាពក្នុងតំបន់អាស៊ី និងហេតុផលដែលកម្ពុជាគាំទ្រកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងការបង្រ្កាបក្រុមភេរវករ។