យោងតាមអត្ថបទ Wikipedia ស្តីពី “Attack on Mers-el-Kébir” ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៣ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៤០ នៅឯមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹក Mers El Kébir ក្បែរក្រុង Oran ក្នុងដែនដីអាណានិគមអាល់ហ្សេរីរបស់បារាំង។ ក្នុងប្រតិបត្តិការយោធាដែលគេដាក់ឈ្មោះកូដថា Catapult កងនាវាចរអង់គ្លេសបានបើកការវាយប្រហារទាំងតាមផ្លូវអាកាស និងផ្លូវសមុទ្រ ដើម្បីបន្សាប ឬបំផ្លាញកប៉ាល់ចម្បាំងបារាំងកុំឱ្យធ្លាក់ទៅក្នុងដៃណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ក្រោយពេលដែលបារាំងបានចុះចាញ់ក្នុងសមរភូមិបារាំង (Battle of France) នាខែមិថុនាឆ្នាំដដែល។

យោងតាមអត្ថបទ Wikipedia “World War II” សង្គ្រាមលោកលើកទី ២ គឺជាជម្លោះសកលដ៏សាហាវបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលបានបណ្តាលឲ្យមនុស្សពី ៦០ ទៅ ៧៥ លាននាក់ស្លាប់បាត់បង់ជីវិត តាមរយៈអំពើប្រល័យពូជសាសន៍ (រួមទាំង Holocaust) ការសម្លាប់រង្គាល ជំងឺ និងទុរ្ភិក្ស។ ក្រុមអ័ក្ស ដែលផ្សំឡើងដោយណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ ព្រះរាជាណាចក្រអ៊ីតាលី និងចក្រភពជប៉ុន (យោងតាម “Axis powers”) ឈរលើមនោគមវិជ្ជាស្តាំនិយមជ្រុល និងប្រឆាំងនឹងសម្ព័ន្ធមិត្ត ប៉ុន្តែខ្វះការសម្របសម្រួលយ៉ាងពិតប្រាកដ។ នៅខែមិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤០ បារាំងបានទទួលបរាជ័យយ៉ាងរហ័ស ហើយត្រូវចុះហត្ថលេខាលើបទឈប់បាញ់ជាមួយអាល្លឺម៉ង់។

យោងតាមអត្ថបទ Wikipedia ស្តីពី “Armistice of 22 June 1940” កិច្ចព្រមព្រៀងបានចុះនៅម៉ោង ១៨:៣៦ នាថ្ងៃទី ២២ មិថុនា ឆ្នាំ ១៩៤០ នៅក្បែរទីក្រុង Compiègne ប្រទេសបារាំង ដោយមានលោក Wilhelm Keitel តំណាងឱ្យភាគីអាល្លឺម៉ង់ និងលោក Charles Huntziger តំណាងឱ្យរដ្ឋាភិបាលបារាំង។ បទឈប់បាញ់នេះចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ២៥ មិថុនា ហើយក្នុងចំណោមលក្ខខណ្ឌនានា កងនាវាបារាំងដែលនៅសេសសល់ត្រូវបានដាក់ឲ្យស្ថិតក្រោមការត្រួតពិនិត្យរបស់អាល្លឺម៉ង់ និងអ៊ីតាលី។ សម្រាប់រដ្ឋាភិបាលចក្រភពអង់គ្លេស នេះគឺជាការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរដល់សុវត្ថិភាពជាតិ ព្រោះបើកប៉ាល់ទាំងនោះត្រូវបានក្រុមអ័ក្សប្រើប្រាស់ វាអាចផ្លាស់ប្តូរតុល្យភាពកម្លាំងទ័ពជើងទឹកនៅមេឌីទែរ៉ាណេ និងគំរាមកំហែងកោះអង់គ្លេសផ្ទាល់។

យោងតាមអត្ថបទ Wikipedia “Royal Navy” កងទ័ពជើងទឹកនេះគឺជាកម្លាំងចំណាស់ជាងគេក្នុងចំណោមកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធទាំងឡាយរបស់សហរាជាណាចក្រ ដែលមានប្រភពដើមតាំងពីសតវត្សរ៍ទី ១៦ ហើយមានតួនាទីការពារប្រទេស និងដែនដីនៅក្រៅប្រទេសពីការវាយប្រហារតាមសមុទ្រ។ ដោយយល់ពីភាពធ្ងន់ធ្ងរនៃស្ថានការណ៍ ថ្នាក់ដឹកនាំកងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេសបានសម្រេចចាត់វិធានការភ្លាមៗ ដោយបញ្ជូនកម្លាំងទ័ពជើងទឹកមួយក្រុមធំទៅកាន់ Mers El Kébir ។

នៅថ្ងៃទី ៣ ខែកក្កដា ការវាយប្រហារបានចាប់ផ្តើម។ យោងតាមអត្ថបទ Wikipedia ដដែល ការទម្លាក់គ្រាប់បែកពីយន្តហោះ និងការបាញ់កាំភ្លើងធំពីនាវាចម្បាំងបានបំផ្លាញកងនាវាបារាំងយ៉ាងដំណំ។ កប៉ាល់ចម្បាំងមួយគ្រឿងត្រូវបានពន្លិច ហើយ ៥ គ្រឿងផ្សេងទៀតបានរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់។ ចំនួនអ្នកស្លាប់ខាងភាគីបារាំងមានដល់ទៅ ១ ២៩៧ នាក់ ដែលភាគច្រើនជាទាហានជើងទឹក ខណៈដែលភាគីអង់គ្លេសបាត់បង់ត្រឹមតែយន្តហោះ ៥ គ្រឿង និងនាវិក ២ នាក់ប៉ុណ្ណោះ។

យោងតាមអត្ថបទ “Mers El Kébir” របស់ Wikipedia កំពង់ផែនេះជាទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រនៅលើឆ្នេរសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ នៃប្រទេសអាល់ហ្សេរីបច្ចុប្បន្ន។ នៅសម័យសង្គ្រាម វាបានក្លាយជាទីតាំងដ៏សំខាន់សម្រាប់កងនាវាបារាំង ហើយក្រោយមកទៀតក៏បានល្បីល្បាញដោយសារតែការវាយប្រហារដ៏ឈឺចាប់នេះ។

គោលដៅយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អង់គ្លេសត្រូវបានសម្រេច គឺកាត់បន្ថយការគំរាមកំហែងពីកងនាវាបារាំងភ្លាមៗ។ ប៉ុន្តែការវាយប្រហារនេះក៏បានបន្សល់ទុកនូវរបួសផ្លូវចិត្តយ៉ាងជ្រៅដល់ទំនាក់ទំនងរវាងចក្រភពអង់គ្លេស និងបារាំងផងដែរ។ ចំពោះប្រជាជនបារាំងជាច្រើន ដែលទើបនឹងចាត់ទុកអង់គ្លេសជាសម្ព័ន្ធមិត្តដ៏ជិតស្និទ្ធ ការស្លាប់របស់នាវិក ១ ២៩៧ នាក់ដោយដៃនៃអតីតមិត្ត គឺជារឿងដ៏ជូរចត់ និងមិនអាចបំភ្លេចបានឡើយ។ វាជាការរំឭកថា ក្នុងសង្គ្រាម អំពើដែលហាក់ដូចជាឃោរឃៅអាចជាជម្រើសចាំបាច់ដើម្បីការពារជីវិតមនុស្សកាន់តែច្រើននាពេលអនាគត។

ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញ និងធម្មជាតិដ៏ឃោ