ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា (អក្សរកាត់ LeT) គឺជាអង្គការយោធានិយមឥស្លាមជីហាតដែលមានមូលដ្ឋាននៅប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ ឈ្មោះរបស់ខ្លួនក្នុងភាសាអ៊ូរឌូមានន័យថា "កងទ័ពនៃអ្នកបរិសុទ្ធ"។ តាមវិគីភីឌា អង្គការនេះប្រកាន់នូវមនោគមវិជ្ជាសាឡាហ្វីជីហាត ដែលជាទម្រង់ជ្រុលនិយមនៃសាសនាឥស្លាមនិកាយស៊ុននី។ គោលដៅចម្បងរបស់ខ្លួនគឺការបង្រួបបង្រួមតំបន់កាស្មៀរទាំងមូល ដែលបច្ចុប្បន្នជាតំបន់ជម្លោះរវាងឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន ឱ្យទៅជាផ្នែកមួយនៃប៉ាគីស្ថាន។ មួយវិញទៀត អង្គការនេះក៏មានបំណងបំផ្លាញប្រទេសឥណ្ឌា សាសនាហិណ្ឌូ និងសាសនាយូដា តាមរយៈសង្រ្គាមបរិសុទ្ធ (ជីហាត)។

ដោយសារតែសកម្មភាពភេរវកម្មជាបន្តបន្ទាប់ ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា ត្រូវបានចាត់បញ្ចូលជាក្រុមភេរវកម្មដោយអង្គការសហប្រជាជាតិ សហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស សហភាពអឺរ៉ុប ឥណ្ឌា និងប្រទេសជាច្រើនទៀត។ ក្រុមនេះត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាអង្គការភេរវកម្មដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតមួយនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង និងទូទាំងពិភពលោក ដោយសារទំហំ និងសមត្ថភាពប្រតិបត្តិការរបស់ខ្លួន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីតាំងសំខាន់របស់ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា ស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ជាពិសេសនៅតំបន់ Punjab និងទីក្រុងធំៗដូចជា Lahore។ ប៉ុន្តែសកម្មភាពយោធារបស់ខ្លួនផ្តោតសំខាន់លើតំបន់កាស្មៀរ ដែលជាតំបន់ភ្នំមួយស្ថិតនៅចន្លោះឥណ្ឌា និងប៉ាគីស្ថាន ហើយជាប្រភពជម្លោះរវាងប្រទេសទាំងពីរតាំងពីពួកគេទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៤៧។ តាមវិគីភីឌា អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយ Hafiz Saeed, Zafar Iqbal Shehbaz, Abdullah Azzam និងអតីតយុទ្ធជនឥស្លាមដទៃទៀត ដែលភាគច្រើនធ្លាប់ចូលរួមសង្រ្គាមនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន។ Hafiz Saeed ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមេដឹកនាំដ៏សំខាន់របស់ក្រុម។ សមាជិកភាគច្រើនគឺជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនិកាយស៊ុននី ដែលមានទស្សនៈជ្រុលនិយម និងមានប្រភពមកពីស្រទាប់ផ្សេងៗក្នុងសង្គមប៉ាគីស្ថាន និងតំបន់កាស្មៀរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៨៥ និង ១៩៨៦ ក្នុងអំឡុងសង្រ្គាមសូវៀត-អាហ្វហ្គានីស្ថាន។ អង្គការនេះបានទទួលការគាំទ្រផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុពី Osama bin Laden ដែលជាមហាសេដ្ឋីអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ហើយក្រោយមកបានបង្កើតអង្គការអាល់កៃដា។ គោលបំណងដំបូងរបស់ក្រុមគឺដើម្បីប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងការឈ្លានពានរបស់សូវៀត និងបង្កើតរដ្ឋឥស្លាមមួយនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន ប៉ុន្តែបន្ទាប់ពីការដកទ័ពសូវៀត ក្រុមនេះបានប្រែក្លាយជាកម្លាំងជីហាតអន្តរជាតិ ដោយប្តូរការផ្តោតអារម្មណ៍ទៅលើជម្លោះនៅកាស្មៀរ ដែលជាតំបន់មានប្រជាជនឥស្លាមភាគច្រើន។

ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា បានធ្វើការវាយប្រហារភេរវកម្មជាច្រើនលើដីឥណ្ឌា។ ក្នុងចំណោមការវាយប្រហារដ៏គួរឱ្យកត់សម្គាល់រួមមាន៖

• ការវាយប្រហារលើបន្ទាយក្រហម (Red Fort) នៅទីក្រុង Delhi ក្នុងឆ្នាំ ២០០០
• ការបំផ្ទុះគ្រាប់បែកនៅទីក្រុង Delhi ឆ្នាំ ២០០៥
• ការបំផ្ទុះរថភ្លើងនៅ Mumbai ឆ្នាំ ២០០៦
• ការវាយប្រហារដ៏ល្បីល្បាញនៅ Mumbai នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ២០០៨ ដែលមានរយៈពេល ៤ ថ្ងៃ និងបណ្តាលឱ្យមនុស្សជាង ១៦០ នាក់ស្លាប់ និងរាប់រយនាក់ទៀតរងរបួស។ ការវាយប្រហារនេះបានកំណត់គោលដៅលើសណ្ឋាគារប្រណីត ស្ថានីយ៍រថភ្លើង និងមជ្ឈមណ្ឌលជនជាតិយូដា ដែលជាការបង្ហាញពីការស្អប់ខ្ពើមចំពោះសាសនាផ្សេងៗ។
• ថ្មីៗនេះ ការវាយប្រហារនៅ Pahalgam ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ដែលបានធ្វើឱ្យមនុស្សស្លាប់ និងរបួសជាច្រើននាក់ផងដែរ។

ក្រោយការវាយប្រហារឆ្នាំ ២០០៨ សហគមន៍អន្តរជាតិបានបង្កើនសម្ពាធលើប៉ាគីស្ថានឱ្យចាត់វិធានការប្រឆាំងនឹងក្រុមនេះ។ នៅឆ្នាំ ២០០២ ក្រុមនេះត្រូវបានហាមឃាត់ដោយរដ្ឋាភិបាលប៉ាគីស្ថាន ប៉ុន្តែវានៅតែបន្តប្រតិបត្តិការតាមរយៈអង្គការខាងមុខដូចជា Jamaat-ud-Dawa ដែលធ្វើសកម្មភាពសប្បុរសធម៌ និងអប់រំ ប៉ុន្តែត្រូវបានចាត់ទុកថាជាផ្នែកមួយនៃបណ្តាញរបស់ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

បើតាមវិគីភីឌា ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា ទទួលបានថវិកាពី Osama bin Laden នៅដំណាក់កាលដំបូង ហើយបានបន្តពឹងផ្អែកលើបណ្តាញគាំទ្រផ្សេងៗ រួមទាំងការបរិច្ចាគពីបុគ្គលឯកជន និងអង្គការសប្បុរសធម៌ក្នុងតំបន់ និងក្រៅប្រទេស។ អង្គការនេះក៏បានប្រើប្រាស់បណ្តាញអប់រំ និងសុខភាព ដើម្បីទាក់ទាញសមាជិកថ្មី និងផ្សព្វផ្សាយមនោគមវិជ្ជារបស់ខ្លួន។

ផ្នែកវប្បធម៌ ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា ប្រកាន់ខ្ជាប់នូវមនោគមវិជ្ជាសាឡាហ្វីជីហាត ដែលជឿថាការប្រយុទ្ធដោយហិង្សាគឺជាកាតព្វកិច្ចសាសនា។ មនោគមវិជ្ជានេះប្រឆាំងនឹងឥទ្ធិពលនៃសាសនាហិណ្ឌូ យូដា និងគ្រិស្តសាសនា ហើយមានគោលដៅបង្កើតសង្គមឥស្លាមសុទ្ធសាធ។ ការផ្សព្វផ្សាយសាររបស់ខ្លួនតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ សាលារៀន និងសកម្មភាពសហគមន៍ បានជះឥទ្ធិពលដល់យុវជន និងបង្កើតជម្លោះវប្បធម៌យ៉ាងជ្រាលជ្រៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា នៅតែជាការគម្រាមកំហែងដ៏សកម្មនៅឆ្នាំ ២០២៦ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការវាយប្រហារនៅ Pahalgam ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥។ អង្គការនេះបានបង្ហាញថាខ្លួននៅតែមានសមត្ថភាពរៀបចំការវាយប្រហារដ៏ធំ បើទោះជាមានសម្ពាធអន្តរជាតិក៏ដោយ។ សហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសដទៃទៀតបានបន្តអំពាវនាវឱ្យប៉ាគីស្ថានចាត់វិធានការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងផ្លូវច្បាប់ប្រឆាំងនឹងក្រុម និងអង្គការខាងមុខរបស់វា។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ទោះបីក្រុមនេះមិនមានវត្តមានដោយផ្ទាល់នៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ក៏ដោយ ប៉ុន្តែភេរវកម្មជាសកលតែងតែជាបញ្ហាដែលទាមទារការយកចិត្តទុកដាក់។ កម្ពុជាបានចូលរួមកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងភេរវកម្ម តាមរយៈការចុះហត្ថលេខាលើអនុសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយ INTERPOL។ ដូច្នេះ ការតាមដានការវិវត្តនៃក្រុមដូចជាឡាស្ការ-អ៊ី-តូយបា គឺជាផ្នែកមួយនៃការរក្សាសន្តិសុខជាតិ។