ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អនុសញ្ញាជាតិបារាំង (National Convention) គឺជាសភាធម្មនុញ្ញរបស់ព្រះរាជាណាចក្របារាំងរយៈពេលតែមួយថ្ងៃ និងរបស់សាធារណរដ្ឋបារាំងទីមួយរយៈពេលបីឆ្នាំដំបូង ក្នុងអំឡុងបដិវត្តន៍បារាំង។ តាមវិគីភីឌា វាត្រូវបានបង្កើតឡើងបន្ទាប់ពីការបះបោរថ្ងៃទី ១០ សីហា ១៧៩២ ហើយបានប្រជុំជាសភាមួយថ្នាក់ ចាប់ពីថ្ងៃទី ២០ កញ្ញា ១៧៩២ ដល់ថ្ងៃទី ២៦ តុលា ១៧៩៥។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យអនុសញ្ញាជាតិមានសារៈសំខាន់ គឺវាជារដ្ឋាភិបាលបារាំងដំបូងគេដែលរៀបចំឡើងជាសាធារណរដ្ឋ ដោយបោះបង់របបរាជានិយមចោលទាំងស្រុង។ តាមវិគីភីឌា វាបានជំនួសសភាធម្មនុញ្ញជាតិ ដែលកាន់អំណាចអស់រយៈពេលពីរឆ្នាំ និងសភានីតិបញ្ញត្តិ ដែលកាន់អំណាចអស់រយៈពេលមួយឆ្នាំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អនុសញ្ញាជាតិបានកាន់អំណាចលើទឹកដីប្រទេសបារាំងទាំងមូល ដោយមានទីក្រុងប៉ារីសជាមូលដ្ឋាននៃកិច្ចប្រជុំ និងការសម្រេចចិត្តផ្នែកនយោបាយ។ តាមវិគីភីឌា វាបានដើរតួជាសភារបស់ព្រះរាជាណាចក្របារាំងត្រឹមតែមួយថ្ងៃប៉ុណ្ណោះ មុនពេលប្រែក្លាយទៅជារដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋ។

ប្រជាជនដែលរស់នៅក្រោមអំណាចរបស់អនុសញ្ញាជាតិ គឺប្រជាជនបារាំង ដែលកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរដ៏ធំធេងពីរបបរាជានិយមទៅជារបបសាធារណរដ្ឋ។ ផែនទីខាងលើបង្ហាញពីទឹកដីប្រទេសបារាំងនៅសម័យនោះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា អនុសញ្ញាជាតិបានកើតឡើងបន្ទាប់ពីការបះបោរថ្ងៃទី ១០ សីហា ១៧៩២ ហើយបានបើកសម័យប្រជុំលើកដំបូងនៅថ្ងៃទី ២០ កញ្ញា ១៧៩២។ សភាថ្មីនេះបានបន្តដំណើរការរហូតដល់ថ្ងៃទី ២៦ តុលា ១៧៩៥ ដោយជំនួសរបបរាជានិយមដោយរបបសាធារណរដ្ឋជាលើកទីមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្របារាំង។

ក្នុងអំឡុងពេលកាន់អំណាច អនុសញ្ញាជាតិបានសម្រេចចិត្តលុបបំបាត់របបរាជានិយមទាំងស្រុង និងបង្កើតសាធារណរដ្ឋបារាំងទីមួយ។ ព្រះបាទល្វីសទី ១៦ (Louis XVI) ត្រូវបាននាំខ្លួនមកជំនុំជម្រះនៅមុខសភា ហើយត្រូវបានកាត់ទោសប្រហារជីវិតនៅខែមករា ១៧៩៣។

បន្ទាប់ពីនោះ សភាបានបន្តដឹកនាំប្រទេសក្នុងស្ថានភាពសង្គ្រាម និងវិបត្តិផ្ទៃក្នុង ដែលរួមមានរបបភេរវកម្ម និងការតស៊ូអំណាចរវាងក្រុមនយោបាយនានា។ របបភេរវកម្មត្រូវបានបញ្ចប់នៅឆ្នាំ ១៧៩៤ បន្ទាប់ពីការផ្លាស់ប្តូរអំណាចក្នុងសភា។ តាមវិគីភីឌា អនុសញ្ញាជាតិបានបញ្ចប់អាណត្តិរបស់ខ្លួននៅថ្ងៃទី ២៦ តុលា ១៧៩៥ បន្ទាប់ពីរយៈពេលបីឆ្នាំនៃការគ្រប់គ្រង ហើយត្រូវបានជំនួសដោយរដ្ឋាភិបាលថ្មីដែលគេស្គាល់ថា គណៈអភិបាល (Directory)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អនុសញ្ញាជាតិបានដឹកនាំប្រទេសក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមដ៏យូរអង្វែង ដែលបានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចបារាំងជួបការលំបាកយ៉ាងខ្លាំង ហើយទាមទារឱ្យមានវិធានការពិសេសដើម្បីការពារបដិវត្តន៍។ ទោះបីជាសភានេះដំណើរការតែបីឆ្នាំប៉ុណ្ណោះក្តី កេរ្តិ៍ដំណែលរបស់វានៅតែមានឥទ្ធិពលយូរអង្វែងលើប្រវត្តិសាស្ត្របារាំង។

កេរ្តិ៍ដំណែលវប្បធម៌នៃសម័យកាលនោះរួមមាននិមិត្តសញ្ញា និងចម្រៀងបដិវត្តន៍ ដូចជាចម្រៀង «ឡាម៉ាសេយេស» (La Marseillaise) ដែលក្រោយមកបានក្លាយជាភ្លេងជាតិរបស់ប្រទេសបារាំង ហើយត្រូវបានគេរំលឹកដល់តាមរយៈរូបចម្លាក់របស់ ហ្វ្រង់ស័រ រូដ (François Rude) នៅទីក្រុងប៉ារីស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

អនុសញ្ញាជាតិបារាំងនៅតែជាប្រធានបទសំខាន់ក្នុងការសិក្សាប្រវត្តិសាស្ត្រនយោបាយ ព្រោះវាជាគំរូដំបូងនៃរដ្ឋាភិបាលសាធារណរដ្ឋដែលបានឡើងកាន់អំណាចនៅប្រទេសបារាំង។ តាមវិគីភីឌា សភានេះបានដំណើរការពីឆ្នាំ ១៧៩២ ដល់ឆ្នាំ ១៧៩៥ ហើយបេតិកភណ្ឌរបស់វាត្រូវបានគេរក្សាទុក និងរំលឹកដល់រហូតមកដល់សព្វថ្ងៃ។

នៅទីក្រុងប៉ារីស អាសនៈមួយដែលមានឈ្មោះថា «អាសនៈនៃអនុសញ្ញាជាតិ» ត្រូវបានសាងសង់ឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩១៣ ដោយជាងចម្លាក់ ហ្វ្រង់ស័រ-លេអុង ស៊ីការ (François-Léon Sicard) នៅក្នុងវិហារប៉ង់តេអុង ដើម្បីរំលឹកដល់សម័យកាលដ៏សំខាន់នោះ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់ ការស្វែងយល់ពីអនុសញ្ញាជាតិជួយឱ្យយល់ច្បាស់ពីរបៀបដែលប្រទេសមួយអាចផ្លាស់ប្តូរប្រព័ន្ធនយោបាយរបស់ខ្លួន និងពីតួនាទីរបស់សភាក្នុងការរៀបចំរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលនៅតែជាប្រធានបទពាក់ព័ន្ធនៅក្នុងពិភពលោកបច្ចុប្បន្ន។