ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស មែសស៊ីនិយម (Messianism) គឺជាជំនឿលើការយាងមកដល់នៃព្រះមែសស៊ី ដែលដើរតួជាអ្នកសង្គ្រោះសម្រាប់ក្រុមមនុស្សណាមួយ។ ពាក្យ «មែសស៊ី» មានប្រភពចេញពីភាសាហេប្រឺ «ម៉ាសៀក» (Mashiach) ដែលមានន័យថា «អ្នកត្រូវបានចាក់ប្រេងអភិសេក»។ ជំនឿនេះច្រើនតែភ្ជាប់ជាមួយនឹងការរំពឹងទុកនូវការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំធេង ដូចជាការសង្គ្រោះ ការបង្កើតយុគសម័យថ្មី ឬការកាត់ក្តីចុងក្រោយ។

គោលគំនិតមែសស៊ីមានវត្តមាននៅក្នុងសាសនាជាច្រើន។ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា សាសនាដែលមានជំនឿទាក់ទងនឹងមែសស៊ីរួមមាន ៖ គ្រិស្តសាសនា (ព្រះយេស៊ូ) ហិណ្ឌូសាសនា (ព្រះគល្គី) សាសនាជ្វីហ្វ (ព្រះម៉ាសៀក) សាសនាឥស្លាម (ព្រះឥសា) សាសនាឌ្រូហ្ស៍ សាសនាហ្សូរ៉ូអាស្ទ្រៀ (ព្រះសៅស្យ៉នត៍) ព្រះពុទ្ធសាសនា (ព្រះមេត្រី) សាសនាតៅ និងសាសនាបាប៊ី។ សាសនានីមួយៗមានការយល់ដឹងនិងតួនាទីរបស់មែសស៊ីខុសៗគ្នា ប៉ុន្តែសុទ្ធតែចែករំលែកនូវក្តីសង្ឃឹមចំពោះអ្នកដឹកនាំខាងវិញ្ញាណដែលនឹងនាំមកនូវសេចក្តីសុខសន្តិភាព។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ដោយសារមែសស៊ីនិយមគឺជាគំនិតសាសនា ការរីករាលដាលរបស់វាមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹងការរីករាលដាលនៃសាសនានានាដែលមានជំនឿនេះ។ គ្រិស្តសាសនា ដែលទទួលស្គាល់ព្រះយេស៊ូជាមែសស៊ី មានវត្តមានយ៉ាងទូលំទូលាយនៅអឺរ៉ុប អាមេរិក និងអាហ្វ្រិក។ សាសនាឥស្លាម ដែលមានជំនឿលើព្រះឥសា មានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅមជ្ឈិមបូព៌ា អាហ្វ្រិកខាងជើង និងផ្នែកខ្លះនៃអាស៊ី។ ហិណ្ឌូសាសនា ផ្តោតសំខាន់នៅឥណ្ឌា និងនេប៉ាល់ ហើយព្រះពុទ្ធសាសនា ដែលរង់ចាំព្រះមេត្រី មានអ្នកកាន់តាមជាច្រើននៅអាស៊ីបូព៌ា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ សាសនាហ្សូរ៉ូអាស្ទ្រៀ ទោះបីជាមានចំនួនអ្នកកាន់តាមតិចតួចនៅអ៊ីរ៉ង់ និងឥណ្ឌា ក៏នៅតែរក្សាជំនឿមែសស៊ីនេះដែរ។

អ្នកកាន់សាសនាទាំងនេះ ដែលមានចំនួនរាប់ពាន់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក សុទ្ធតែបានទទួលឥទ្ធិពលពីគំនិតមែសស៊ីនិយមក្នុងកម្រិតផ្សេងៗគ្នា។ តាមវិគីភីឌា ការរីករាលដាលនៃជំនឿនេះបានឆ្លងកាត់ព្រំដែនភូមិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ ដោយបង្កើតជាបាតុភូតសកលមួយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ឫសគល់នៃមែសស៊ីនិយមអាចតាមដានបានទៅដល់សាសនាបុរាណ។ តាមវិគីភីឌា សាសនាហ្សូរ៉ូអាស្ទ្រៀ ដែលមានដើមកំណើតនៅពែរ្សបុរាណ ជាសាសនាមួយក្នុងចំណោមសាសនាដំបូងគេដែលបានបង្កើតគំនិតអ្នកសង្គ្រោះ គឺព្រះសៅស្យ៉នត៍។ ក្រោយមក សាសនាជ្វីហ្វបានអភិវឌ្ឍគំនិតនេះ ដោយរំពឹងទុកព្រះម៉ាសៀកជាអ្នកដឹកនាំ។

គ្រិស្តសាសនាបានចាក់ឫសពីសាសនាជ្វីហ្វ ហើយបានប្រកាសថាព្រះយេស៊ូជាមែសស៊ីដែលបានយាងមក ហើយនឹងយាងមកម្តងទៀត។ សាសនាឥស្លាមក៏បានទទួលស្គាល់ព្រះយេស៊ូ (ឥសា) ជាមែសស៊ីដែរ ប៉ុន្តែក្នុងនាមជាព្យាការីមួយរូប។ នៅអាស៊ី ព្រះពុទ្ធសាសនាបានបង្រៀនអំពីព្រះមេត្រី ជាព្រះពុទ្ធអនាគត ហើយហិណ្ឌូសាសនាបាននិយាយអំពីព្រះគល្គី ដែលជាអវតារចុងក្រោយរបស់ព្រះវិស្ណុ។

ទោះបីជាមានការបកស្រាយផ្សេងៗគ្នាក៏ដោយ ក៏គំនិតមែសស៊ីនិយមបានបន្តវិវត្ត និងសម្របខ្លួនទៅតាមបរិបទសាសនានីមួយៗ ដោយបង្កើតបានជាប្រពៃណីដ៏សម្បូរបែប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ជំនឿលើមែសស៊ីបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសិល្បៈ និងវប្បធម៌នៃសង្គមដែលកាន់សាសនាទាំងនោះ។ ជាឧទាហរណ៍ ក្នុងសិល្បៈគ្រិស្ត រូបព្រះយេស៊ូត្រូវបានបង្ហាញជាញឹកញាប់ ហើយក្នុងព្រះពុទ្ធសាសនា រូបព្រះមេត្រីក៏មានវត្តមាននៅតាមវត្តអារាមដែរ។ តន្ត្រី អក្សរសាស្ត្រ និងពិធីបុណ្យប្រពៃណីជាច្រើនក៏ឆ្លុះបញ្ចាំងពីក្តីរំពឹងទុកចំពោះការយាងមករបស់មែសស៊ី។

ចំពោះផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ការធ្វើធម្មយាត្រាទៅកាន់កន្លែងសក្ការៈដែលភ្ជាប់ជាមួយមែសស៊ី បានរួមចំណែកដល់សេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាននៅតំបន់មួយចំនួន ប៉ុន្តែឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចនេះមិនមែនជាចំណុចសំខាន់នៃមែសស៊ីនិយមឡើយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse គំនិតមែសស៊ីនិយមមានភាពពាក់ព័ន្ធជាពិសេសតាមរយៈព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទ ដែលជាសាសនាចម្បងរបស់ប្រទេសកម្ពុជា។ ព្រះពុទ្ធសាសនាមានជំនឿលើព្រះមេត្រី (Maitreya) ជាព្រះពុទ្ធអនាគតដែលនឹងត្រាស់ដឹងក្នុងកាលខាងមុខ នៅពេលដែលការបង្រៀនរបស់ព្រះពុទ្ធបច្ចុប្បន្នត្រូវបានភ្លេចបាត់។ ជំនឿនេះបានដក់ជាប់ក្នុងវប្បធម៌ខ្មែរ ហើយជារឿយៗត្រូវបានយោងនៅក្នុងសិល្បៈ និងពិធីសាសនា។

ក្រៅពីនេះ នៅលើឆាកអន្តរជាតិ គំនិតមែសស៊ីនៅតែបន្តមានឥទ្ធិពល ដូចជាការពិភាក្សាអំពីចុងបញ្ចប់នៃពិភពលោក (eschatology) និងការលេចឡើងនៃចលនាសាសនាថ្មីៗដែលអះអាងថាមានមែសស៊ីថ្មី។ ការយល់ដឹងអំពីប្រភព និងលក្ខណៈនៃមែសស៊ីនិយមអាចជួយឲ្យអ្នកអានយល់កាន់តែច្បាស់អំពីព្រឹត្តិការណ៍សកល និងតួនាទីរបស់សាសនាក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន។