KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៥ កញ្ញា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៥ កញ្ញា ២០២៦

១៥ កញ្ញា ១៧៧៦៖ ការចុះចតឥតការប្រឆាំងនៅ Kip's Bay និងការបាត់បង់ទីក្រុងញូវយ៉ក

នៅថ្ងៃទី ១៥ កញ្ញា ១៧៧៦ កងទ័ពអង់គ្លេសបានចុះចតតាមសមុទ្រនៅ Kip's Bay លើកោះ Manhattan ដោយគ្មានការប្រឆាំង បន្ទាប់ពីកងកម្លាំងការពារអាមេរិកាំងបានរត់គេចខ្លួនដោយសារការបាញ់កាំភ្លើងធំពីកប៉ាល់សង្គ្រាម ហើយជោគជ័យនេះបានបើកផ្លូវឱ្យអង់គ្លេសកាន់កាប់ទីក្រុងញូវយ៉ក។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

* Includes photomechanical reproductions. Title from Calendar of Emmet Collection. EM10979 Statement of responsibility : E.B. & E.C. Kellogg's Lith.
ប្រភព: Wikimedia Commons

ការចុះចតនៅ Kip's Bay បានកើតឡើងក្នុងយុទ្ធនាការញូវយ៉ក និងញូវជើស៊ី នៃសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិក។ តាមវិគីភីឌា វាជាប្រតិបត្តិការចុះចតតាមសមុទ្ររបស់កងទ័ពអង់គ្លេស ដែលបានប្រព្រឹត្តទៅនៅលើច្រាំងទន្លេ East River នៃកោះ Manhattan នៅខាងជើងនៃតំបន់ដែលនៅពេលនោះត្រូវបានចាត់ទុកជាទីក្រុងញូវយ៉ក។ កងកម្លាំងការពារអាមេរិកាំងបានរត់ចោលជំហរដោយសារការបាញ់ផ្លោងពីកប៉ាល់សង្គ្រាមអង់គ្លេស ដូច្នេះការចុះចតនោះមិនបានជួបការប្រឆាំងណាមួយឡើយ។ ការបាត់បង់ជំហរនេះបានបើកផ្លូវឱ្យកងទ័ពអង់គ្លេសកាន់កាប់ទីក្រុងញូវយ៉ក ដែលនៅពេលនោះជាកំពង់ផែសំខាន់មួយនៅអាមេរិកខាងជើង។

សង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិក ដែលតាមវិគីភីឌាមានរយៈពេលប្រាំបីឆ្នាំ គឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធរវាងកងកម្លាំងបដិវត្តន៍អាមេរិកាំង និងកងទ័ពអង់គ្លេស។ ការប្រយុទ្ធបានរីករាលដាលពីអាមេរិកខាងជើង ទៅតំបន់ការាបៀន និងមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក។ នៅឆ្នាំ ១៧៧៦ លទ្ធផលនៃសង្គ្រាមនៅមិនទាន់ច្បាស់លាស់ ហើយទីក្រុងញូវយ៉កបានក្លាយជាគោលដៅយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់ ព្រោះវាជាកំពង់ផែធំ និងជាច្រកភ្ជាប់រវាងដែនដីអាណានិគមទាំង ១៣ និងមហាសមុទ្រ។ ការគ្រប់គ្រងទីក្រុងនេះ មានន័យថាការគ្រប់គ្រងផ្លូវទឹក ពាណិជ្ជកម្ម និងចលនាកងទ័ពក្នុងតំបន់។

មុនការចុះចតនេះ កងទ័ពអង់គ្លេសក្រោមការដឹកនាំរបស់ឧត្តមសេនីយ William Howe បានចាប់ផ្ដើមយុទ្ធនាការដើម្បីដណ្ដើមយកទីក្រុងញូវយ៉ក។ នៅចុងខែសីហា ១៧៧៦ កងទ័ពអង់គ្លេសបានទទួលជ័យជម្នះក្នុងសមរភូមិកោះ Long Island ហើយលោក George Washington បានដកកងទ័ពរបស់លោកឆ្លងទន្លេ East River ទៅកោះ Manhattan ដើម្បីជៀសវាងការឡោមព័ទ្ធ។ ប៉ុន្តែការគ្រប់គ្រងផ្លូវទឹករបស់កងទ័ពជើងទឹកអង់គ្លេស បានធ្វើឱ្យជំហររបស់កងទ័ពអាមេរិកាំងនៅលើកោះនោះក្លាយជាជំហរដ៏គ្រោះថ្នាក់។ តាមវិគីភីឌា គម្រោងរបស់ឧត្តមសេនីយ Howe គឺការចុះចតនៅ Kip's Bay ខាងជើងទីក្រុង ដើម្បីគំរាមកំហែង និងកាត់ផ្ដាច់កងទ័ពអាមេរិកាំងដែលនៅភាគខាងត្បូងនៃកោះ។

នៅថ្ងៃទី ១៥ កញ្ញា ១៧៧៦ កប៉ាល់សង្គ្រាមអង់គ្លេសបានបាញ់ផ្លោងដោយកាំភ្លើងធំយ៉ាងខ្លាំងទៅលើតំបន់ច្រាំង Kip's Bay ដើម្បីរៀបចំការចុះចត។ ការបាញ់ផ្លោងនេះបានធ្វើឱ្យកងកម្លាំងការពារអាមេរិកាំងបាត់បង់ស្មារតី ហើយពួកគេបានរត់ចោលជំហរ។ ដូច្នេះ នៅពេលកងទ័ពអង់គ្លេសចុះចតពីទូកចម្លង ពួកគេមិនបានជួបការប្រឆាំងណាមួយឡើយ។ យោងតាមវិគីភីឌា លោក George Washington បានជិះសេះមកដល់តំបន់នោះ ហើយបានខឹងសម្បារយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការរត់ចោលជំហរដោយមិនប្រយុទ្ធរបស់កងទ័ពលោក។ ក្រុមរបស់លោកក៏បានជិតធ្លាក់ចូលក្នុងកណ្ដាប់ដៃកងទ័ពអង់គ្លេសទៀតផង មុនពេលដកថយទៅភាគខាងជើងវិញ។

បន្ទាប់ពីការចុះចត កងទ័ពអង់គ្លេសបានកាន់កាប់ទីក្រុងញូវយ៉ក ខណៈកងទ័ពអាមេរិកាំងបានដកថយទៅភាគខាងជើងនៃកោះ Manhattan។ នៅថ្ងៃទី ១៦ កញ្ញា សមរភូមិ Harlem Heights បានផ្ទុះឡើង ហើយកងទ័ពអាមេរិកាំងអាចទទួលបានជោគជ័យមួយកម្រិត ដែលជួយស្ដារកម្លាំងចិត្តឡើងវិញ។ តាមវិគីភីឌា នៅថ្ងៃទី ២១ កញ្ញា ភ្លើងឆេះដ៏ធំមួយបានបំផ្លាញផ្នែកដ៏ធំនៃទីក្រុងញូវយ៉ក។ ក្រោយមក ទីក្រុងនេះបានស្ថិតក្រោមការត្រួតត្រារបស់អង់គ្លេសរហូតដល់ឆ្នាំ ១៧៨៣ ហើយបានក្លាយជាមូលដ្ឋានយោធាសំខាន់របស់អង់គ្លេសនៅអាមេរិកខាងជើង។

ការបាត់បង់ទីក្រុងញូវយ៉ក គឺជាការបរាជ័យដ៏សំខាន់មួយសម្រាប់កងទ័ពអាមេរិកាំងនៅដំណាក់កាលដំបូងនៃសង្គ្រាម។ ព្រឹត្តិការណ៍នៅ Kip's Bay បានបង្ហាញពីបញ្ហាវិន័យ និងភាពខ្វះបទពិសោធន៍របស់កងកម្លាំងបដិវត្តន៍ ខណៈកងទ័ពអង់គ្លេសមានសមត្ថភាពខ្ពស់ក្នុងប្រតិបត្តិការចុះចតតាមសមុទ្រ ដោយមានការគាំទ្រពីកប៉ាល់សង្គ្រាម។ ប៉ុន្តែដូចដែលវិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា លទ្ធផលនៃសង្គ្រាមនៅតែមិនច្បាស់លាស់អស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ ហើយកងទ័ពរបស់លោក Washington បានរស់រានពីវិបត្តិនេះ ដើម្បីបន្តការតស៊ូ។ នៅទីបំផុត ជ័យជម្នះរបស់កងទ័ពអាមេរិកាំងក្នុងការឡោមព័ទ្ធទីក្រុង Yorktown ក្នុងឆ្នាំ ១៧៨១ បាននាំឱ្យស្ដេច George III នៃចក្រភពអង់គ្លេសចរចាបញ្ចប់សង្គ្រាម។ នៅឆ្នាំ ១៧៨៣ តាមសន្ធិសញ្ញាទីក្រុងប៉ារីស ចក្រភពអង់គ្លេសបានទទួលស្គាល់ឯករាជ្យភាពរបស់អាណានិគមទាំង ១៣ ដែលនាំទៅដល់ការបង្កើតសហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសឯករាជ្យ និងមានអធិបតេយ្យភាព។

សម្រាប់ទីក្រុងញូវយ៉កខ្លួនឯង ការចុះចតនៅ Kip's Bay គឺជាចំណុចចាប់ផ្ដើមនៃរយៈពេលជាង ៧ ឆ្នាំនៃការត្រួតត្រារបស់អង់គ្លេស។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ ទីក្រុងនេះបានរីកចម្រើនឡើងវិញ។ តាមវិគីភីឌា Manhattan សព្វថ្ងៃគឺជាតំបន់ដែលមានដង់ស៊ីតេប្រជាជនខ្ពស់បំផុត និងមានផ្ទៃដីតូចបំផុតក្នុងចំណោមតំបន់ទាំង ៥ នៃទីក្រុងញូវយ៉ក។ វាជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងរដ្ឋបាលរបស់ទីក្រុង ហើយត្រូវបានពិពណ៌នាថាជាមជ្ឈមណ្ឌលវប្បធម៌ ហិរញ្ញវត្ថុ ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយ និងកម្សាន្តនៃពិភពលោក។

តំបន់ Kip's Bay សព្វថ្ងៃគឺជាសង្កាត់មួយនៅផ្នែកខាងកើតនៃកោះ Manhattan ដែលមានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់ផ្លូវលេខ ៣៤ ខាងកើតជាប់ទន្លេ East River ខាងត្បូងជាប់ផ្លូវលេខ ២៣ និងខាងលិចជាប់មហាវិថីទី ៣ ដូចដែលវិគីភីឌាបញ្ជាក់។ ច្រាំងទន្លេដែលធ្លាប់ជាកន្លែងចុះចតរបស់កងទ័ពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ ១៧៧៦ បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃទីក្រុងដ៏សំខាន់បំផុតនៃពិភពលោក។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏បង្ហាញថា ជ័យជម្នះដ៏ចុងក្រោយរបស់កងទ័ពអាមេរិកាំង មិនមែនជារឿងងាយស្រួលនោះទេ ហើយការបាត់បង់ទីក្រុងញូវយ៉ក ក៏មិនបានបញ្ចប់ការតស៊ូរបស់ពួកគេដែរ។

ប្រភពទាំងអស់ All 4 sources

  1. Wikipedia American_Revolutionary_War ១ មករា ១៧៧៦
  2. Wikipedia Landing_at_Kip's_Bay ១ មករា ១៧៧៦
  3. Wikipedia Kips_Bay,_Manhattan ១ មករា ១៧៧៦
  4. Wikipedia Manhattan ១ មករា ១៧៧៦