ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសនីហ្សេរីយ៉ា ដែលមានឈ្មោះផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធនីហ្សេរីយ៉ា គឺជាប្រទេសមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងលិច ស្ថិតនៅចន្លោះតំបន់សាហែលនៅភាគខាងជើង និងឈូងសមុទ្រហ្គីណេនៃមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកនៅភាគខាងត្បូង។ តាម Wikipedia ប្រទេសនេះមានក្រឡាផ្ទៃប្រមាណ ៩២៣,៧៦៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ ហើយមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសនីហ្សេរនៅខាងជើង ប្រទេសឆាដនៅឦសាន ប្រទេសកាមេរូននៅខាងកើត និងប្រទេសបេណាំងនៅខាងលិច។

ដោយមានចំនួនប្រជាជនជាង ២៤២ លាននាក់ នីហ្សេរីយ៉ាគឺជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនបំផុតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក និងជាប្រទេសមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី៦ នៅលើពិភពលោក។ រដ្ឋធានីរបស់ប្រទេសនេះគឺទីក្រុង Abuja រីឯទីក្រុងធំបំផុតគឺ Lagos ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុនិងតំបន់ទីក្រុងធំបំផុតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរៀបរាប់របស់ Wikipedia នីហ្សេរីយ៉ាជាសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធដែលរួមមាន ៣៦ រដ្ឋ និងតំបន់រដ្ឋធានីសហព័ន្ធមួយ។ ភូមិសណ្ឋានរបស់ប្រទេសនេះមានភាពចម្រុះ រាប់ចាប់ពីតំបន់ដីសណ្តរទន្លេនីហ្សេរនៅភាគខាងត្បូង រហូតដល់ខ្ពង់រាប Mambilla នៅភាគឦសាន និងតំបន់ស្ងួតនៅជិតបឹងឆាដនៅភាគខាងជើង។ បឹងឆាដបាននិងកំពុងតូចទៅៗយ៉ាងគួរឱ្យព្រួយបារម្ភ ដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការប្រើប្រាស់ទឹក។

ប្រជាជននីហ្សេរីយ៉ាមានពហុជនជាតិ និងពហុភាសា ដោយក្រុមធំៗរួមមាន Hausa, Yoruba និង Igbo។ ភាសាអង់គ្លេសគឺជាភាសាផ្លូវការ។ ទីក្រុង Lagos មានប្រជាជនជាង ២១ លាននាក់ បើតាម Wikipedia។ ការបែងចែកសាសនារវាងសាសនាឥស្លាមភាគច្រើននៅខាងជើង និងសាសនាគ្រិស្តភាគច្រើននៅខាងត្បូង គឺជាលក្ខណៈសំខាន់នៃសង្គមនីហ្សេរីយ៉ា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសារ Wikipedia ទឹកដីនីហ្សេរីយ៉ាបច្ចុប្បន្នធ្លាប់ជាកន្លែងកំណើតនៃអារ្យធម៌បុរាណជាច្រើន រួមមានវប្បធម៌ Nok ដែលល្បីដោយរូបចម្លាក់ដីឥដ្ឋ និងចក្រភពបេនីនដ៏រុងរឿងនៅសតវត្សរ៍ទី១៦ ដែលបានបង្កើតស្នាដៃសិល្បៈដូចជារបាំងដំរីសរាជវង្សដ៏ល្បីល្បាញ។ នៅភាគខាងជើង រដ្ឋ Hausa និងចក្រភព Sokoto បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្មឆ្លងសាហារ៉ា និងការផ្សព្វផ្សាយសាសនាឥស្លាម។

នៅដើមសតវត្សរ៍ទី២០ ចក្រភពអង់គ្លេសបានបង្រួបបង្រួមតំបន់ភាគខាងជើងនិងភាគខាងត្បូងជាអាណានិគមតែមួយក្នុងឆ្នាំ ១៩១៤ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Lord Lugard។ នីហ្សេរីយ៉ាបានទទួលឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេសក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ ដោយមាន Nnamdi Azikiwe ជាប្រធានាធិបតីដំបូង និង Abubakar Tafawa Balewa ជានាយករដ្ឋមន្ត្រីដំបូង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រក្រោយឯករាជ្យត្រូវបានកត់សម្គាល់ដោយសង្គ្រាមស៊ីវិលនីហ្សេរីយ៉ា ឬសង្គ្រាម Biafra (១៩៦៧–១៩៧០) ដែលបានបណ្ដាលឱ្យមានការអត់ឃ្លាន និងស្លាប់ប្រជាជនយ៉ាងតិចមួយលាននាក់ បើតាម Wikipedia។ បន្ទាប់មកប្រទេសនេះបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលរបបយោធាជាច្រើន មុនពេលត្រឡប់ទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៩ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ Olusegun Obasanjo។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នីហ្សេរីយ៉ាគឺជាប្រទេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតមួយក្នុងទ្វីបអាហ្វ្រិក ដែលពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើឧស្សាហកម្មប្រេងកាតនៅតំបន់ដីសណ្តរទន្លេនីហ្សេរ។ កសិកម្មនៅតែមានតួនាទីសំខាន់ ដោយផលិតផលដូចជាគ្រាប់ដូងប្រេង ដំឡូងមី និងស្រូវ ត្រូវបានដាំដុះទូទាំងប្រទេស។ ទំនប់ Kainji លើទន្លេនីហ្សេរ ដែលសាងសង់ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ បានផ្ដល់ថាមពលវារីអគ្គិសនីសំខាន់ដល់ប្រទេស។

ផ្នែកវប្បធម៌ នីហ្សេរីយ៉ាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងនៅអាហ្វ្រិក និងពិភពលោកតាមរយៈឧស្សាហកម្មភាពយន្ត Nollywood តន្ត្រី Afrobeats និងអក្សរសិល្ប៍។ អ្នកនិពន្ធ Chinua Achebe ដែលបានទទួលរង្វាន់ Booker ឆ្នាំ ២០០៧ ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាបុគ្គលឆ្នើមនៃអក្សរសាស្ត្រអាហ្វ្រិកសម័យទំនើប។ ម្ហូបពេញនិយមដូចជាបាយ Jollof និងសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី Àdìrẹ បង្ហាញពីភាពសម្បូរបែបវប្បធម៌។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃនេះ នីហ្សេរីយ៉ាស្ថិតក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី Bola Tinubu ដែលចូលកាន់តំណែងតាំងពីថ្ងៃទី ២៩ ឧសភា ២០២៣។ ប្រទេសនេះប្រឈមនឹងបញ្ហាសុវត្ថ