ការប្តូរសួត

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្តូរសួត ឬការប្តូរសរីរៈសួត (Lung Transplantation) គឺជានីតិវិធីវះកាត់មួយដែលសួតដែលមានជំងឺរបស់អ្នកជំងឺត្រូវបានដកចេញ និងជំនួសដោយសួតដែលមានសុខភាពល្អពីម្ចាស់ជំនួយ (Donor)។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ម្ចាស់ជំនួយអាចជាមនុស្សមានជីវិត ឬមនុស្សដែលបានស្លាប់។ ម្ចាស់ជំនួយដែលមានជីវិតអាចបរិច្ចាគបានតែមួយផ្នែក (Lobe) នៃសួតប៉ុណ្ណោះ។ សម្រាប់អ្នកជំងឺខ្លះ ពួកគេត្រូវការតែការប្តូរសួតមួយ ប៉ុន្តែជំងឺមួយចំនួនដូចជា ជំងឺស៊ីស្ទីកហ្វាយប្រូស (Cystic Fibrosis) តម្រូវឲ្យប្តូរសួតទាំងពីរ។

ទោះបីការប្តូរសួតមានហានិភ័យខ្ពស់ ប៉ុន្តែវាអាចពន្យារអាយុសង្ឃឹម និងលើកកម្ពស់គុណភាពជីវិតយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់អ្នកជំងឺសួតដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ យោងតាម Wikipedia គ្រូពេទ្យជាធម្មតាពិចារណាការប្តូរសួតនៅពេលដែលអ្នកជំងឺគ្មានជម្រើសព្យាបាលផ្សេង ហើយអាយុសង្ឃឹមត្រូវបានប៉ាន់ស្មានថាតិចជាង ២ ឆ្នាំដោយគ្មានការប្តូរ។ ក្រោយវះកាត់ អ្នកជំងឺត្រូវប្រើថ្នាំបង្ក្រាបប្រព័ន្ធភាពស៊ាំអស់មួយជីវិត ដើម្បីការពាររាងកាយពីការច្រានចោលសួតថ្មី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការប្តូរសួតត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមជ្ឈមណ្ឌលវេជ្ជសាស្ត្រឯកទេសមួយចំនួននៅទូទាំងពិភពលោក ជាពិសេសនៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធសុខាភិបាលជឿនលឿនដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ជប៉ុន និងរុស្ស៊ីជាដើម។ ឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែង វិទ្យាស្ថាន Sklifosovsky នៅទីក្រុងមូស្គូ ប្រទេសរុស្ស៊ី បានធ្វើការវះកាត់ប្តូរសួតដែលអាចប្រើពេលរហូតដល់ ១២ ម៉ោង ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាព។

បើពិចារណាលើប្រជាជន អ្នកទទួលការប្តូរសួតភាគច្រើនជាអ្នកជំងឺដែលទទួលរងពីជំងឺសួតរ៉ាំរ៉ៃដំណាក់កាលចុងក្រោយ ដូចជា ជំងឺស្ទះសួតរ៉ាំរ៉ៃ (COPD) ជំងឺសរសៃសួត (Pulmonary Fibrosis) ជំងឺស៊ីស្ទីកហ្វាយប្រូស និងជំងឺលើសឈាមសួត (Pulmonary Hypertension)។ ការទទួលបានការប្តូរសួតក៏អាស្រ័យលើកត្តាជាច្រើនដូចជាភាពអាចរកបាននៃសរីរៈម្ចាស់ជំនួយ ដែលជាបញ្ហាចម្បងនៅទូទាំងពិភពលោក និងលក្ខខណ្ឌសុខភាពទូទៅរបស់អ្នកជំងឺ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមកំណត់ត្រាពី Wikipedia ការប៉ុនប៉ងវះកាត់ប្តូរសួតមនុស្សលើកដំបូងបានធ្វើឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៦៣ ដោយវេជ្ជបណ្ឌិត James Hardy នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺរស់រានបានតែ ១៨ ថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ។ ការបរាជ័យដំបូងៗភាគច្រើនបណ្តាលមកពីការច្រានចោលសរីរៈ និងការឆ្លងមេរោគ ដោយសារមិនទាន់មានថ្នាំបង្ក្រាបភាពស៊ាំមានប្រសិទ្ធភាព។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់មួយបានមកដល់នៅឆ្នាំ ១៩៨៣ នៅពេលដែលវេជ្ជបណ្ឌិត Joel Cooper នៅទីក្រុងតូរ៉ុនតូ ប្រទេសកាណាដា បានធ្វើការប្តូរសួតមួយដោយជោគជ័យជាលើកដំបូងដែលអ្នកជំងឺរស់នៅបានយូរ។ បីឆ្នាំក្រោយមក នៅឆ្នាំ ១៩៨៦ ការប្តូរសួតទាំងពីរដោយជោគជ័យក៏ត្រូវបានសម្រេចដោយក្រុមដដែល។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក ការអភិវឌ្ឍថ្នាំដូចជា cyclosporine និង tacrolimus រួមជាមួយនឹងបច្ចេកទេសវះកាត់កាន់តែប្រសើរ បានធ្វើឲ្យអត្រារស់រានរយៈពេល ១ ឆ្នាំឡើងដល់ប្រហែល ៨០% នាពេលបច្ចុប្បន្ន និងរយៈពេល ៥ ឆ្នាំប្រហែល ៥០% តាមតួលេខពី Wikipedia។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការប្តូរសួតគឺជានីតិវិធីវេជ្ជសាស្ត្រមួយដែលមានតម្លៃថ្លៃបំផុត។ យោងតាម Wikipedia នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ការចំណាយជាមធ្យមសម្រាប់ការប្តូរសួតមួយអាចមានចាប់ពី ៣០០,០០០ ដុល្លារដល់ជាង ៥០០,០០០ ដុល្លារ ដោយមិនទាន់គិតថ្លៃថ្នាំប្រចាំជីវិត។ នៅក្នុងប្រទេសដែលមានប្រព័ន្ធសុខាភិបាលសកល ការចំណាយមួយភាគធំត្រូវបានរ៉ាប់រងដោយរដ្ឋ ប៉ុន្តែអ្នកជំងឺនៅតែប្រឈមនឹងការចំណាយដោយប្រយោលដូចជាការធ្វើដំណើរ និងការបាត់បង់ប្រាក់ចំណូល។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការបរិច្ចាគសរីរៈមានភាពខុសគ្នាខ្លាំងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ ប្រទេសដូចជាអេស្ប៉ាញបានទទួលជោគជ័យដោយសារប្រព័ន្ធ "opt-out" ដែលប្រជាពលរដ្ឋទាំងអស់ត្រូវបានចាត់ទុកជាម្ចាស់ជំនួយដោយស្វ័យប្រវត្តិ លុះត្រាតែពួកគេជំទាស់។ ផ្ទុយទៅវិញ នៅតំបន់អាស៊ីជាច្រើន អត្រាបរិច្ចាគនៅទាបដោយសារកត្តាជំនឿ និងប្រពៃណី។ បញ្ហាកង្វះម្ចាស់ជំនួយនេះបានបង្កើតឲ្យមានទីផ្សារងងឹត និងការលក់ដូរសរីរៈខុសច្បាប់ ដែលជាបញ្ហាសីលធម៌សកល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការប្តូរសួតនៅតែជាការវះកាត់ស្មុគស្មាញ និងមានបញ្ហាប្រឈមច្រើន។ យោងតាម Wikipedia ការច្រានចោលរ៉ាំរ៉ៃនៅតែជាមូលហេតុចម្បងនៃការបរាជ័យរយៈពេលវែង ដូចបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពមីក្រូក្រាហ្វ។ ប៉ុន្តែការរីកចម្រើនខាងបច្ចេកវិទ្យាបាននាំមកនូវក្តីសង្ឃឹមថ្មីៗ។ បច្ចេកទេស "ex vivo lung perfusion" អនុញ្ញាតឲ្យគ្រូពេទ្យវាយតម្លៃ និងជួសជុលសួតដែលបរិច្ចាគមកមុនពេលវះកាត់ ដោយអាចបង្កើនចំនួនសរីរៈដែលអាចប្រើប្រាស់បាន។ ជាងនេះទៀត ការសិក្សាលើការប្រើកោសិកាដើម (Stem Cells) និងការបោះពុម្ពជាលិកាសួតដោយប្រើបច្ចេកវិទ្យា 3D កំពុងត្រូវបានអភិវឌ្ឍ ទោះបីនៅឆ្ងាយពីការអនុវត្តជាក់ស្តែងក៏ដោយ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន ការប្តូរសួតនៅមិនទាន់អាចធ្វើទៅបានទូលំទូលាយទេ ដោយសារត្រូវការហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធវេជ្ជសាស្ត្រខ្ពស់ និងក្រុមគ្រូពេទ្យឯកទេស។ ប៉ុន្តែជាមួយនឹងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លទ្ធភាពដែលប្រជាជនកម្ពុជាអាចចូលដំណើរការសេវានេះកាន់តែងាយស្រួលជាងមុន ជាពិសេសតាមរយៈមជ្ឈមណ្ឌលនៅក្នុងប្រទេសថៃ វៀតណាម និងសឹង្ហបូរី។ ការតាមដានការវិវត្តនៃបច្ចេកវិទ្យានេះនឹងជួយឲ្យអ្នកអាន KhmerPulse យល់ដឹងអំពីជម្រើសសុខភាពនាពេលអនាគត។