ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មជ្ឈិមបូព៌ា គឺជាតំបន់ភូមិសាស្ត្រនយោបាយមួយ ដែលជាទូទៅគេកំណត់ថារួមមានប្រទេសអេហ្ស៊ីបទាំងមូល និងតំបន់អាស៊ីខាងលិចទាំងអស់ លើកលែងតំបន់កូកាស៊ីស។ តំបន់នេះប្រហាក់ប្រហែលនឹងអ្វីដែលគេធ្លាប់ហៅថា "តំបន់ជិតបូព៌ា" (Near East) ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអឺរ៉ុប ដែលត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ផ្ទុយនឹង "តំបន់ចុងបូព៌ា" (Far East)។ ពាក្យ "មជ្ឈិមបូព៌ា" បានលេចធ្លោឡើងចាប់តាំងពីដើមសតវត្សទី២០ ប៉ុន្តែនិយមន័យរបស់វានៅតែមានភាពមិនច្បាស់លាស់ និងអាចបង្កឱ្យមានការយល់ច្រឡំ ពីព្រោះប្រទេសដែលត្រូវបានរាប់បញ្ចូលអាចខុសគ្នាទៅតាមបរិបទ។ ពាក្យដែលពាក់ព័ន្ធដូចជា "មជ្ឈិមបូព៌ា និងអាហ្វ្រិកខាងជើង" (MENA) និង "មជ្ឈិមបូព៌ាធំ" (Greater Middle East) ត្រូវបានប្រើដើម្បីពង្រីកគោលគំនិតនេះឱ្យគ្របដណ្ដប់ប្រទេសដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនកាន់សាសនាឥស្លាម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរៀបរាប់ថា មជ្ឈិមបូព៌ាលាតសន្ធឹងពីប្រទេសអេហ្ស៊ីបនៅទ្វីបអាហ្វ្រិកខាងជើង រហូតដល់តំបន់អាស៊ីខាងលិច ដោយរាប់បញ្ចូលទាំងតំបន់ថេរ៉ាសខាងកើតនៃប្រទេសទួរគីដែលស្ថិតនៅអឺរ៉ុបអាគ្នេយ៍ផងដែរ។ តំបន់នេះរួមមានប្រទេសសំខាន់ៗដូចជា អេហ្ស៊ីប ទួរគី អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ស៊ីរី យេម៉ែន ហ្សកដានី លីបង់ អ៊ីស្រាអែល និងដែនដីប៉ាឡេស្ទីន ព្រមទាំងរដ្ឋតូចៗនៅតំបន់ឈូងសមុទ្រពែរ្ស។ ប្រជាជននៅទីនេះមានចម្រុះជាតិសាសន៍និងភាសា។ ក្រុមជនជាតិធំៗរួមមាន អារ៉ាប់ ពែរ្ស ទួគី ឃឺដ និងជនជាតិជ្វីហ្វ។ ភាសាអារ៉ាប់គឺជាភាសាដែលនិយមប្រើច្រើនជាងគេ បន្ទាប់មកគឺភាសាពែរ្ស ទួរគី និងហេប្រឺ។ តាមវិគីភីឌា តំបន់នេះមានប្រវត្តិជាទីតាំងនៃអរិយធម៌ដំបូងគេបង្អស់របស់មនុស្សជាតិ ហើយក៏ជាកន្លែងកំណើតនៃសាសនាអាប្រាហាំទាំងបី គឺសាសនាយូដា គ្រិស្តសាសនា និងឥស្លាមសាសនា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មជ្ឈិមបូព៌ាគឺជាទីតាំងនៃអរិយធម៌បុរាណមួយចំនួនដំបូងគេនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្សជាតិ។ រូបភាពប្រាសាទពីរ៉ាមីដនៅហ្គីហ្សា ដែលសាងសង់ក្នុងរាជវង្សទីបួននៃអេហ្ស៊ីបបុរាណ ចន្លោះឆ្នាំ ២៦០០ ដល់ ២៥០០ មុនគ.ស. បង្ហាញពីសម្ភារៈនិងបច្ចេកទេសសាងសង់ដ៏អស្ចារ្យ។ កន្លែងហ្គូបេគ្លីតេពេ (Göbekli Tepe) នៅទួរគី ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសំណង់សាសនាចំណាស់ជាងគេដែលគេស្គាល់ ដោយសាងសង់តាំងពី ៩៦០០ ឆ្នាំមុន មុនគ.ស. លឿនជាងស្តូនហេន (Stonehenge) នៅអង់គ្លេសជាង ៧០០០ ឆ្នាំ។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រក្រោយៗមក មជ្ឈិមបូព៌ាបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃចក្រភពធំៗ ព្រមទាំងជាកន្លែងកំណើតនៃសាសនាអាប្រាហាំទាំងបី។ យេរូសាឡឹមគឺជាទីក្រុងដ៏សំខាន់សម្រាប់សាសនាទាំងបី ដោយមានសំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រដូចជា ជញ្ជាំងយំ និងវិហារគោឡង់ (Dome of the Rock)។ យោងតាមរូបភាពពីវិគីភីឌា ផែនទីរបស់ម៉នសេល (Maunsell's map) មុនសង្គ្រាមលោកលើកទី១ បានបង្ហាញពីភាពចម្រុះនៃក្រុមជនជាតិនៅភាគខាងកើតទួរគី ស៊ីរី និងពែរ្ស។ ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី១ តំបន់នេះត្រូវបានគូសបន្ទាត់ព្រំដែនជាថ្មីដោយមហាអំណាចអាណានិគមអឺរ៉ុប ដែលបានបន្សល់ទុកនូវបញ្ហាព្រំដែននិងជម្លោះជាច្រើនរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មជ្ឈិមបូព៌ាជាតំបន់ដែលសម្បូរទៅដោយធនធានប្រេង និងឧស្ម័នធម្មជាតិ ដែលធ្វើឱ្យតំបន់នេះមានសារៈសំខាន់ខាងសេដ្ឋកិច្ចសកល។ ប្រទេសនានាដូចជា អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ អារ៉ាប់រួម និងកូវ៉ែត គឺជាអ្នកនាំចេញប្រេងដ៏ធំនៅលើពិភពលោក។ ព្រែកជីកស៊ុយអេ និងច្រកសមុទ្រហរមូស គឺជាផ្លូវពាណិជ្ជកម្មសំខាន់សម្រាប់ការដឹកជញ្ជូនថាមពល និងទំនិញ។

ផ្នែកវប្បធម៌ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា ឥស្លាមសាសនាគឺជាសាសនាធំជាងគេនៅក្នុងតំបន់នេះ ហើយមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើរបៀបរស់នៅ ច្បាប់ និងសិល្បៈ។ ទីក្រុងមេកា និងមេឌីណានៅអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត គឺជាទីសក្ការៈដ៏សំខាន់សម្រាប់អ្នកកាន់ឥស្លាមសាសនា រីឯក្រុងយេរូសាឡឹមវិញគឺជាទីក្រុងបរិសុទ្ធសម្រាប់ទាំងយូដា គ្រិស្ត និងឥស្លាម។ តាមរយៈរូបភាពប្រតិទិនអូតូម៉ង់ឆ្នាំ ១៩១១ ដែលបង្ហាញជាភាសាអូតូម៉ង់ ក្រិច អាមេនី ហេប្រឺ ប៊ុលហ្គារី និងបារាំង យើងឃើញពីពហុវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបដែលធ្លាប់មាននៅក្នុងអតីតចក្រភពអូតូម៉ង់។ ស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍អារ៉ាប់ កំណាព្យពែរ្ស តន្រ្តីប្រពៃណី និងម្ហូបអាហារពិសេសៗ ក៏ជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ដ៏សម្បូរបែបរបស់តំបន់នេះដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

មជ្ឈិមបូព៌ានៅតែជាចំណុចផ្តោតនៃព័ត៌មានអន្តរជាតិដោយសារតែជម្លោះរ៉ាំរ៉ៃ ការប្រកួតប្រជែងភូមិសាស្ត្រនយោបាយ និងធនធានថាមពល។ បញ្ហាអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន សង្គ្រាមនៅស៊ីរី និងយេម៉ែន ភាពតានតឹងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ព្រមទាំងការជ្រៀតជ្រែកពីមហាអំណាច សុទ្ធតែជារឿងដែលជះឥទ្ធិពលដល់សន្តិភាពនិងស្ថិរភាពពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា គោលគំនិត "Greater Middle East" ក៏ត្រូវបានប្រើដើម្បីពង្រីកឥទ្ធិពលនយោបាយនិងវប្បធម៌នៃតំបន់នេះទៅកាន់ប្រទេសដែលមានប្រជាជនភាគច្រើនជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាមនៅអាស៊ីកណ្តាលនិងអាហ្វ្រិក។

សម្រាប់អ្នកអានចង្វាក់ខ្មែរ ការតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នៅមជ្ឈិមបូព៌ាគឺចាំបាច់ ព្រោះថាការប្រែប្រួលនៅទីនោះអាចប៉ះពាល់ដល់តម្លៃប្រេងសកល ទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ និងសន្តិសុខ ដែលសុទ្ធតែមានផលប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។ ចង្វាក់ខ្មែរបន្តផ្សាយព័ត៌មានពហុប្រភពអំពីតំបន់នេះ ដោយផ្អែកលើការរាយការណ៍ពីសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ ក្នុងតំបន់ និងក្នុងស្រុក ដើម្បីផ្តល់ទស្សនវិស័យទូលំទូលាយនិងមានតុល្យភាព។