ការចុះចតលើព្រះចន្ទ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការចុះចតលើព្រះចន្ទ (Moon landing) គឺជាការមកដល់របស់យានអវកាស ដែលអាចមានមនុស្សបើកបរ ឬគ្មានមនុស្សបើកបរ (យានរ៉ូបូត) ទៅកាន់ផ្ទៃនៃព្រះចន្ទ។ យោងតាមវិគីភីឌា វត្ថុដំបូងដែលបង្កើតដោយមនុស្សដែលបានប៉ះផ្ទៃព្រះចន្ទគឺ Luna 2 (លូណា ២) របស់សហភាពសូវៀត ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩។ ការចុះចតជាលើកដំបូងដោយមនុស្សត្រូវបានសម្រេចដោយបេសកកម្ម Apollo 11 (អាប៉ូឡូ ១១) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក នៅថ្ងៃទី ២០ កក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៩ (ម៉ោង UTC ថ្ងៃទី ២១ កក្កដា)។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវបានចាត់ទុកជាសមិទ្ធផលបច្ចេកវិទ្យានិងវិទ្យាសាស្ត្រដ៏អស្ចារ្យ ហើយបានផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញរបស់មនុស្សជាតិចំពោះលទ្ធភាពនៃការរុករកអវកាស។

តាមវិគីភីឌា សរុបមកមានមនុស្ស ១២ នាក់បានដើរលើព្រះចន្ទ ទាំងអស់គឺជាជនជាតិអាមេរិក ក្នុងបេសកកម្ម Apollo ៦ លើករវាងឆ្នាំ ១៩៦៩ ដល់ ១៩៧២។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក មានតែយានរ៉ូបូតប៉ុណ្ណោះដែលបានចុះចតដោយជោគជ័យ ដោយមានប្រទេសផ្សេងៗដូចជា ចិន និងឥណ្ឌា ចូលរួម។ ការចុះចតលើព្រះចន្ទមិនមែនត្រឹមតែជាការប្រកួតប្រជែងផ្នែកនយោបាយនាពេលសង្រ្គាមត្រជាក់ប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាការបើកផ្លូវសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រលើទំនាក់ទំនងរវាងផែនដីនិងព្រះចន្ទផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្រះចន្ទគឺជាផ្កាយរណបធម្មជាតិរបស់ផែនដី ដែលមានផ្ទៃខាងលើស្ងួត មានរណ្ដៅដែលបង្កើតដោយការបុកទង្គិចនៃអាចម៍ផ្កាយ និងមានភ្នំភ្លើងដែលលែងសកម្ម។ តាមវិគីភីឌា ផ្នែកដែលងាកមករកផែនដី (near side) មានតំបន់ងងឹតហៅថា សមុទ្រព្រះចន្ទ (Maria) ដែលជាទីតាំងចុះចតរបស់បេសកកម្ម Apollo ភាគច្រើន ដោយសារផ្ទៃរាបស្មើ។ តំបន់ដែលគេស្គាល់ច្បាស់រួមមាន សមុទ្រស្ងប់ (Sea of Tranquility) សម្រាប់ Apollo 11 និងតំបន់ Hadley Rille សម្រាប់ Apollo 15។ ផ្នែកឆ្ងាយ (far side) វិញមានលក្ខណៈគ្រើមជាង ហើយត្រូវបានគេថតរូបជាលើកដំបូងដោយយាន Luna 3 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៩។

ចំណែកផ្នែកប្រជាជនវិញ តាមវិគីភីឌា អវកាសយានិកដែលបានដើរលើព្រះចន្ទមានទាំងអស់ ១២ នាក់ សុទ្ធតែជាជនជាតិអាមេរិក ក្នុងនោះមាន នែល អាមស្ត្រោង (Neil Armstrong) ជាមេបញ្ជាការ Apollo 11 ដែលជាមនុស្សដំបូងដាក់ជើងលើព្រះចន្ទ និង បាស្ស អាលឌ្រីន (Buzz Aldrin) ជាអ្នកទីពីរ។ អវកាសយានិកផ្សេងទៀតរួមមាន ភីត ខុនរ៉ាដ (Pete Conrad) អាឡន ប៊ីន (Alan Bean) និង យូជីន ស៊ឺណាន់ (Eugene Cernan) ដែលជាមនុស្សចុងក្រោយដែលដើរលើព្រះចន្ទនៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧២។ ពួកគេបានប្រមូលគំរូដីនិងថ្មព្រះចន្ទសរុបប្រមាណ ៣៨២ គីឡូក្រាម ហើយបានដំឡើងឧបករណ៍វាស់ស្ទង់វិទ្យាសាស្ត្រជាច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការចុះចតលើព្រះចន្ទគឺភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយការប្រកួតប្រជែងអវកាស (Space Race) រវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងសហភាពសូវៀតក្នុងសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់។ តាមវិគីភីឌា ចំណុចចាប់ផ្តើមគឺនៅពេលដែលសហភាពសូវៀតបាញ់បង្ហោះផ្កាយរណប Sputnik 1 នៅខែតុលា ឆ្នាំ ១៩៥៧។ បន្ទាប់មកនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ យាន Luna 2 របស់សហភាពសូវៀតបានក្លាយជាវត្ថុដំបូងដែលទៅបុកព្រះចន្ទ ហើយ Luna 3 បានថតរូបផ្នែកឆ្ងាយ។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗបន្តដោយការហោះហើររបស់យូរី ហ្គាហ្គារីន (Yuri Gagarin) ជាមនុស្សដំបូងក្នុងលំហក្នុងឆ្នាំ ១៩៦១ និងការប្រកាសគោលដៅបញ្ជូនមនុស្សទៅព្រះចន្ទដោយប្រធានាធិបតីចន ខេណេឌី ក្នុងឆ្នាំដដែល។

សហរដ្ឋអាមេរិកបានដំណើរការកម្មវិធី Ranger ដើម្បីបញ្ជូនរូបភាពជិតៗ និង Surveyor សម្រាប់ការចុះចតដោយទន់ភ្លន់ មុននឹងបន្តទៅកម្មវិធី Apollo។ យោងតាមវិគីភីឌា Apollo 11 គឺជាបេសកកម្មដែលសម្រេចគោលដៅនេះនៅខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩៦៩ បន្ទាប់មកមានការចុះចតជោគជ័យចំនួន ៥ លើកទៀតគឺ Apollo 12, 14, 15, 16 និង 17 (Apollo 13 បានបរាជ័យដោយសារការផ្ទុះ តែអវកាសយានិកបានរស់រានមានជីវិត)។ បន្ទាប់ពី Apollo 17 នៅខែធ្នូ ឆ្នាំ ១៩៧២ មនុស្សមិនបានត្រឡប់ទៅឋានព្រះចន្ទវិញទេ ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកផ្តោតលើកម្មវិធី Space Shuttle និងស្ថានីយអវកាសអន្តរជាតិ។

សហភាពសូវៀតបានបន្តបេសកកម្មរ៉ូបូតជោគជ័យ ដូចជា Lunokhod 1 ជាយានរ៉ូបូតដំបូងដែលរុករកព្រះចន្ទ (ឆ្នាំ ១៩៧០) និង Luna 16 ដែលប្រមូលគំរូដីមកផែនដីវិញ។ នៅសតវត្សទី ២១ ចិនបានចាប់ផ្តើមកម្មវិធី Chang'e ដោយទទួលបានជោគជ័យចុះចត Chang'e 3 នៅឆ្នាំ ២០១៣ និង Chang'e 4 នៅលើផ្នែកឆ្ងាយក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ ដែលជាការចុះចតលើកដំបូងនៃប្រវត្តិសាស្ត្រលើតំបន់នោះ។ ឥណ្ឌាបានចូលរួមជាមួយ Chandrayaan-3 ដោយចុះចតដោយជោគជ័យនៅឆ្នាំ ២០២៣។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ការចុះចតលើព្រះចន្ទមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់។ តាមវិគីភីឌា កម្មវិធី Apollo បានចំណាយថវិកាប្រមាណ ២៥,៤ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក (តម្លៃនៅពេលនោះ) ដែលស្មើនឹងជាង ២០០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងតម្លៃបច្ចុប្បន្ន។ ការចំណាយនេះបានក្លាយជាចំណែកដ៏ធំនៃថវិការដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋ ប៉ុន្តែក៏បានជំរុញការបង្កើតការងាររាប់សែន និងការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗ។ គេអាចនិយាយពីបច្ចេកវិទ្យាដែលកើតចេញពីកម្មវិធីអវកាស ដូចជា សៀគ្វីរួមបញ្ចូល (integrated circuits) វត្ថុធាតុការពារកម្តៅ និងប្រព័ន្ធទំនាក់ទំនងទំនើប ដែលក្រោយមកត្រូវបានអនុវត្តក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ព្រឹត្តិការណ៍ចុះចតលើព្រះចន្ទបានបន្សល់ទុកស្នាមញញឹមយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ តាមវិគីភីឌា ការផ្សាយផ្ទាល់នៃជំហានដំបូងរបស់នែល អាមស្ត្រោង មានអ្នកទស្សនាប្រមាណ ៥០០ លាននាក់ទូទាំងពិភពលោក ដែលជាកំណត់ត្រាសម្រាប់សម័យនោះ។ ពាក្យពេចន៍ "That's one small step for [a] man, one giant leap for mankind" ("នេះគឺជាជំហានតូចមួយសម្រាប់មនុស្សម្នាក់ ប៉ុន្តែជាការលោតផ្លោះដ៏ធំសម្រាប់មនុស្សជាតិ") ត្រូវបានដកស្រង់ជាញឹកញាប់ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ។ ក៏មានទ្រឹស្តីសមគំនិតដែលថាការចុះចតជារឿងប្រឌិត (Moon landing hoax) ប៉ុន្តែភស្តុតាងវិទ្យាសាស្ត្រនិងរូបថតផ្កាយរណបបានបញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីការពិត។ តែមប្រៃសណីយ៍ សៀវភៅ ភាពយន្ត និងតន្ត្រីជាច្រើនបានបង្កើតឡើងដើម្បីរំលឹកព្រឹត្តិការណ៍នេះ ដែលជានិមិត្តរូបនៃសមត្ថភាពមនុស្ស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ការចុះចតលើព្រះចន្ទកំពុងស្ថិតក្នុងដំណាក់កាលរស់ឡើងវិញ ដោយមានបេសកកម្មថ្មីៗពីប្រទេសនានា និងវិស័យឯកជន។ តាមវិគីភីឌា ចិនបានបន្តជោគជ័យជាមួយ Chang'e 5 ដែលនាំគំរូព្រះចន្ទមកផែនដីក្នុងឆ្នាំ ២០២០ និងកំពុងរៀបចំបេសកកម្ម Chang'e 6 (គ្រោងឆ្នាំ ២០២៤) ដើម្បីប្រមូលគំរូពីផ្នែកឆ្ងាយ។ ឥណ្ឌាបានក្លាយជាប្រទេសទី ៤ ដែលចុះចតដោយជោគជ័យលើព្រះចន្ទជាមួយ Chandrayaan-3 ក្នុងខែសីហា ឆ្នាំ ២០២៣ លើតំបន់ប៉ូឡខាងត្បូង ដែលគេជឿថាមានទឹកកក។

ក្រុមហ៊ុនឯកជនក៏កំពុងរួមចំណែកផងដែរ។ យាន Hakuto-R របស់ក្រុមហ៊ុន iSpace ជប៉ុនបានព្យាយាមចុះចតក្នុងឆ្នាំ ២០២៣ ប៉ុន្តែបានធ្លាក់។ នៅឆ្នាំ ២០២៤ យាន IM-1 Odysseus របស់ក្រុមហ៊ុន Intuitive Machines បានក្លាយជាយានឯកជនដំបូងដែលចុះចត (ទោះបីជាមួយលក្ខខណ្ឌ)។ តាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងរៀបចំកម្មវិធី Artemis ដោយគ្រោងបញ្ជូនអវកាសយានិកទៅឋានព្រះចន្ទប្រហែលឆ្នាំ ២០២៦ រួមទាំងស្រ្តីដំបូងនិងជនចម្រុះពណ៌។ បេសកកម្មទាំងនេះមានគោលដៅបង្កើតវត្តមានយូរអង្វែងលើព្រះចន្ទ និងជាជំហានឆ្ពោះទៅកាន់ភពអង្គារ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការអភិវឌ្ឍទាំងនេះបង្ហាញពីលទ្ធភាពថ្មីៗក្នុងវិទ្យាសាស្ត្រ និងផ្តល់ឱកាសសម្រាប់ប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ីដូចជាកម្ពុជា ក្នុងការចូលរួមកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអវកាសនាពេលអនាគត។