ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ខឺសុន (Kherson) គឺជាទីក្រុងកំពង់ផែមួយស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែន និងជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលនៃខេត្តខឺសុន (Kherson Oblast)។ យោងតាម Wikipedia ទីក្រុងនេះមានទីតាំងនៅលើដងទន្លេ Dnieper ជិតសមុទ្រខ្មៅ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ឧស្សាហកម្មសាងសង់កប៉ាល់ដ៏ធំ ព្រមទាំងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់នៅក្នុងតំបន់។ ខឺសុនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «ទ្វារទៅកាន់សមុទ្រខ្មៅ» សម្រាប់ប្រទេសអ៊ុយក្រែន ដោយសារកំពង់ផែរបស់វាដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិ និងទំនិញផ្សេងៗទៀត។ នៅដើមឆ្នាំ ២០២២ ទីក្រុងនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ២៧៩,១៣១ នាក់ ប៉ុន្តែចំនួននេះបានថយចុះយ៉ាងខ្លាំងដោយសារការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ី និងការជម្លៀសខ្លួនក្នុងអំឡុងសង្រ្គាម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ខឺសុនស្ថិតនៅលើច្រាំងខាងស្តាំនៃទន្លេ Dnieper ប្រហែល ៤០ គីឡូម៉ែត្រពីមាត់ទន្លេដែលហូរចូលសមុទ្រខ្មៅ។ ទីតាំងនេះស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដីទំនាបសមុទ្រខ្មៅ ដែលសម្បូរទៅដោយដីខ្មៅដ៏មានជីជាតិ សាកសមសម្រាប់ការដាំដុះស្រូវសាលី ពោត និងដំណាំឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ។ តាម Wikipedia តំបន់ជុំវិញខឺសុនជាតំបន់កសិកម្មដ៏សំខាន់របស់អ៊ុយក្រែន។

មុនសម័យទីក្រុង កន្លែងនេះធ្លាប់ជាទីតាំងតាំងលំនៅរបស់ក្រុមសហគមន៏មួយឈ្មោះ Bilechowisce ដូចដែលបានឃើញនៅក្នុងផែនទីបុរាណឆ្នាំ ១៦៤៨។ ទីក្រុងនេះជាកន្លែងរស់នៅរបស់ប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ រួមមានជនជាតិអ៊ុយក្រែន រុស្ស៊ី និងសហគមន៍តូចៗផ្សេងទៀត។ ភាសាដែលប្រើប្រាស់ចម្បងគឺភាសាអ៊ុយក្រែន និងភាសារុស្ស៊ី។ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា នៅដើមឆ្នាំ ២០២២ មានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ២៧៩,១៣១ នាក់ ប៉ុន្តែតួលេខនេះបានថយចុះយ៉ាងខ្លាំងដោយសារការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ី និងការជម្លៀសខ្លួនជាបន្តបន្ទាប់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ខឺសុនត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៧៧៨ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងរបស់ព្រះនាង Catherine the Great នៃចក្រភពរុស្ស៊ី ដើម្បីពង្រឹងឥទ្ធិពលរបស់រុស្ស៊ីនៅសមុទ្រខ្មៅ។ ឈ្មោះទីក្រុងត្រូវបានដកស្រង់ចេញពី Chersonesus ដែលជាទីក្រុងក្រិចបុរាណនៅឧបទ្វីបគ្រីមៀ។ ការសាងសង់ត្រូវបានដឹកនាំដោយព្រះអង្គម្ចាស់ Grigory Potemkin ដែលជាមេបញ្ជាការយោធា និងជារដ្ឋបុរសដ៏មានឥទ្ធិពល។ ខឺសុនបានក្លាយជាកន្លែងសាងសង់កប៉ាល់ធំជាងគេមួយរបស់រុស្ស៊ី ហើយបានបម្រើជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កងនាវាចរសមុទ្រខ្មៅ។

ក្នុងសតវត្សទី ១៩ ទីក្រុងនេះបានអភិវឌ្ឍន៍យ៉ាងឆាប់រហ័សជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងឧស្សាហកម្ម។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ខឺសុនត្រូវបានកាន់កាប់ដោយកងទ័ពណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ពីឆ្នាំ ១៩៤១ ដល់ ១៩៤៤ ហើយបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម វាត្រូវបានស្តារឡើងវិញ និងក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលឧស្សាហកម្មធ្ងន់ដ៏សំខាន់ក្នុងសាធារណរដ្ឋសង្គមនិយមសូវៀតអ៊ុយក្រែន។ គួរកត់សម្គាល់ថា លោក Leon Trotsky ដែលជាមេដឹកនាំបដិវត្តន៍សូវៀតដ៏ល្បី បានកើតនៅឆ្នាំ ១៨៧៩ ក្នុងភូមិ Yanovka (បច្ចុប្បន្ន Bereslavka) ដែលស្ថិតក្នុងខេត្តខឺសុន ដោយបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់តំបន់ជាមួយចលនាបដិវត្តន៍។ ក្រោយការរំលាយសហភាពសូវៀតក្នុងឆ្នាំ ១៩៩១ ខឺសុនបានក្លាយជាផ្នែកនៃប្រទេសអ៊ុយក្រែនឯករាជ្យ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់ខឺសុនមានមូលដ្ឋានចម្បងលើឧស្សាហកម្មសាងសង់កប៉ាល់ និងវិស្វកម្មមេកានិក។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា កំពង់ផែខឺសុនជាច្រកសំខាន់សម្រាប់ការនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិ បន្លែផ្លែឈើ និងផលិតផលឧស្សាហកម្មផ្សេងៗ។ ក្រៅពីនេះ ទីក្រុងមានរោងចក្រកែច្នៃប្រេង និងឧស្សាហកម្មម្ហូបអាហារដែលបម្រើទីផ្សារក្នុងស្រុក។ ខឺសុនក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលដឹកជញ្ជូនគ្រប់ទម្រង់ ដោយមានស្ថានីយ៍រថភ្លើង ផ្លូវហាយវេ និងផ្លូវទឹកតភ្ជាប់ទៅទីក្រុងធំៗដូចជា អូដេសា (Odesa) និង នីកូឡាយេវ (Mykolaiv)។

ផ្នែកវប្បធម៌ ខឺសុនមានសារមន្ទីរជាច្រើន ដូចជាសារមន្ទីរវិចិត្រសិល្បៈ សារមន្ទីរធម្មជាតិ និងសារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រក្នុងតំបន់។ ស្នាដៃស្ថាបត្យកម្មដ៏ល្បីល្បាញមួយគឺវិហារ Spassky Cathedral (វិហារសង្រ្គោះ) ដែលសាងសង់ឡើងនៅចុងសតវត្សទី ១៨ ក្នុងរចនាបថនេអូក្លាសស៊ីក និងជាកន្លែងបញ្ចុះសពព្រះអង្គម្ចាស់ Potemkin ផងដែរ។ លើសពីនេះ ឧទ្យាន និងទីធ្លាសាធារណៈដូចជាឧទ្យានបន្ទាយខឺសុន (Kherson Fortress Park) ផ្តល់នូវទិដ្ឋភាពដ៏ស្រស់ស្អាតនៃទន្លេ Dnieper។ ខឺសុនក៏ជាស្រុកកំណើតរបស់ឥស្សរជនកីឡាមួយចំនួន រួមទាំង Larisa Latynina ដែលជាកីឡាការិនីកាយសម្ព័ន្ធដ៏ឆ្នើមរបស់សហភាពសូវៀត ដោយបានឈ្នះមេដាយអូឡាំពិចចំនួន ១៨ គ្រឿង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ខឺសុនបានក្លាយជាទីក្រុងសំខាន់ក្នុងសង្រ្គាមរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន ដោយសារទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់ខ្លួន។ យោងតាម Wikipedia កងទ័ពរុស្ស៊ីបានដណ្តើមកាន់កាប់ទីក្រុងនេះនៅថ្ងៃទី ២ មីនា ២០២២ ត្រឹមតែមួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីការលុកលុយទ្រង់ទ្រាយធំ។ វាគឺជាទីក្រុងធំដំបូង និងតែមួយគត់ដែលរុស្ស៊ីត្រួតត្រានៅខាងលិចទន្លេ Dnieper។ ការត្រួតត្រានេះបានអនុញ្ញាតឱ្យរុស្ស៊ីបិទផ្លូវចេញចូលសមុទ្ររបស់អ៊ុយក្រែន និងប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ការនាំចេញគ្រាប់ធញ្ញជាតិ។

ទោះយ៉ាងណា ក្រោយការវាយលុកយ៉ាងស្វិតស្វាញរយៈពេលជាង ៨ ខែ កងកម្លាំងអ៊ុយក្រែនបានរំដោះទីក្រុងនេះឡើងវិញនៅថ្ងៃទី ១១ វិច្ឆិកា ២០២២ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍យោធា និងនិមិត្តរូបដ៏ធំធេង។ តាម Wikipedia ការរំដោះខឺសុនត្រូវបានសម្តៅជាជោគជ័យដ៏សំខាន់សម្រាប់អ៊ុយក្រែន ដោយបានបង្ខំឱ្យកងទ័ពរុស្ស៊ីដកថយទៅខាងកើតទន្លេ Dnieper។ ប៉ុន្តែ ផលវិបាកមិនទាន់ចប់ទេ៖ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ខឺសុនបានប្រឈមនឹងការបាញ់ផ្លោងជាប្រចាំពីរុស្ស៊ី ដែលបានបំផ្លាញអគារសាធារណៈ ផ្ទះសម្បែង និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធសំខាន់ៗ។ ប្រជាជនរាប់ម៉ឺននាក់ត្រូវបានជម្លៀសទៅកាន់តំបន់មានសុវត្ថិភាពជាងមុន ហើយជីវភាពនៅក្នុងទីក្រុងនៅតែជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង។

សព្វថ្ងៃនេះ ខឺសុនត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូរបស់អ៊ុយក្រែនប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពាន ហើយការស្តារទីក្រុងឡើងវិញនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមធំ និងទាមទារជំនួយពីសហគមន៍អន្តរជាតិ។