ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការវាយប្រហារលើមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក Mers El Kébir គឺជាព្រឹត្តិការណ៍យោធាដ៏សោកនាដកម្មមួយ ដែលបានកើតឡើងក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅថ្ងៃទី ៣ កក្កដា ១៩៤០។ យោងតាម Wikipedia កងទ័ពជើងទឹកនៃចក្រភពអង់គ្លេស បានបើកការវាយប្រហារដោយកាំភ្លើងធំ និងយន្តហោះប្រយុទ្ធលើនាវាចម្បាំងនៃកងទ័ពជើងទឹកបារាំង ដែលកំពុងចតនៅកំពង់ផែ Mers El Kébir ក្បែរទីក្រុង Oran លើឆ្នេរសមុទ្រអាល់ហ្សេរី ដែលនៅពេលនោះជាអាណានិគមរបស់បារាំង។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាផ្នែកស្នូលនៃប្រតិបត្តិការ "Catapult" របស់អង់គ្លេស ដែលមានគោលបំណងបន្សាប ឬបំផ្លាញកងនាវាចម្បាំងបារាំង ដើម្បីការពារកុំឲ្យវាធ្លាក់ទៅក្នុងដៃរបស់ណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ បន្ទាប់ពីបារាំងបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ជាមួយអាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី ដែលចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ២៥ មិថុនា ១៩៤០។ ការបាញ់ផ្លោងដ៏សាហាវនេះបណ្តាលឲ្យនាវិកបារាំង ១,២៩៧ នាក់បាត់បង់ជីវិត ពន្លិចនាវាចម្បាំងដ៏ធំមួយគ្រឿង (នាវា Bretagne) និងធ្វើឲ្យនាវា ៥ គ្រឿងទៀតខូចខាតយ៉ាងដំណំ។ ភាគីអង់គ្លេសវិញបាត់បង់យន្តហោះ ៥ គ្រឿង និងនាវិក ២ នាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia Mers El Kébir ជាកំពង់ផែយោធាដ៏សំខាន់របស់បារាំង ស្ថិតនៅក្បែរទីក្រុង Oran ក្នុងប្រទេសអាល់ហ្សេរីបច្ចុប្បន្ន។ នៅឆ្នាំ ១៩៤០ តំបន់នេះស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់រដ្ឋាភិបាលបារាំង Vichy ដែលបានចងសម្ព័ន្ធភាពជាមួយអាល្លឺម៉ង់ក្រោយការចុះចាញ់។ ទីតាំងកំពង់ផែមានច្រកចូលតូចចង្អៀត និងទឹកជ្រៅ អាចឲ្យនាវាចម្បាំងធំៗចូលចត និងការពារបានយ៉ាងងាយ។ ដោយសារទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រលើសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ វាបានក្លាយជាមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់សម្រាប់កងនាវាចម្បាំងបារាំង ដែលភាគច្រើនត្រូវបានជម្លៀសមកពីទ្វីបអឺរ៉ុបបន្ទាប់ពីការដួលរលំនៃប្រទេសបារាំង។

Wikipedia បានរាយការណ៍ទៀតថា នៅពេលនោះ មូលដ្ឋាននេះត្រូវបានកងទ័ពជើងទឹកបារាំងកាន់កាប់ទាំងស្រុង ដោយមាននាវិករាប់ពាន់នាក់បម្រើការ។ ទោះបីជាតំបន់ជុំវិញរស់នៅដោយប្រជាជនអាល់ហ្សេរីក្រោមអាណានិគមក៏ដោយ ក៏ជីវិតនៅក្នុងមូលដ្ឋានទ័ពមានលក្ខណៈយោធាយ៉ាងតឹងរ៉ឹង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ឫសគល់នៃការវាយប្រហារនេះជាប់ទាក់ទងនឹងការបរាជ័យរបស់សម្ព័ន្ធមិត្តក្នុងសមរភូមិបារាំង កាលពីខែឧសភា ដល់មិថុនា ១៩៤០។ ការដួលរលំរបស់បារាំងបានបង្ខំឲ្យរដ្ឋាភិបាលដឹកនាំដោយសេនាប្រមុខ Philippe Pétain ចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ជាមួយណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់នៅថ្ងៃទី ២២ មិថុនា និងជាមួយអ៊ីតាលីនៅថ្ងៃទី ២៤ មិថុនា។ កិច្ចព្រមព្រៀងទាំងនោះចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ២៥ មិថុនា ដែលជាហេតុធ្វើឲ្យអង់គ្លេសព្រួយបារម្ភថា កងនាវាចម្បាំងដ៏ធំរបស់បារាំង — ជាកងនាវាធំជាងគេទីបួននៅពិភពលោក — នឹងធ្លាក់ទៅដៃអាល្លឺម៉ង់។ ដូច្នេះ នាយករដ្ឋមន្ត្រី Winston Churchill បានអនុញ្ញាតឲ្យរៀបចំប្រតិបត្តិការ "Catapult" ដើម្បីដកហូត ឬបំផ្លាញនាវាទាំងនោះ។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ៣ កក្កដា កម្លាំងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសដ៏ធំមួយ (គេហៅថា "Force H") ក្រោមបញ្ជាការឧត្តមនាវី James Somerville បានទៅដល់ខាងក្រៅច្រកកំពង់ផែ។ ពួកគេបានផ្ញើលក្ខខណ្ឌឲ្យមេបញ្ជាការបារាំងជ្រើសរើសមួយក្នុងចំណោមបួនជម្រើស៖ ចូលរួមប្រយុទ្ធជាមួយអង់គ្លេស ធ្វើដំណើរទៅកំពង់ផែអង់គ្លេស ឬអព្យាក្រឹត ឬបំផ្លាញនាវាចោល។ តាម Wikipedia ភាគីបារាំងបានបដិសេធគ្រប់លក្ខខណ្ឌ ដោយបញ្ជាក់ថាពួកគេនឹងមិនឲ្យនាវាធ្លាក់ដល់អាល្លឺម៉ង់ទេ ប៉ុន្តែក៏មិនអាចបំពានបទឈប់បាញ់បានដែរ។

ដោយគ្មានដំណោះស្រាយ កងកម្លាំងអង់គ្លេសបានចាប់ផ្តើមបាញ់ផ្លោងនៅម៉ោងប្រមាណ ១៧:៥៤ ល្ងាច។ Wikipedia រាយការណ៍ថា ការវាយប្រហារបានធ្វើឡើងទាំងពីសមុទ្រ និងអាកាស។ គ្រាប់កាំភ្លើងធំធុនធ្ងន់បានវាយប្រហារនាវាចម្បាំង Bretagne ដោយផ្ទាល់ បណ្តាលឲ្យឃ្លាំងរំសេវផ្ទុះ ហើយនាវាបានលិចក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មាននាទី ដោយបានសម្លាប់នាវិកជាច្រើននាក់។ នាវាផ្សេងទៀតដូចជា Dunkerque និង Provence ក៏បានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដែរ ខណៈដែលនាវាពិឃាត Mogador ត្រូវបានបង្ខំឲ្យធ្នើរត់ទៅឆ្នេរ ដើម្បីចៀសការលិច។ ទោះយ៉ាងណា នាវាប្រយុទ្ធ Strasbourg បានរត់គេចខ្លួនបានដោយសុវត្ថិភាពទៅកាន់ Toulon។

ជាលទ្ធផល ការវាយប្រហារនេះបណ្តាលឲ្យនាវិកបារាំង ១,២៩៧ នាក់បាត់បង់ជីវិត ហើយបានបន្សល់ទុកស្នាមរបួសដ៏ជ្រៅនៅក្នុងទំនាក់ទំនងបារាំង-អង់គ្លេស។ Wikipedia បញ្ជាក់ថា បន្ទាប់ពីការវាយប្រហារ រដ្ឋាភិបាល Vichy បានផ្តាច់ទំនាក់ទំនងការទូតជាមួយចក្រភពអង់គ្លេស ដែលធ្វើឲ្យបរិយាកាសនយោបាយកាន់តែតានតឹងឡើង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចដោយផ្ទាល់នៃការវាយប្រហារ Mers El Kébir គឺការបាត់បង់នាវាចម្បាំងទំនើបរបស់បារាំង ដែលធ្វើឲ្យកម្លាំងទ័ពជើងទឹកបារាំងចុះខ្សោយ និងផ្តល់អត្ថប្រយោជន៍ដល់អង់គ្លេសក្នុងការគ្រប់គ្រងសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ។ ការបាត់បង់ធនធានមនុស្ស និងសម្ភារៈនេះក៏បានបន្ថែមបន្ទុកសេដ្ឋកិច្ចដល់រដ្ឋាភិបាល Vichy ដែលកំពុងជួបវិបត្តិយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។

ខាងវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានក្លាយជាស្នាមរបួសជាតិរបស់បារាំង។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា អនុស្សាវរីយ៍មួយត្រូវបានសាងសង់នៅលើផ្លូវដើរតាមឆ្នេរក្នុងទីក្រុង Toulon ដើម្បីឧទ្ទិសដល់នាវិកទាំង ១,២៩៧ នាក់ដែលបានពលីជីវិត។ ពិធីរំលឹកខួបជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅតែបន្ត ហើយព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានសិក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងថ្នាក់ប្រវត្តិសាស្ត្រយោធា។ វាបង្ហាញពីភាពតានតឹងរវាងកាតព្វកិច្ចយោធា និងសីលធម៌សង្គ្រាម ហើយត្រូវបានយកជាករណីសិក្សាអំពីការសម្រេចចិត្តដ៏លំបាក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ជាង ៨ ទសវត្សរ៍កន្លងមក ការវាយប្រហារលើ Mers El Kébir នៅតែមានន័យសំខាន់ក្នុងការពិភាក្សាអំពីយុទ្ធសាស្ត្រកងទ័ពជើងទឹក និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ។ នៅពេលដែលតំបន់ដូចជាសមុទ្រចិនខាងត្បូងកំពុងមានការប្រកួតប្រជែងខាងនាវាចម្បាំង ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាការដាស់តឿនថា ការគ្រប់គ្រងកងនាវារបស់ប្រទេសដទៃអាចបង្កជម្លោះកាន់តែធំ និងផលវិបាកដែលមិនអាចត្រឡប់វិញបាន។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ព្រឹត្តិការណ៍នេះជាឧទាហរណ៍នៃភាពងាយរងគ្រោះរបស់ប្រទេសតូចៗ ពេលមហាអំណាចប៉ះទង្គិចគ្នា។ វាបង្រៀនយើងថា ទំនាក់ទំនងសម្ព័ន្ធមិត្តអាចផុយស្រួយ ហើយការសម្រេចចិត្តរបស់អ្នកដឹកនាំក្នុងគ្រាអាសន្នអាចមានផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរដល់ជាតិ និងពលរដ្ឋរបស់ខ្លួន។ ការចងចាំពីប្រវត្តិសាស្ត្រនេះ គឺជាមូលដ្ឋានដ៏សំខាន់សម្រាប់ការកសាងសន្តិភាព និងការយោគយល់គ្នានាពេលអនាគត។