ទីក្រុងញូវយ៉ក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងញូវយ៉ក (New York City) គឺជាទីក្រុងដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ វាស្ថិតនៅចុងខាងត្បូងនៃរដ្ឋញូវយ៉ក លើកំពង់ផែញូវយ៉ក ដែលជាកំពង់ផែធម្មជាតិដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។ ក្រុងនេះមានតំបន់រងចំនួន ៥ (five boroughs) ដែលមានព្រំដែនស្របគ្នាជាមួយខោនធីរៀងៗខ្លួន ហើយជាមជ្ឈមណ្ឌលភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាសាស្ត្រនៃតំបន់មេហ្កាឡូប៉ូលីសភាគឦសាន (Northeast megalopolis) និងតំបន់ទីប្រជុំជនញូវយ៉ក។ ញូវយ៉កជាមជ្ឈមណ្ឌលសកលសម្រាប់ហិរញ្ញវត្ថុ ពាណិជ្ជកម្ម វប្បធម៌ បច្ចេកវិទ្យា ការកម្សាន្ត និងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ ហើយក៏ជាទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងញូវយ៉កស្ថិតនៅលើកោះឡុងអាយឡង់ (Long Island) និងដីគោករដ្ឋញូវយ៉ក ដោយព័ទ្ធជុំវិញដោយទន្លេហុដសុន (Hudson) និងទន្លេអ៊ីស (East River)។ តំបន់រងទាំង ៥ រួមមាន ម៉ាន់ហាតថាន់ (Manhattan) ប្រ៊ូកលីន (Brooklyn) ឃ្វីនស៍ (Queens) ប្រ៊នស៍ (Bronx) និងស្តាតេនអាយឡង់ (Staten Island)។ យូអិនញូវយ៉កជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃតំបន់ទីប្រជុំជនធំបំផុតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ទាំងបើគិតតាមចំនួនប្រជាជន និងទំហំទីក្រុង។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២២ ប្រជាជនក្នុងក្រុងមានប្រមាណ ៨,៣ លាននាក់ ដោយមានភាសាចម្រុះជាច្រើនដែលត្រូវបាននិយាយ ជាការឆ្លុះបញ្ចាំងពីប្រវត្តិអន្តោប្រវេសន៍ដ៏សម្បូរបែបរបស់ក្រុងនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

មុនពេលអឺរ៉ុបមកដល់ តំបន់នេះធ្លាប់ជាទឹកដីរបស់ជនជាតិដើមភាគតិចអាមេរិកាំង ដូចជាក្រុមលេណាប (Lenape) និងម៉ាហ៊ីកេន (Mahican)។ អ្នករុករកជនជាតិអ៊ីតាលីលោក Giovanni da Verrazzano បានស្វែងយល់ឆ្នេរនេះក្នុងឆ្នាំ ១៥២៤ ហើយលោក Henry Hudson បានរុករកទន្លេហុដសុននៅឆ្នាំ ១៦០៩។ នៅឆ្នាំ ១៦២៤ ជនជាតិហូឡង់បានបង្កើតមូលដ្ឋានញូវអាំស្ទ័រដាំ (New Amsterdam) នៅលើកោះម៉ាន់ហាតថាន់ ប៉ុន្តែត្រូវបានកងទ័ពអង់គ្លេសដណ្តើមយកនៅឆ្នាំ ១៦៦៤ ហើយប្តូរឈ្មោះទៅជាញូវយ៉កវិញ។

ក្នុងសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិក សមរភូមិដ៏ធំមួយ (Battle of Long Island) បានកើតឡើងនៅតំបន់ប្រ៊ូកលីននៅថ្ងៃទី ២៧ ខែសីហា ឆ្នាំ ១៧៧៦។ ក្រោយឯករាជ្យ ញូវយ៉កបានក្លាយជារដ្ឋធានីដំបូងនៃសហរដ្ឋអាមេរិក ជាកន្លែងដែលលោក George Washington បានធ្វើពិធីស្បថចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីនៅឆ្នាំ ១៧៨៩។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ កំណើនអន្តោប្រវេសន៍ និងការបើកប្រឡាយអ៊ីរី (Erie Canal) បានជំរុញឱ្យក្រុងនេះរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ តំបន់រងទាំង ៥ ត្រូវបានរួមបញ្ចូលគ្នាជាក្រុងតែមួយនៅឆ្នាំ ១៨៩៨។ នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ក្រុងបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌សកល ដោយមានអគារខ្ពស់ៗដូចជា Empire State និង Chrysler ប៉ុន្តែក៏ប្រឈមនឹងព្រឹត្តិការណ៍ធ្ងន់ធ្ងរដូចជាការវាយប្រហារភេរវកម្ម ៧ កញ្ញា ឆ្នាំ ២០០៧ ដែលបានបំផ្លាញអគារ World Trade Center និង ប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងដល់ក្រុងទាំងមូល។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ញូវយ៉កជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុសកល ដែលមាន Wall Street និងទីផ្សារភាគហ៊ុនញូវយ៉ក (NYSE) ជាទីផ្សារភាគហ៊ុនធំបំផុតនៅលើពិភពលោកបើគិតតាមទំហំមូលធន។ វិស័យបច្ចេកវិទ្យាក៏មានភាពរីកចម្រើនដោយមាន Silicon Alley នៅក្នុងតំបន់ Flatiron District។ សេដ្ឋកិច្ចក្រុងត្រូវបានគាំទ្រដោយវិស័យទេសចរណ៍ដ៏រឹងមាំ – Times Square តែមួយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរប្រមាណ ៥០ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ញូវយ៉កមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះល្បីល្បាញជាមួយរោងមហោស្រព Broadway ព្រមទាំងសារមន្ទីរល្បីៗដូចជា Metropolitan Museum of Art និង Museum of Modern Art (MoMA)។ ក្រុងនេះក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលសម្រាប់តន្ត្រី ម៉ូដ (ជាមួយសប្តាហ៍ម៉ូដញូវយ៉ក) និងម្ហូបអាហារដែលទទួលស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក ដូចជា ភីហ្សាញូវយ៉ក និងនំបាហ្គែល (bagels) ជាដើម។ ឧទ្យាន Central Park ផ្តល់ជម្រកបៃតងដ៏ធំសម្រាប់ប្រជាជនក្នុងក្រុង។ ព្រឹត្តិការណ៍ប្រចាំឆ្នាំដ៏ល្បីដូចជាក្បួនដង្ហែ Macy's Thanksgiving Day Parade ក៏ជាផ្នែកនៃអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ញូវយ៉កដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅឆ្នាំ ២០២៦ ទីក្រុងញូវយ៉កស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់អភិបាលក្រុង Zohran Mamdani ដែលជាអភិបាលក្រុងទី ១១២ និងជាបុគ្គលដែលមានជំនឿសាសនាអ៊ីស្លាមដំបូងគេក្នុងតំណែងនេះ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុងនៅតែបន្តជាមជ្ឈមណ្ឌលការទូតអន្តរជាតិដ៏សំខាន់ ជាកន្លែងស្នាក់ការអង្គការសហប្រជាជាតិ និងសហគមន៍ចម្រុះជាតិសាសន៍ពីទូទាំងពិភពលោក។ សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ញូវយ៉កជាគោលដៅអាជីវកម្ម អប់រំ និងទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម ហើយវាក៏ជាទីក្រុងសកលដែលបង្ហាញពីឥទ្ធិពលដ៏ធំធេងក្នុងនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ពិភពលោក ដែលអាចទាក់ទងទាំងនយោបាយក្នុងតំបន់ និងប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរនៅក្រៅប្រទេសផងដែរ។