ទិដ្ឋភាពទូទៅ

តាមការរៀបរាប់ពីវិគីភីឌា ព្រឹត្តិការណ៍សម្លាប់រង្គាល Bloody Falls ជាឧប្បត្តិហេតុមួយដែលបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៧៧១ នាពេលដែលលោក Samuel Hearne បុគ្គលិករបស់ក្រុមហ៊ុន Hudson's Bay Company របស់ចក្រភពអង់គ្លេស កំពុងធ្វើការរុករកតាមដងទន្លេ Coppermine ដើម្បីស្វែងរកប្រភពរ៉ែទង់ដែង នៅតំបន់ជិតទីប្រជុំជន Kugluktuk ក្នុងដែនដី Nunavut ភាគខាងជើងប្រទេសកាណាដា។ យោងតាមកំណត់ហេតុដែលត្រូវបានបោះពុម្ភផ្សាយក្រោយមរណភាពរបស់លោក Hearne និងមានការកែសម្រួលយ៉ាងច្រើន បុរសជនជាតិដើម Chipewyan និងក្រុម "Copper Indian" Dene ដែលត្រូវបានដឹកនាំដោយលោក Matonabbee មគ្គុទ្ទេសក៍របស់ Hearne បានវាយប្រហារទៅលើជំរៅជនជាតិ Copper Inuit ដែលកំពុងស្នាក់នៅក្បែរទឹកធ្លាក់ចម្ងាយប្រមាណ ១៥ គីឡូម៉ែត្រ ពីមាត់ទន្លេ Coppermine។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបន្សល់ទុកឈ្មោះថា "Bloody Falls" ដែលមានន័យថាទឹកធ្លាក់បង្ហូរឈាម ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃប្រវត្តិសាស្ត្រនៃការរុករកដ៏សំខាន់នៅតំបន់អាក់ទិកកាណាដា។ ទោះបីជាចំនួនជនរងគ្រោះពិតប្រាកដមិនត្រូវបានដឹងច្បាស់ក៏ដោយ វាត្រូវបានគេជឿថាមានមនុស្សជាច្រើននាក់បានស្លាប់នៅក្នុងការវាយប្រហារដ៏ភ្ញាក់ផ្អើលនេះ។ រឿងរ៉ាវនេះត្រូវបានបញ្ចូលក្នុងសៀវភៅ "A Journey to the Northern Ocean" ដែលបានចេញផ្សាយក្នុងឆ្នាំ ១៧៩៥ ក្រោយការស្លាប់របស់ Hearne ហើយបានទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍យ៉ាងខ្លាំងពីសាធារណជនអឺរ៉ុបនាសម័យនោះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់ Bloody Falls ស្ថិតនៅលើទន្លេ Coppermine ក្នុងដែនដី Nunavut ភាគខាងជើងប្រទេសកាណាដា។ ទន្លេ Coppermine មានប្រវែងជាង ៨០០ គីឡូម៉ែត្រ ហូរចេញពីបឹង Great Slave ទៅកាន់មហាសមុទ្រអាក់ទិក។ តំបន់ទឹកធ្លាក់នេះស្ថិតក្នុងរយៈទទឹង ៦៧°N ដែលមានអាកាសធាតុត្រជាក់ខ្លាំង និងមានព្រិលគ្របដណ្តប់រយៈពេលយូរ។ តំបន់នេះជាទីតាំងនៃក្រុមជនជាតិដើមភាគតិចចម្រុះ រួមមានជនជាតិ Chipewyan (Dene) និង Copper Inuit។ ជនជាតិ Chipewyan គឺជាក្រុមជនជាតិដើមដែលរស់នៅតាមតំបន់ព្រៃភ្នំ និងទន្លេ ចំណែកជនជាតិ Copper Inuit ជាជនជាតិដើមដែលរស់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរអាក់ទិក ហើយមានភាពប៉ិនប្រសព្វក្នុងការបរបាញ់សត្វសមុទ្រ។ ជាញឹកញាប់ ក្រុមទាំងពីរធ្លាប់មានជម្លោះប្រយុទ្ធគ្នា ដោយសារការប្រជែងធនធានម្ហូបអាហារ និងកន្លែងរស់នៅ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមការរៀបរាប់ពីវិគីភីឌា ក្នុងកំឡុងសតវត្សទី ១៨ ក្រុមហ៊ុន Hudson's Bay Company ដែលជាក្រុមហ៊ុនពាណិជ្ជកម្មរោមសត្វអង់គ្លេស បានបញ្ជូនលោក Samuel Hearne ឲ្យធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់ភាគខាងជើង ដើម្បីស្វែងរកប្រភពរ៉ែទង់ដែង ដែលពួកជនជាតិ Dene បាននាំយកមកធ្វើពាណិជ្ជកម្ម។ លោក Hearne បានចាប់ផ្តើមដំណើរដំបូងនៅឆ្នាំ ១៧៦៩ ប៉ុន្តែមិនបានសម្រេច រហូតដល់ឆ្នាំ ១៧៧១ ក្រោមការដឹកនាំរបស់មគ្គុទ្ទេសក៍ Matonabbee ដែលជាប្រធានក្រុម Chipewyan ដ៏ខ្លាំងពូកែ។ ដំណើរនេះបានប្រព្រឹត្តទៅយ៉ាងលំបាក ឆ្លងកាត់ទីធ្វើដំណើររាប់ពាន់គីឡូម៉ែត្រ ក្នុងអាកាសធាតុដ៏អំណត់នៃតំបន់ tundra ហើយបានក្លាយជាដំណើរឆ្លងកាត់ដីគោកដំបូងបង្អស់របស់ជនជាតិអឺរ៉ុបដែលទៅដល់មហាសមុទ្រអាក់ទិក។

យោងតាមកំណត់ហេតុរបស់ Hearne នៅថ្ងៃទី ១៧ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៧៧១ ខណៈពួកគេទៅដល់ច្រាំងទន្លេ Coppermine ក្រុមអ្នករុករក Dene របស់គាត់បានប្រទះឃើញជំរំ Inuit ដែលកំពុងបោះនៅក្បែរទឹកធ្លាក់។ លោក Hearne បានសរសេរថា Matonabbee និងអ្នកដើរតាមបានវាយប្រហារភ្លាមៗ ដោយសម្លាប់មនុស្សប្រហែល ២០ នាក់ រួមទាំងស្ត្រី និងកុមារ ដែលធ្វើឲ្យគាត់មានការតក់ស្លុតយ៉ាងខ្លាំង។ ទោះយ៉ាងណាក៏ដោយ ប្រភពដើមនៃកំណត់ហេតុនេះបានបាត់បង់ ហើយអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រមួយចំនួនសង្ស័យថាចំនួនជនរងគ្រោះអាចត្រូវបានបំផ្លើស ឬសាច់រឿងខ្លះត្រូវបានបន្ថែមដោយអ្នកកែសម្រួល។ កំណត់ហេតុដែលផ្សព្វផ្សាយក្រោយមកបានបង្កើតរូបភាពនៃ "ភាពព្រៃផ្សៃ" របស់ជនជាតិដើម ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីគំនិតនៃសម័យអាណានិគម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់ជុំវិញ Bloody Falls ធ្លាប់ជាទឹកដីរបស់ជនជាតិ Inuit និង Dene រាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ ជនជាតិ Copper Inuit ពឹងផ្អែកលើការបរបាញ់សត្វសមុទ្រ ដូចជាត្រីបាឡែន និងឆ្មារសមុទ ព្រមទាំងការនេសាទត្រីនៅតាមទន្លេ។ ចំណែកជនជាតិ Chipewyan មានរបរប្រមាញ់សត្វស្វាតំបន់ tundra និងធ្វើពាណិជ្ជកម្មរោមសត្វជាមួយក្រុមហ៊ុន Hudson's Bay។ វត្ថុធ្វើពីទង់ដែង ដូចជាកាំបិត និងគ្រឿងអលង្ការ មានតួនាទីសំខាន់ក្នុងសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌របស់ពួក Dene។ ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ Bloody Falls តំបន់នេះមិនសូវមានការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចទំនើបទេ ហើយនៅតែជាទឹកដីឆ្ងាយដាច់ស្រយាល គ្រប់គ្រងដោយសហគមន៍ជនជាតិដើម ដែលបន្តរក្សាទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីដដែល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ន ព្រឹត្តិការណ៍សម្លាប់រង្គាល Bloody Falls នៅតែជាប្រធានបទដែលគេសិក្សានៅក្នុងវិស័យប្រវត្តិសាស្ត្រកាណាដា ជាពិសេសទាក់ទងនឹងទំនាក់ទំនងរវាងជនជាតិដើម និងការរុករករបស់អឺរ៉ុប។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា អ្នកស្រុក Nunavut បន្តរស់នៅតាមប្រពៃណី ហើយតំបន់ Bloody Falls ត្រូវបានចាត់ទុកជាកន្លែងប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏សំខាន់មួយ។ ការជជែកអំពីភាពពិតនៃព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏ជាការរំលឹកអំពីតួនាទីនៃការនិទានកថា ក្នុងការកត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងជាការព្រមានអំពីភាពមិនច្បាស់លាស់នៃឯកសារសម័យអាណានិគម។ ក្នុងន័យនេះ ព្រឹត្តិការណ៍ Bloody Falls ក៏អាចត្រូវបានយកធ្វើជាគំរូសម្រាប់ការសិក្សាអំពីជម្លោះអន្តរជនជាតិ និងផលប៉ះពាល់នៃការរុករកធនធានធម្មជាតិនាសម័យនោះ។