ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា លោក ម៉ាកខឹស សាជីន (Marcus Sarjeant) គឺជាជនជាតិអង់គ្លេសដែលល្បីដោយសារការបាញ់កាំភ្លើងគ្រាប់ទទូឈចំនួន ៦ គ្រាប់ ទៅលើព្រះរាជិនី Elizabeth II នៅថ្ងៃទី ១៣ ខែ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៨១ អំឡុងពេលព្រះនាងកំពុងយាងទៅកាន់ព្រះរាជពិធី Trooping the Colour តាមបណ្តោយផ្លូវ The Mall ក្នុងក្រុងឡុងដ៍។ កាំភ្លើងនោះគឺជាកាំភ្លើងខ្លីក្លែងក្លាយប្រភេទបាញ់គ្រាប់ទទូឈ (starter pistol) ដែលមើលទៅដូចអាវុធពិត ប៉ុន្តែគ្មានគ្រាប់ពិតបង្ករបួសស្នាមដល់នរណាឡើយ។ យោងតាមវិគីភីឌា លោកសាជីនមានការងប់ងើននឹងករណីល្បីៗ ដូចជាការធ្វើឃាត John Lennon និងការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាត Pope John Paul II ដែលជំរុញឱ្យគាត់ចង់បានការចាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជន។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្កឱ្យមានការភ្ញាក់ផ្អើលជាខ្លាំងទាំងក្នុងប្រទេសនិងក្រៅប្រទេស ហើយត្រូវបានគេចាត់ទុកជាចំណុចខ្សោយយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរមួយនៃប្រព័ន្ធសន្តិសុខរាជវង្សអង់គ្លេស។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តាមកំណត់ត្រារបស់វិគីភីឌា លោក ម៉ាកខឹស សាជីន កើតនៅថ្ងៃទី ១៥ ខែ សីហា ឆ្នាំ ១៩៦៣ នៅទីក្រុង Tonbridge រដ្ឋ Kent ប្រទេសអង់គ្លេស។ លោកមានសញ្ជាតិអង់គ្លេស ហើយឪពុករបស់គាត់ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាវរសេនីយ៍ឯកក្នុងកងទ័ពអង់គ្លេស។ មុនពេលកើតហេតុ លោកគឺជាសិស្សម្នាក់ដែលមិនធ្លាប់មានប្រវត្តិបទល្មើសអ្វីឡើយ ហើយមានអាយុត្រឹមតែ ១៧ ឆ្នាំនៅថ្ងៃដែលការវាយប្រហារកើតឡើង។ ក្រោយពីត្រូវបានចាប់ខ្លួន គាត់បានក្លាយទៅជាជនដំបូងបង្អស់ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍ ដែលត្រូវបានចោទប្រកាន់ក្រោមច្បាប់ក្បត់ជាតិឆ្នាំ ១៨៤២ (Treason Act 1842) ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ព្រះរាជិនី Elizabeth II កំពុងយាងពីព្រះបរមរាជវាំង Buckingham ទៅកាន់ទីលាន Horse Guards Parade តាមព្រះរាជរថ ដើម្បីចូលរួមក្នុងព្រះរាជពិធីដង្ហែទង់ (Trooping the Colour) ដែលជាពិធីយោធាប្រចាំឆ្នាំប្រារព្ធព្រះរាជពិស្សនាករជាផ្លូវការរបស់ព្រះមហាក្សត្រ។ នៅតាមដងផ្លូវ The Mall ហ្វូងអ្នកដង្ហែរបានឈរអបអរសាទរ។ លោក សាជីន ដែលឈរលាក់ក្នុងហ្វូងនោះ បានទាញកាំភ្លើងខ្លីក្លែងក្លាយចេញពីហោប៉ៅ ហើយបាញ់ជាបន្តបន្ទាប់ចំនួន ៦ គ្រាប់ ដែលបង្កឱ្យមានសំឡេងផ្ទុះដូចកាំភ្លើងពិត។ សេះព្រះទីនាំងឈ្មោះ Burmese មានការភ្ញាក់ផ្អើលបន្តិច ប៉ុន្តែព្រះរាជិនីអាចទប់សេះបានយ៉ាងស្ងប់ស្ងាត់ ហើយបន្តយាងទៅមុខ។ ភ្លាមៗនោះ អ្នកយាមសន្តិសុខ និងប្រជាពលរដ្ឋនៅក្បែរនោះបានលោតចូលឃាត់ខ្លួនគាត់ ហើយប្រគល់ទៅឱ្យប៉ូលិស។

ក្រោយពីការស៊ើបអង្កេត លោក សាជីន ត្រូវបានចោទប្រកាន់តាមមាត្រា ២ នៃច្បាប់ក្បត់ជាតិឆ្នាំ ១៨៤២ (Treason Act 1842) ដែលហាមឃាត់ការប្រើប្រាស់អាវុធ ឬគំរាមកំហែងដល់ព្រះមហាក្សត្រិយ៍។ ច្បាប់នេះត្រូវបានអនុម័តដំបូងក្រោយពីមានការប៉ុនប៉ងធ្វើឃាតព្រះមហាក្សត្រិយ៍ Victoria កាលពីសតវត្សរ៍ទី១៩ ហើយកម្របានប្រើណាស់ក្នុងសម័យទំនើប។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រោយពីការជំនុំជម្រះនៅតុលាការ Old Bailey ក្រុងឡុងដ៍ លោកបានសារភាពខ្លួនថាមានទោស ហើយត្រូវផ្តន្ទាទោសដាក់ពន្ធនាគាររយៈពេល ៥ ឆ្នាំ។ ទោះជាយ៉ាងណា លោកត្រូវបានដោះលែងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៨៤ បន្ទាប់ពីជាប់ឃុំអស់រយៈពេលប្រហែល ៣ ឆ្នាំ ដោយសារអាកប្បកិរិយាល្អ និងការកាត់បន្ថយទោសដោយស្វ័យប្រវត្តិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បន្ទាប់ពីការដោះលែង យោងតាមវិគីភីឌា លោក សាជីន បានផ្លាស់ប្តូរឈ្មោះរបស់ខ្លួន (ដោយប្រើនាមត្រកូលថ្មី) និងផ្លាស់ទីលំនៅទៅកាន់តំបន់ Hampshire ដើម្បីចាប់ផ្តើមជីវិតថ្មីដោយស្ងាត់ស្ងៀម។ គាត់បានងាកទៅរកព្រះពុទ្ធសាសនា និងចូលរួមក្នុងសហគមន៍ពុទ្ធសាសនា Triratna ដោយធ្វើការជាអ្នកស្ម័គ្រចិត្តផ្នែកសប្បុរសធម៌។ កាលពីឆ្នាំ ២០០៥ លោកបានផ្តល់សម្ភាសន៍ដ៏កម្រមួយដល់សារព័ត៌មាន Sunday Express ដែលគាត់បានសម្តែងការសោកស្តាយយ៉ាងខ្លាំងចំពោះទង្វើរបស់ខ្លួន ដោយនិយាយថា៖ «ខ្ញុំគ្រាន់តែជាក្មេងជំទង់ឆ្កួតម្នាក់ដែលចង់បានការចាប់អារម្មណ៍ប៉ុណ្ណោះ»។

នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ ករណីរបស់លោក សាជីន ត្រូវបានលើកយកមកពិភាក្សាម្តងម្កាលនៅក្នុងបរិបទនៃច្បាប់ក្បត់ជាតិ និងសន្តិសុខព្រះមហាក្សត្រ។ ក្រោយព្រះរាជិនី Elizabeth II សោយទីវង្គត់កាលពីខែ សីហា ឆ្នាំ ២០២២ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយជាច្រើនបានរំលឹកឡើងវិញនូវហេតុការណ៍សំខាន់ៗក្នុងរជ្ជកាលរបស់ព្រះនាង ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងការប៉ុនប៉ងវាយប្រហារដ៏កម្រនេះ។ អ្នកវិភាគខ្លះក៏បានលើកឡើងថា ករណីនេះជាមេរៀនដ៏សំខាន់សម្រាប់ការពង្រឹងរបាំងការពារសម្រាប់ព្រះមហាក្សត្រថ្មី King Charles III និងសមាជិករាជវង្សដទៃទៀត។