ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាម Wikipedia ជាភាសាអង់គ្លេស សាសនាគ្រិស្ត និងសាសនាយូដា គឺជាសាសនាធំទាំងពីរនៅក្នុងពិភពលោក ដែលសុទ្ធតែមានជំនឿលើព្រះតែមួយ និងជាសាសនាប្រភេទអ័ប្រាហាំ (Abrahamic) មានដើមកំណើតពីតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ។ សាសនាគ្រិស្តមានអ្នកកាន់ប្រមាណ ២,៥ ពាន់លាននាក់ (ធំជាងគេបំផុត) ខណៈសាសនាយូដាមានអ្នកកាន់ប្រមាណ ១៤ លាននាក់ (ធំជាងគេលំដាប់ទី១២) ។

សាសនាទាំងពីរនេះ មានឫសគល់រួមគ្នាក្នុងគម្ពីរហេប៊្រឺ (Hebrew Bible) ដែលគ្រិស្តសាសនិកហៅថា គម្ពីរសញ្ញាចាស់ (Old Testament) ។ ប៉ុន្តែ គ្រិស្តសាសនិកមានជំនឿថា ព្រះយេស៊ូ (Jesus) ជាមែស្ស៊ី (Messiah) និងជាព្រះបុត្រា រីឯជនជាតិយូដាមិនទទួលស្គាល់ជំនឿនេះទេ ។ ទំនាក់ទំនងរវាងសាសនាទាំងពីរមានទាំងការភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ និងភាពតានតឹងជាប្រវត្តិសាស្ត្រ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សាសនាគ្រិស្តបានរីករាលដាលទៅទូទាំងពិភពលោក ដោយបច្ចុប្បន្នមានវត្តមានយ៉ាងខ្លាំងនៅអាមេរិក អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក ។ រីឯសាសនាយូដាវិញ ភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅអ៊ីស្រាអែល (ដែលជាសាសនារដ្ឋ) និងសហរដ្ឋអាមេរិក ។ ទីក្រុងយេរូសាឡឹម (Jerusalem) ជាទីក្រុងដ៏ពិសិដ្ឋសម្រាប់សាសនាទាំងពីរ ៖ ជញ្ជាំងយំសោក (Western Wall) សម្រាប់ជនជាតិយូដា និងវិហារសុគត (Church of the Holy Sepulchre) សម្រាប់គ្រិស្តសាសនិក ។

ចំនួនអ្នកកាន់សាសនាយូដាមានតិច ប៉ុន្តែពួកគេជាសហគមន៍ដែលមានឥទ្ធិពលតាមរយៈការរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌និងសាសនា ។ នៅក្នុងប្រទេសដែលមានសាសនាគ្រិស្តជាសាសនាភាគច្រើន សហគមន៍យូដាជាជនជាតិភាគតិចដែលជួនកាលជួបការរើសអើង ។ ប៉ុន្តែ នៅសតវត្សរ៍ទី២០ និងទី២១ មានការកើនឡើងនៃកិច្ចសន្ទនាអន្តរសាសនា ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមកំណើតនៃសាសនាគ្រិស្តចាប់ផ្តើមពីសហគមន៍យូដានៅសតវត្សរ៍ទី១ នៃគ.ស. ។ ព្រះយេស៊ូណាសារ៉ែត (Jesus of Nazareth) ជាគ្រូសាសនាយូដា ដែលបានប្រកាសអំពីព្រះរាជ្យនៃព្រះ និងមានសិស្សតាមជាច្រើន ។ បន្ទាប់ពីការឆ្កាងព្រះយេស៊ូ អ្នកកាន់តាមបានប្រកាសថាទ្រង់រស់ឡើងវិញ ហើយជាមែស្ស៊ី ។ ពួកគ្រិស្តសាសនិកដំបូងជាជនជាតិយូដា ប៉ុន្តែក្រោយមកបានទទួលសាសន៍ដទៃ (Gentiles) ចូលរួមដោយមិនចាំបាច់កាន់ក្រឹត្យវិន័យម៉ូសេទាំងស្រុង ។

ការបែកគ្នាជាស្ថាពររវាងសាសនាគ្រិស្តនិងសាសនាយូដាបានកើតបន្តិចម្តងៗ ចាប់ពីសតវត្សរ៍ទី២ ។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗរួមមាន ការក្រុមប្រឹក្សាយេរូសាឡឹម (ប្រហែលឆ្នាំ ៥០ គ.ស.) ការបំផ្លាញព្រះវិហារទីពីរ (ឆ្នាំ ៧០ គ.ស.) និងការបះបោររបស់បារកុកបា (Bar Kokhba revolt, ឆ្នាំ ១៣២–១៣៥) ដែលពួកគ្រិស្តសាសនិកមិនបានគាំទ្រ ។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថាអ្នកប្រាជ្ញមួយចំនួនយល់ថាធម្មទេសនានៅលើភ្នំ (Sermon on the Mount) ជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីក្រឹត្យវិន័យម៉ូសេ ដែលបង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរទ្រឹស្ដីពីសញ្ញាចាស់ទៅសញ្ញាថ្មី ។

ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនសតវត្សរ៍ ទំនាក់ទំនងត្រូវបានប៉ះពាល់ដោយទ្រឹស្ដី «ការជំនួស» (supersessionism) ដែលគ្រិស្តសាសនាចាត់ទុកថាខ្លួនជំនួសសាសនាយូដា ។ មានការបៀតបៀនជនជាតិយូដាជាច្រើនក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប រួមទាំងការធ្វើបូជនីយកិច្ច (Crusades) ការបណ្តេញចេញ និងការសម្លាប់រង្គាលយូដា (Holocaust) នៅសតវត្សរ៍ទី២០ ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ព្រះសហគមន៍កាតូលិកបានចេញសេចក្តីប្រកាស «Nostra aetate» (ឆ្នាំ ១៩៦៥) ដែលបដិសេធការប្រឆាំងនឹងសាសនាយូដា និងទទួលស្គាល់ថាសម្ពន្ធមេត្រីរបស់ព្រះជាមួយជនជាតិយូដានៅតែឋិតឋេរ ។ Wikipedia បានរៀបរាប់ថា សាសនាគ្រិស្តសាខាផ្សេងៗក៏បានធ្វើតាមជាបន្តបន្ទាប់ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទោះបីសាសនាទាំងពីរខុសគ្នាខាងជំនឿក្តី ពួកគេមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើវប្បធម៌ សិល្បៈ និងសីលធម៌សកល ។ គម្ពីរហេប៊្រឺ (សញ្ញាចាស់) គឺជាផ្នែកមួយនៃគម្ពីរគ្រិស្តសាសនា ហើយគោលការណ៍សីលធម៌ជាច្រើនដូចជា ការមិនសម្លាប់ ការមិនលួច និងសេចក្តីស្រឡាញ់ចំពោះអ្នកជិតខាង មានប្រភពពីឫសគល់ដូចគ្នា ។

នៅក្នុងយុគសម័យកណ្តាល និងសម័យទំនើបដើម ជនជាតិយូដាជាច្រើនបានធ្វើការក្នុងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ដោយសារតែការរឹតត្បិតពីសង្គមគ្រិស្តសាសនិក ។ នេះបានបង្កើតឱ្យមានគំរូសេដ្ឋកិច្ចនិងទស្សនៈខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែក៏ជាប្រភពនៃការរើសអើងផងដែរ ។ សព្វថ្ងៃ វប្បធម៌ «យូដា-គ្រិស្ត» (Judeo-Christian) ត្រូវបានយោងជាញឹកញាប់ដើម្បីពិពណ៌នាអំពីមូលដ្ឋានសីលធម៌នៃសង្គមបស្ចិមប្រទេស ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅកម្ពុជា សាសនាយូដាមានវត្តមានតិចតួច ប៉ុន្តែសាសនាគ្រិស្តមានអ្នកកាន់កើនឡើងជាលំដាប់ ។ ការយល់ដឹងអំពីទំនាក់ទំនងគ្រិស្ត-យូដា ជួយឱ្យយើងយល់កាន់តែច្បាស់អំពីព្រឹត្តិការណ៍ពិភពលោក ដូចជាជម្លោះអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន ដែលមានវិមាត្រសាសនាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ។

បន្ថែមពីនេះ ការធ្វើទស្សនកិច្ចរបស់សម្តេចប៉ាបហ្រ្រែនស៊ីសនៅអ៊ីស្រាអែលក្នុងឆ្នាំ ២០១៤ បង្ហាញពីការបន្តកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីការផ្សះផ្សានិងការសន្ទនាអន្តរសាសនា ។ សព្វថ្ងៃ សាសនាគ្រិស្តសាខាជាច្រើនបានចូលរួមក្នុងកិច្ចសន្ទនាជាមួយសាសនាយូដា ដើម្បីប្រឆាំងនឹងការប្រកាន់ពូជសាសន៍ និងស្វែងរកសេចក្តីយល់ដឹងរួមគ្នា ។

ចំពោះអ្នកអាននៅកម្ពុជា ការសិក្សាពីទំនាក់ទំនងនេះក៏អាចឆ្លុះបញ្ចាំងពីសារៈសំខាន់នៃការរួមរស់ដោយសុខដុមរវាងសាសនាផ្សេងៗ ដូចជាព្រះពុទ្ធសាសនានិងសាសនាផ្សេងទៀតនៅកម្ពុជា ។