ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រឡាយថៃ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ផងដែរថាជា ប្រឡាយក្រ (Kra Canal) ឬ ប្រឡាយកូកក្រ (Kra Isthmus Canal) គឺជាគម្រោងប្រឡាយមួយដែលស្នើឡើងដើម្បីតភ្ជាប់ឈូងសមុទ្រថៃទៅនឹងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ ដោយឆ្លងកាត់ឧបទ្វីបក្រ នៅភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ។ គម្រោងនេះមានគោលបំណងកាត់បន្ថយពេលវេលានិងចំណាយក្នុងការដឹកជញ្ជូនតាមផ្លូវសមុទ្រ ជាពិសេសសម្រាប់ផ្លូវពាណិជ្ជកម្មដ៏សំខាន់ដែលឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកាបច្ចុប្បន្ន។

តាមវិគីភីឌា ប្រឡាយថៃត្រូវបានស្នើឡើងជាច្រើនលើកច្រើនគ្រា ដោយមានផ្លូវទឹកដែលអាចជ្រើសរើសបានខុសៗគ្នា ដើម្បីសម្រួលដល់ការដឹកជញ្ជូនទំនិញអន្តរជាតិ។ ប្រសិនបើសាងសង់រួច ប្រឡាយនេះនឹងផ្តល់ផ្លូវកាត់ថ្មីមួយដែលអាចកាត់បន្ថយចម្ងាយធ្វើដំណើរប្រមាណជា ១២០០ គីឡូម៉ែត្រ និងចំណាយពេលតិចជាងមុនពី ២ ទៅ ៣ ថ្ងៃ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ឧបទ្វីបក្រ គឺជាតំបន់ដីតូចចង្អៀតបំផុតនៃឧបទ្វីបម៉ាឡេ ដែលស្ថិតនៅចន្លោះឈូងសមុទ្រថៃ (ផ្នែកមួយនៃសមុទ្រចិនខាងត្បូង) និងសមុទ្រអង់ដាម៉ង់ (ផ្នែកមួយនៃមហាសមុទ្រឥណ្ឌា)។ តាមវិគីភីឌា ច្រកនេះមានទទឹងប្រមាណ ៤៤ គីឡូម៉ែត្រត្រឹមចំណុចតូចចង្អៀតបំផុត ហើយស្ថិតនៅក្នុងខេត្តឈុមពន និងរណង ភាគខាងត្បូងនៃប្រទេសថៃ។

ប្រជាជននៅតំបន់នេះភាគច្រើនជាជនជាតិថៃ និងជនជាតិភាគតិចផ្សេងៗ រួមទាំងជនជាតិម៉ាឡេ និងក្រុមជនជាតិសាមសុង (Semang) តាមព្រំដែន។ សេដ្ឋកិច្ចក្នុងតំបន់ពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និងនេសាទ ហើយមានភ្នំនិងព្រៃច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

សំណើរបស់ប្រឡាយកាត់ឧបទ្វីបក្រ មានប្រវត្តិដ៏យូរអង្វែង។ តាមវិគីភីឌា គំនិតនេះត្រូវបានលើកឡើងដំបូងនៅសតវត្សរ៍ទី ១៧ ដោយព្រះបាទនរាយណ៍ (King Narai) នៃអាណាចក្រអយុធ្យា ដែលមានព្រះរាជបំណងសាងសង់ផ្លូវទឹកសម្រួលដល់ការធ្វើដំណើរ ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេចដោយសារបច្ចេកវិទ្យាមានកម្រិត។

ក្រោយមកនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងក៏បានសិក្សាលទ្ធភាពសាងសង់ប្រឡាយនេះដែរ ដើម្បីពង្រឹងឥទ្ធិពលពាណិជ្ជកម្មរបស់ពួកគេនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ នៅឆ្នាំ ១៨៩៣ កិច្ចព្រមព្រៀងមួយរវាងថៃ និងអង់គ្លេសបានកំណត់ថា ថៃនឹងមិនសាងសង់ប្រឡាយដោយគ្មានការយល់ព្រមពីអង់គ្លេសឡើយ ដែលជាឧបសគ្គដ៏សំខាន់។

នៅសម័យទំនើប ជាពិសេសក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ រដ្ឋាភិបាលថៃនិងអ្នកវិនិយោគឯកជនបានពិនិត្យលទ្ធភាពសាងសង់ជាបន្តបន្ទាប់ រួមទាំងការសិក្សាពីជប៉ុននៅទសវត្សរ៍ ១៩៧០ និងការចរចាជាមួយចិនក្នុងទសវត្សរ៍ ២០១០ ដោយភ្ជាប់ទៅនឹងគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់ និងផ្លូវ (Belt and Road Initiative) របស់ចិន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រឡាយថៃមានសក្តានុពលផ្លាស់ប្តូរផែនទីពាណិជ្ជកម្មសមុទ្រពិភពលោក។ បច្ចុប្បន្ននាវាដឹកទំនិញភាគច្រើនដែលធ្វើដំណើរពីអាស៊ីបូព៌ាទៅកាន់អាស៊ីខាងត្បូង អឺរ៉ុប និងអាហ្វ្រិក ត្រូវឆ្លងកាត់ច្រកសមុទ្រម៉ាឡាកា ដែលចង្អៀតនិងមមាញឹក។ តាមវិគីភីឌា ប្រឡាយក្រ នឹងផ្តល់ផ្លូវជំនួសដ៏ខ្លីជាងនេះ ដោយកាត់បន្ថយចម្ងាយប្រមាណ ១២០០ គីឡូម៉ែត្រនិងពេលវេលា ២-៣ ថ្ងៃ ដែលអាចសន្សំសំចៃថ្លៃដឹកជញ្ជូនប្រេង ឧស្ម័ន និងទំនិញផ្សេងៗយ៉ាងច្រើន។

ក្រៅពីកាត់បន្ថយពេលវេលា ប្រឡាយនេះអាចជួយគេចវេសពីហានិភ័យនានាក្នុងច្រកម៉ាឡាកា ដូចជា ការកកស្ទះចរាចរណ៍ ការលួចប្លន់តាមសមុទ្រ និងការដាក់កម្រិតនយោបាយ។ សម្រាប់ប្រទេសធំៗដូចជា ចិន ជប៉ុន និងកូរ៉េខាងត្បូង ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញ ការមានផ្លូវជំនួសអាចធ្វើឱ្យតម្លៃទំនិញថយចុះ និងពង្រឹងស្ថិរភាពសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រជាជនក្នុងតំបន់ឧបទ្វីបក្រ ដែលរស់នៅជាមួយសមុទ្រនិងព្រៃតាំងពីយូរលង់មកហើយ អាចរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងពីការផ្លាស់ប្តូរបរិស្ថាន និងការរុករានដីធ្លី។ អ្នកស្រុកជាច្រើនបារម្ភពីការបាត់បង់របរនេសាទ និងកេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌ ប្រសិនបើគម្រោងនេះសាងសង់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់ព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ប្រឡាយថៃជាប្រធានបទដែលអាចពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់។ កម្ពុជាពឹងផ្អែកលើពាណិជ្ជកម្មតាមសមុទ្រ និងកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ ហើយការផ្លាស់ប្តូរផ្លូវដឹកជញ្ជូនអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចជាតិ។ តាមវិគីភីឌា ប្រសិនបើប្រឡាយថៃសាងសង់រួច វាអាចកាត់បន្ថយបរិមាណនាវាឆ្លងកាត់ច្រកម៉ាឡាកា ហើយអាចជះឥទ្ធិពលដល់កំពង់ផែនានាក្នុងតំបន់ រួមទាំងកម្ពុជា វៀតណាម និងថៃផ្ទាល់។ កម្ពុជាក៏កំពុងអភិវឌ្ឍន៍ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដឹកជញ្ជូនដូចជា ផ្លូវល្បើនភ្នំពេញ-ក្រុងព្រះសីហនុ ដែលអាចទាក់ទងនឹងការផ្លាស់ប្តូរផ្លូវសមុទ្រនេះ។

បច្ចុប្បន្ននេះ គម្រោងប្រឡាយក្រ នៅតែជាប្រធានបទនៃការពិភាក្សារវាងរដ្ឋាភិបាលថៃនិងដៃគូអន្តរជាតិ ជាមួយនឹងការសិក្សាពីលទ្ធភាពនិងផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន។ ទន្ទឹមនេះ ការចាប់អារម្មណ៍ពីសំណាក់មហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសចិន ក្នុងការវិនិយោគលើគម្រោងនេះ បានធ្វើឱ្យប្រឡាយថៃក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃការពិភាក្សាអំពីឥទ្ធិពលភូមិសាស្ត្រនយោបាយនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។