ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ចលនា Tenentismo គឺជាចលនានយោបាយ និងយោធា ដែលកើតឡើងនៅប្រទេសប្រេស៊ីល ក្នុងទសវត្សឆ្នាំ ១៩២០ ។ យោងតាមវិគីភីឌា ចលនានេះត្រូវបានដឹកនាំដោយនាយទាហានជាន់ទាប (tenentes) ដែលភាគច្រើនមកពីវណ្ណៈកណ្តាល ហើយមិនពេញចិត្តនឹងរចនាសម្ព័ន្ធអំណាចផ្តាច់ការ នៃសាធារណរដ្ឋប្រេស៊ីលចាស់ ។ ចលនានេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ដែលបញ្ចប់សាធារណរដ្ឋទីមួយ និងនាំមកនូវរបបថ្មីក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Getúlio Vargas ។ ចលនា Tenentismo បានបន្សល់ទុកនូវកេរដំណែលដ៏សំខាន់ ជាពិសេសការបះបោរនៅបន្ទាយ Copacabana ឆ្នាំ ១៩២២ និងការដង្ហែទ័ព Prestes ដែលជាបេសកកម្មយោធាប្រឆាំងផ្តាច់ការដ៏យូរបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ចលនា Tenentismo មិនមែនជាអង្គការដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធតឹងរ៉ឹងទេ ប៉ុន្តែជាការប្រមូលផ្តុំនាយទាហានវ័យក្មេងដែលមានគំនិតរីកចម្រើន ។ បុគ្គលឆ្នើមបំផុតមួយរូបគឺ លោក Luís Carlos Prestes (កើតឆ្នាំ ១៨៩៨) ដែលបានដឹកនាំក្រុមឧទ្ទាមធ្វើដំណើរចម្ងាយជាង ២៥០០០ គីឡូម៉ែត្រ ឆ្លងកាត់ប្រទេស ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយកំណែទម្រង់សង្គម ។ យោងតាមវិគីភីឌា លោក Prestes ក្រោយមកបានក្លាយជាមេដឹកនាំកុម្មុយនីស្ត និងជាវីរជនចម្រូងចម្រាសមួយរូបនៅប្រេស៊ីល ។ មេដឹកនាំផ្សេងទៀតរួមមាន លោក Eduardo Gomes និង Siqueira Campos ដែលសុទ្ធតែជាយុវជនមកពីវណ្ណៈកណ្តាលទីក្រុង ភាគច្រើនមកពីសាលាយោធា Realengo នៅទីក្រុង Rio de Janeiro ។ ពួកគេបានទទួលការអប់រំបែបទំនើប និងប្រកាន់នូវឧត្តមគតិប៉ូស៊ីទីវីស្ត ដែលសង្កត់ធ្ងន់លើវិទ្យាសាស្ត្រ សណ្ដាប់ធ្នាប់ និងយុត្តិធម៌សង្គម ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា នៅដើមសតវត្សទី ២០ សាធារណរដ្ឋប្រេស៊ីលទីមួយស្ថិតក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ពួកអភិជនកាហ្វេ និងទឹកដោះគោ (café com leite) ដែលផ្តល់អំណាចឆ្លាស់គ្នាទៅរដ្ឋ São Paulo និង Minas Gerais ។ ការបោះឆ្នោតត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាមានការក្លែងបន្លំ ហើយតំបន់ដទៃទៀតត្រូវបានគេមិនយកចិត្តទុកដាក់ ។ ក្នុងបរិបទនេះ នាយទាហានវ័យក្មេងជាច្រើនបានចាប់ផ្តើមរិះគន់របបនេះ ហើយស្វែងរកកំណែទម្រង់តាមរយៈការបះបោរ ។

វិគីភីឌា បានរាយការណ៍ថា ហេតុការណ៍ដ៏ល្បីល្បាញបំផុតគឺ ការបះបោរនៅបន្ទាយ Copacabana ថ្ងៃទី ៥ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩២២ ។ ក្រុមអ្នកបះបោរដើមគឺនាយទាហានវ័យក្មេង ១៨ នាក់ (ដែលក្រោយមកគេស្គាល់ថា "១៨ នាក់នៃបន្ទាយ") និងមានពលរដ្ឋស៊ីវិលមួយចំនួនទៀត ។ សរុបមានអ្នកបះបោរប្រហែល ២០ ទៅ ៣០ នាក់ដែលបានចាកចេញពីបន្ទាយ ហើយដើរតាមឆ្នេរ Copacabana ប្រឈមមុខនឹងកងទ័ពស្មោះនឹងរដ្ឋាភិបាល ។ មានតែពីរនាក់ប៉ុណ្ណោះដែលបានរស់រានមានជីវិត ។ ការស្លាប់របស់ពួកគេបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃការតស៊ូ និងបានបំផុសឲ្យមានការបះបោរកាន់តែច្រើន ។

បន្ទាប់មក វិគីភីឌាបានបន្តថា នៅឆ្នាំ ១៩២៤ បដិវត្តន៍មួយទៀតបានផ្ទុះឡើងនៅទីក្រុង São Paulo ។ លោក Prestes និងអ្នកគាំទ្របានបង្កើត "ជួរ Prestes" (Coluna Prestes) ធ្វើដំណើរចម្ងាយជាង ២៥០០០ គីឡូម៉ែត្រឆ្លងកាត់តំបន់ដាច់ស្រយាលរបស់ប្រេស៊ីលពីឆ្នាំ ១៩២៤ ដល់ ១៩២៧ ។ ពួកគេបានវាយប្រយុទ្ធជាមួយកម្លាំងរដ្ឋាភិបាល ប៉ុន្តែភាគច្រើនចៀសវាងការប្រយុទ្ធផ្ទាល់ ដោយផ្តោតលើការផ្សព្វផ្សាយគំនិតកំណែទម្រង់ ។ ទីបំផុត ការបះបោរជាបន្តបន្ទាប់ទាំងនេះបានធ្វើឲ្យសាធារណរដ្ឋចាស់ចុះខ្សោយ ហើយបដិវត្តន៍ឆ្នាំ ១៩៣០ ដែលដឹកនាំដោយលោក Vargas និងមានការចូលរួមពីក្រុម tenentes មួយចំនួន បានបញ្ចប់របបនេះអស់រយៈពេលជាង ៤០ ឆ្នាំ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចលនា Tenentismo នៅតែជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ប្រេស៊ីល ។ ផ្ទាំងរំឮកនៅបន្ទាយ Copacabana និងការប្រារព្ធពិធីនានាបានរំលឹកដល់ "ក្រុម ១៨ នាក់នៃបន្ទាយ Copacabana" ជាវីរជនវ័យក្មេងដែលប្រឆាំងអំពើពុករលួយ ។ លោក Prestes បានក្លាយជាមេដឹកនាំកុម្មុយនីស្តដ៏សំខាន់ និងជាបុគ្គលមួយរូបដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់ឆាកនយោបាយប្រេស៊ីលរហូតដល់ទសវត្សឆ្នាំ ១៩៦០ ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ចលនា Tenentismo ផ្តល់នូវមេរៀនប្រវត្តិសាស្ត្រអំពីរបៀបដែលនាយទាហានជាន់ទាបអាចដើរតួជាកម្លាំងជំរុញឲ្យមានការផ្លាស់ប្តូរនយោបាយ ជាពិសេសនៅក្នុងបរិបទដែលស្ថាប័នស៊ីវិលខ្សោយ ។ ករណីនេះត្រូវបានសិក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រនយោបាយ និងយោធា ហើយនៅតែជាចំណុចយោងសម្រាប់ពិភាក្សាអំពីតួនាទីរបស់យោធាក្នុងសង្គម ។