ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ណាប៉ាល់គឺជាល្បាយដុតបំផ្លាញមួយប្រភេទដែលផ្សំឡើងពីសារធាតុធ្វើឲ្យខាប់ (gelling agent) និងសារធាតុគីមីងាយឆេះដែលចម្រាញ់ចេញពីប្រេងកាត។ ឈ្មោះ «ណាប៉ាល់» គឺជាពាក្យកាត់នៃអាស៊ីដចំនួនពីរដែលជាធាតុផ្សំដើមរបស់វា គឺអាស៊ីដណាប់ថេនិច (naphthenic acid) និងអាស៊ីដប៉ាល់មីទិច (palmitic acid)។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ក្រុមអ្នកវិទ្យាសាស្ត្ររបស់សហរដ្ឋអាមេរិកដឹកនាំដោយគីមីវិទូ ល្វី ហ្វីស៊ែរ (Louis Fieser) បានអភិវឌ្ឍណាប៉ាល់ជាលើកដំបូងនៅឆ្នាំ ១៩៤២ ក្នុងមន្ទីរពិសោធន៍សម្ងាត់មួយនៅសាកលវិទ្យាល័យហាវ៉ាដ ក្នុងគោលបំណងប្រើជាយុទ្ធភណ្ឌគីមីសម្រាប់សង្គ្រាម។ ល្បាយនេះដំបូងឡើយបានប្រើអាលុមីញ៉ូមស៊ុលហ្វាតដែលបង្ករលឿនពីអាស៊ីដទាំងនោះ (coprecipitated aluminium salts) ដើម្បីបង្កើតភាពខាប់ខាន់។

បច្ចេកវិទ្យាណាប៉ាល់បានបង្ហាញពីសមត្ថភាពពិសេសក្នុងការបង្កើតជាធ្នឹមភ្លើងរាវដែលអាចបាញ់បានចម្ងាយឆ្ងាយ ហើយជាប់ឆេះនៅលើផ្ទៃដីនិងវត្ថុអស់រយៈពេលយូរ។ យោងតាមប្រភពដដែល លក្ខណៈស្អិវជាប់និងពិបាកពន្លើតនេះធ្វើឱ្យណាប៉ាល់ក្លាយជាអាវុធដ៏គ្រោះថ្នាក់បំផុតសម្រាប់មនុស្ស ព្រោះវាអាចដុតរាល់ដល់ស្បែក និងបំផ្លាញទ្រព្យសម្បត្តិយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ ដោយសារសមត្ថភាពនេះ វាត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយនៅក្នុងយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកភ្លើង (fire-bombing) ក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ក៏ដូចជាក្នុងការបំពាក់កាំភ្លើងបាញ់ភ្លើង (flamethrower) លើរថពាសដែក ទូកយោធា និងដោយទាហានថ្មើរជើងផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសាកល្បងណាប៉ាល់ជាលើកដំបូងបានធ្វើឡើងនៅថ្ងៃទី ៤ កក្កដា ១៩៤២ នៅទីលានអូហ៊ីរី (Ohiri Field) ជិតសាកលវិទ្យាល័យហាវ៉ាដក្នុងទីក្រុងបូស្តុន រដ្ឋម៉ាសាឈូស៊ែត។ តាម Wikipedia ក្រោយពីការសាកល្បងជោគជ័យ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកណាប៉ាល់នៅក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ ជាពិសេសក្នុងយុទ្ធនាការទម្លាក់គ្រាប់បែកភ្លើងលើប្រទេសជប៉ុន ដូចជាការវាយប្រហារលើកោះបរណេអូ (Borneo) និងទីក្រុងធំៗនានា។ ក្នុងសង្គ្រាមកូរ៉េ (១៩៥០-១៩៥៣) ណាប៉ាល់ក៏ត្រូវបានប្រើជាយុទ្ធភណ្ឌទ្រង់ទ្រាយធំដោយកងទ័ពអាមេរិក ដើម្បីវាយប្រហារទីតាំងសត្រូវ និងតំបន់ព្រៃភ្នំ។

ការប្រើប្រាស់ណាប៉ាល់បានឡើងដល់កម្រិតកំពូលនៅក្នុងសង្គ្រាមវៀតណាម។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia កងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិក និងកងទ័ពវៀតណាមខាងត្បូងបានប្រើប្រាស់គ្រាប់បែកណាប៉ាល់យ៉ាងទូលំទូលាយ ដើម្បីបំផ្លាញព្រៃឈើ ទីតាំងយោធា និងផ្លូវដឹកជញ្ជូនរបស់កងកម្លាំងវៀតកុង និងវៀតណាមខាងជើង។ ទូកយោធាប្រភេទ «Zippo» របស់កងនាវាតូចអាមេរិកក៏បានបំពាក់កាំភ្លើងបាញ់ភ្លើងណាប៉ាល់ ដើម្បីវាយប្រហារគោលដៅនៅតាមដងទន្លេនានា។ រូបថតដ៏ល្បីល្បាញ «ភេរវកម្មនៃសង្គ្រាម» (The Terror of War) ដែលថតដោយអ្នកថតរូប Nick Ut នៅថ្ងៃទី ៨ មិថុនា ១៩៧២ បង្ហាញពីកុមារី ផាន់ ធី គីមផុក វ័យ ៩ ឆ្នាំ កំពុងរត់រួចពីការវាយប្រហារដោយគ្រាប់បែកណាប៉ាល់នៅឯភូមិត្រាងបាង ប្រទេសវៀតណាម។ រូបថតនេះបានក្លាយជានិមិត្តរូបដ៏មានឥទ្ធិពលនៃទុក្ខវេទនារបស់ជនស៊ីវិលក្នុងសង្គ្រាម។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមវៀតណាម មតិសាធារណៈអន្តរជាតិបានប្រឆាំងការប្រើប្រាស់អាវុធបង្កអគ្គីភ័យកាន់តែខ្លាំងឡើង។ នៅឆ្នាំ ១៩៨០ អនុសញ្ញាស្តីពីអាវុធជាក់លាក់ប្រពៃណី (Convention on Certain Conventional Weapons — CCW) បានអនុម័តពិធីសារលេខ ៣ ដើម្បីរឹតត្បិតការប្រើប្រាស់អាវុធបំផ្ទុះភ្លើងប្រឆាំងនឹងជនស៊ីវិល។ ប៉ុន្តែតាម Wikipedia សហរដ្ឋអាមេរិកមិនបានចុះហត្ថលេខាលើពិធីសារនោះទេ ហើយបានបន្តប្រើប្រាស់ណាប៉ាល់ ឬយុទ្ធភណ្ឌស្រដៀងគ្នា ក្នុងប្រតិបត្តិការយោធាមួយចំនួនក្រោយៗមក ដូចជាក្នុងសង្គ្រាមឈូងសមុទ្រលើកទី១ (១៩៩១) និងសង្គ្រាមនៅអ៊ីរ៉ាក់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ថ្វីបើពេលវេលាកន្លងផុតទៅ ណាប៉ាល់នៅតែជាប្រធានបទដ៏ចម្រូងចម្រាស់ទាំងក្នុងវិស័យយោធា ច្បាប់អន្តរជាតិ និងការចងចាំជាសាធារណៈ។ យោងតាម Wikipedia គ្រាប់បែកណាប៉ាល់ និងអាវុធដុតបំផ្លាញស្រដៀងគ្នានៅតែមានវត្តមានក្នុងឃ្លាំងអាវុធរបស់ប្រទេសមួយចំនួន ហើយត្រូវបានគេចោទប្រកាន់ថាបានប្រើប្រាស់ក្នុងជម្លោះក្នុងតំបន់ជាច្រើនក្រោយសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់។ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សអន្តរជាតិបានអំពាវនាវឱ្យមានការហាមឃាត់ជាសកល ប៉ុន្តែការអនុវត្តនៅមានកម្រិតនៅឡើយ។

ក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ និងការចងចាំសាធារណៈ រូបភាព «The Terror of War» បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាសកលនៃទុក្ខវេទនាដែលបង្កឡើងដោយសង្គ្រាម។ រូបថតនេះទទួលបានពានរង្វាន់ Pulitzer ក្នុងឆ្នាំ ១៩៧៣ ហើយត្រូវបានបោះពុម្ពផ្សាយយ៉ាងទូលំទូលាយនៅទូទាំងពិភពលោក។ សព្វថ្ងៃ លោកស្រី ផាន់ ធី គីមផុក ដែលបានរស់រានមានជីវិតពីការវាយប្រហារនោះ បានក្លាយជាឯកអគ្គរដ្ឋទូតសុឆន្ទៈរបស់ UNESCO ដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសារសន្តិភាព និងការអត់ឱន។ រឿងរ៉ាវរបស់នាងបានក្លាយជាមេរៀនដ៏មានតម្លៃសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយ អំពីផលវិបាកដ៏សាហាវនៃជម្លោះប្រដាប់អាវុធ ហើយបានរំលឹកដល់ពិភពលោកថា គ្មានអ្វីដែលអាចរាប់ជាជ័យជម្នះនៅក្នុងសង្គ្រាម នៅពេលដែលមនុស្សស្លូតត្រង់ត្រូវបង់ថ្លៃជីវិតនោះឡើយ។