ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia លោក ម៉ាទីន លូធើរ គឺជាអ្នកបួសគ្រិស្តសាសនា អ្នកប្រាជ្ញខាងទ្រឹស្ដី អ្នកនិពន្ធ សាស្ត្រាចារ្យ និងជាអតីតភិក្ខុនៃនិកាយ Augustinian នៅប្រទេសអាល្លឺម៉ង់។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបុគ្គលសំខាន់បំផុតនៃកំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់ ហើយជំនឿខាងទ្រឹស្ដីរបស់លោកបានបង្កើតជាមូលដ្ឋាននៃលទ្ធិលូធើរ៉ាន។ លោកត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាឥស្សរជនមួយរូបដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រលោកខាងលិច និងប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រិស្តសាសនា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia លោក ម៉ាទីន លូធើរ បានកើតនៅថ្ងៃទី ១០ វិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៤៨៣ នៅទីក្រុង Eisleben ក្នុងអាណាចក្ររ៉ូម៉ាំងពិសិដ្ឋ (បច្ចុប្បន្នស្ថិតនៅក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់)។ ឪពុកម្ដាយរបស់លោកគឺលោក Hans និងអ្នកស្រី Margarethe Luther ដែលជាគ្រួសារមួយដែលមានជីវភាពមធ្យម ហើយលោកបានទទួលការអប់រំនៅសាកលវិទ្យាល័យ Erfurt មុននឹងចូលបួសក្នុងនិកាយ Augustinian ក្នុងឆ្នាំ ១៥០៥។ លោកបានក្លាយជាអ្នកបួស ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាសាស្ត្រាចារ្យខាងទ្រឹស្ដីនៅសាកលវិទ្យាល័យ Wittenberg ចាប់ពីឆ្នាំ ១៥០៨។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា លោក លូធើរ បានប្រឈមមុខនឹងវិបត្តិជំនឿយ៉ាងខ្លាំង ដោយលោកតស៊ូនឹងគោលគំនិតអំពីយុត្តិធម៌របស់ព្រះ រហូតដល់លោកបានរកឃើញគោលការណ៍ «សេចក្ដីសុចរិតតាមរយៈជំនឿតែមួយ» (justification by faith alone) ដែលក្លាយជាស្នូលនៃការបង្រៀនរបស់លោក។ នៅឆ្នាំ ១៥១៧ លោកបានសរសេរអត្ថបទ ៩៥ សេចក្ដី (95 Theses) ដោយរិះគន់ការលក់លិខិតលើកស្រាយបាប (indulgences) របស់វិហារកាតូលិក។ សកម្មភាពនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជាការចាប់ផ្ដើមនៃចលនាកំណែទម្រង់ប្រូតេស្តង់។ នៅឆ្នាំ ១៥២១ លោកត្រូវបានកោះហៅទៅសភា Diet of Worms ដើម្បីឲ្យលោកដកថយនូវការបង្រៀនរបស់លោក ប៉ុន្តែលោកបានបដិសេធ។ ក្រោយមក សម្ដេចប៉ាប Leo X បានប្រកាសដាក់លោកឲ្យនៅក្រៅក្រុមជំនុំ (excommunication)។ លោកត្រូវបានលាក់ខ្លួននៅប្រាសាទ Wartburg ជាកន្លែងដែលលោកបានបកប្រែគម្ពីរសញ្ញាថ្មីពីភាសាក្រិកទៅជាភាសាអាល្លឺម៉ង់ ដែលបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងលើការអភិវឌ្ឍភាសាអាល្លឺម៉ង់ស្តង់ដារ។ យោងតាម Wikipedia លោកក៏បានរៀបការជាមួយអ្នកស្រី Katharina von Bora ក្នុងឆ្នាំ ១៥២៥ ដែលជាសង្ឃស្រីម្នាក់ដែលបានចាកចេញពីនិកាយ ហើយពួកគេមានកូន ៦ នាក់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា លោក ម៉ាទីន លូធើរ បានបន្សល់ទុកនូវកេរ្តិ៍តំណែលដ៏ធំធេងលើពិភពលោក ជាពិសេសតាមរយៈលទ្ធិលូធើរ៉ាន ដែលបច្ចុប្បន្នមានអ្នកកាន់រាប់លាននាក់ទូទាំងពិភពលោក។ ការបកប្រែគម្ពីរបៃបឺល និងការសរសេររបស់លោកបានជះឥទ្ធិពលដល់ភាសា និងវប្បធម៌អាល្លឺម៉ង់ ព្រមទាំងការអប់រំ និងសេរីភាពខាងសាសនា។ ទោះជាយ៉ាងណា កេរ្តិ៍តំណែលរបស់លោកក៏មានភាពស្មុគស្មាញផងដែរ ដោយសារការនិពន្ធរបស់លោកដែលមានខ្លឹមសារប្រឆាំងនឹងជនជាតិជ្វីហ្វ ដូចជា «On the Jews and Their Lies» ដែលត្រូវបានប្រើក្នុងសម័យក្រោយៗដើម្បីបង្ហាញអំពីគំនិតប្រឆាំងជ្វីហ្វ។ សម្រាប់អ្នកអានសម័យទំនើប ជាពិសេសនៅកម្ពុជា ការយល់ដឹងអំពីលោក លូធើរ អាចជួយពន្យល់អំពីប្រភពនៃនិកាយគ្រិស្តសាសនាផ្សេងៗ ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងប្រទេស និងការវិវត្តន៍នៃសេរីភាពខាងការគិតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពិភពលោក។