ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា មីស៊ីលគឺជាអាវុធបាញ់ចេញពីចម្ងាយដែលអាចហោះហើរដោយខ្លួនឯងបាន តាមរយៈការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍ជំរុញ ម៉ាស៊ីនយន្តហោះ ឬម៉ូតូរ៉ុកកែត។ មីស៊ីលត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាចម្បងក្នុងវិស័យយោធា ដើម្បីបំផ្លាញគោលដៅនៅលើដី សមុទ្រ ឬអាកាស។ វាអាចផ្ទុកក្បាលគ្រាប់ផ្ទុះធម្មតា គ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ ឬឧបករណ៍ស៊ើបការណ៍។ ប្រភេទមីស៊ីលមានច្រើន ដូចជា មីស៊ីលបាល់លីស្ទិក (បាញ់តាមគន្លងផ្លោង) មីស៊ីលគ្រូស (ហោះទាបតាមផ្ទៃផែនដី) មីស៊ីលពីដីទៅអាកាស និងមីស៊ីលប្រឆាំងនាវាជាដើម។

តាមវិគីភីឌា មីស៊ីលខុសពីគ្រាប់រ៉ុកកែតដោយសារវាមានប្រព័ន្ធណែនាំ (guidance system) ដែលអាចកែតម្រូវទិសដៅពេលហោះហើរ។ ប្រព័ន្ធណែនាំប្រើសញ្ញាពីរ៉ាដា អ៊ីនហ្វ្រារ៉េដ ឡាស៊ែរ ឬផ្កាយរណប GPS ដើម្បីស្វែងរក និងតាមដានគោលដៅ។ បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងឆាប់រហ័សចាប់តាំងពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ហើយបានក្លាយជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃយុទ្ធសាស្ត្រយោធាទំនើប។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា បច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលត្រូវបានរីករាលដាលពាសពេញពិភពលោក ដោយមានប្រទេសជាង ៣០ ប្រទេសដែលកាន់កាប់ ឬកំពុងអភិវឌ្ឍមីស៊ីលបាល់លីស្ទិកឬគ្រូសដោយខ្លួនឯង។ មហាអំណាចដូចជា សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី និងចិន មានឃ្លាំងមីស៊ីលដ៏ធំបំផុត រួមទាំងមីស៊ីលអន្តរទ្វីប (ICBM) ដែលអាចបាញ់ពីទ្វីបមួយទៅទ្វីបមួយ។ លើសពីនេះ ប្រទេសក្នុងតំបន់ដូចជា ឥណ្ឌា កូរ៉េខាងជើង អ៊ីរ៉ង់ និងប៉ាគីស្ថាន ក៏បានអភិវឌ្ឍសមត្ថភាពមីស៊ីលរបស់ខ្លួនដែរ។ រូបភាពផែនទីខាងលើបង្ហាញពីប្រទេសដែលចុះហត្ថលេខាលើក្រមសីលធម៌អន្តរជាតិប្រឆាំងនឹងការរីកសាយភាយមីស៊ីលបាល់លីស្ទិក ដែលជាកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងទប់ស្កាត់ការរីករាលដាលមីស៊ីល។

បើនិយាយពីប្រជាជន វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថាអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រ និងវិស្វករដូចជា Wernher von Braun នៅអាល្លឺម៉ង់ និងក្រោយមកនៅអាមេរិក បានដើរតួសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីល។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រទាំងនេះបានបង្កើតមីស៊ីល V-2 ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាមូលដ្ឋានសម្រាប់កម្មវិធីអវកាស និងមីស៊ីលអន្តរទ្វីប។ ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសក្រីក្រជាច្រើនត្រូវបានរងផលប៉ះពាល់ដោយសារការចំណាយដ៏ធំសម្បើមលើអាវុធ ជំនួសឱ្យការអប់រំ និងសុខាភិបាល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃមីស៊ីលចាប់ផ្តើមតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន តាមវិគីភីឌា។ ជនជាតិចិនបុរាណប្រើព្រួញភ្លើង (fire arrows) ដែលជាប្រភេទគ្រាប់រ៉ុកកែតសាមញ្ញ។ នៅសតវត្សរ៍ទី១៨ ស្តេច Tipu Sultan នៃឥណ្ឌាបានប្រើរ៉ុកកែតសង្គ្រាមដែក (Mysorean rockets) ប្រឆាំងនឹងកងទ័ពអង់គ្លេស។ រូបភាពខាងលើបង្ហាញមីស៊ីល V-1 (V-1 flying bomb) ដែលជាមីស៊ីលណែនាំដំបូងគេបង្អស់ក្នុងលោក ប្រើដោយអាល្លឺម៉ង់ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។ មីស៊ីល V-2 ក៏ត្រូវបានបង្កើតក្នុងពេលនោះ ដែលជាមីស៊ីលបាល់លីស្ទិកដំបូង អាចទៅដល់កម្ពស់ជាង ១០០ គីឡូម៉ែត្រ និងល្បឿនលឿនជាងសំឡេង។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ តាមវិគីភីឌា មហាអំណាចទាំងសងខាងក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់បានប្រមូលអ្នកវិទ្យាសាស្ត្រអាល្លឺម៉ង់ និងអភិវឌ្ឍមីស៊ីលអន្តរទ្វីប (ICBM) ដែលអាចបំពាក់ក្បាលគ្រាប់នុយក្លេអ៊ែរ។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់មួយគឺវិបត្តិមីស៊ីលគុយបា (Cuban Missile Crisis) នៅឆ្នាំ ១៩៦២ ដែលបាននាំពិភពលោកជិតដល់សង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ។ ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ មីស៊ីលគ្រូស Tomahawk បានបង្ហាញសមត្ថភាពនៅក្នុងសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រ ដោយអាចបាញ់បានយ៉ាងត្រឹមត្រូវពីនាវានៅឆ្ងាយៗ។ ការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាមីស៊ីលបន្តរហូត ដោយការកាត់បន្ថយទំហំ និងការបង្កើនភាពឆ្លាតវៃនៃប្រព័ន្ធណែនាំ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកត្រូវបានរងឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដោយការចំណាយលើការស្រាវជ្រាវ អភិវឌ្ឍ និងផលិតមីស៊ីល។ ទីផ្សារអាវុធសកលមានទំហំរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដោយមានក្រុមហ៊ុនធំៗដូចជា Lockheed Martin, Raytheon, MBDA ជាដើម។ ការទិញលក់មីស៊ីលរវាងប្រទេសនានា ដូចជាមីស៊ីល Exocet របស់បារាំង ឬមីស៊ីល BrahMos ដែលជាកិច្ចសហការរវាងឥណ្ឌា និងរុស្ស៊ី បានក្លាយជាមុខរបរសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយ។ ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍមួយចំនួនបានវិនិយោគថវិកាសាធារណៈយ៉ាងច្រើនលើសមត្ថភាពមីស៊ីល ដែលជួនកាលបង្កើតជាបន្ទុកដល់ប្រជាជន។

ទាក់ទងនឹងវប្បធម៌ មីស៊ីលបានលេចឡើងក្នុងខ្សែភាពយន្ត ហ្គេមវីដេអូ និងអក្សរសាស្ត្រជាច្រើន។ ភាពយន្តដូចជា "Dr. Strangelove" បានបង្ហាញពីភាពឆ្កួតលីលានៃសង្គ្រាមនុយក្លេអ៊ែរ ខណៈហ្គេមដូចជា "Call of Duty" ប្រើមីស៊ីលជាឧបករណ៍កម្សាន្ត។ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ការភ័យខ្លាចមីស៊ីលនុយក្លេអ៊ែរបានបង្កើតជាវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ដូចជា សារព័ត៌មានផ្សេងៗ និងសិល្បៈតាមដងផ្លូវ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ មីស៊ីលកំពុងដើរតួសំខាន់ក្នុងជម្លោះនានាជុំវិញពិភពលោក។ សង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែនបានបង្ហាញពីការប្រើប្រាស់មីស៊ីលប្រឆាំងរថក្រោះ Javelin និងមីស៊ីលរយៈចម្ងាយឆ្ងាយ ATACMS ដែលផ្តល់ដោយបស្ចិមលោក។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នា កូរ៉េខាងជើងបន្តសាកល្បងមីស៊ីលបាល់លីស្ទិកអន្តរទ្វីប បង្កើនភាពតានតឹងក្នុងតំបន់អាស៊ីបូព៌ា។ នៅមជ្ឈិមបូព៌ា អ៊ីរ៉ង់ និងអ៊ីស្រាអែលបានផ្លាស់ប្តូរការវាយប្រហារដោយមីស៊ីល និងដ្រូន ខណៈក្រុមហ៊ុនផលិតមីស៊ីលនៅតែបន្តរកប្រាក់ចំណូលយ៉ាងច្រើន។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា មីស៊ីលជាប្រធានបទដែលទាក់ទងនឹងសន្តិសុខក្នុងតំបន់។ ទោះបីកម្ពុជាមិនមែនជាមហាអំណាចមីស៊ីលក៏ដោយ ការកើនឡើងនូវសកម្មភាពយោធានៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងការប្រជែងឥទ្ធិពលរវាងចិន និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានជំរុញឱ្យបណ្តាប្រទេសក្នុងអាស៊ានពិចារណាលើសមត្ថភាពការពាររបស់ខ្លួន។ ការយល់ដឹងអំពីមីស៊ីល និងផលប៉ះពាល់របស់វាជារឿងចាំបាច់សម្រាប់ពលរដ្ឋកម្ពុជា។