រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាព (Nobel Peace Prize) គឺជារង្វាន់មួយក្នុងចំណោមរង្វាន់ណូបែលទាំងប្រាំ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមឆន្ទៈរបស់លោក Alfred Nobel ដែលជាឧស្សាហករ អ្នកប្រឌិត និងជាអ្នកផលិតគ្រឿងសព្វាវុធជនជាតិស៊ុយអែត។ តាម Wikipedia រង្វាន់នេះត្រូវបានផ្ដល់ជូនរួមជាមួយរង្វាន់ផ្នែកគីមីវិទ្យា រូបវិទ្យា សរីរវិទ្យា ឬវេជ្ជសាស្ត្រ និងអក្សរសាស្ត្រ។
រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពត្រូវបានចាត់ទុកជាប្រវត្តិសាស្ត្រថាជារង្វាន់សន្តិភាពដ៏មានឥទ្ធិពលបំផុតមួយលើពិភពលោក ដែលផ្ដល់កិត្តិយសដល់បុគ្គល ឬអង្គការ ដែលបានបំពេញការងារយ៉ាងសំខាន់សម្រាប់សន្តិភាពអន្តរជាតិ សិទ្ធិមនុស្ស និងការដោះស្រាយជម្លោះដោយវិធីសន្តិវិធី។
ភូមិសាស្ត្រ និងស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ
ប្រភព: Wikipedia
ខុសពីរង្វាន់ណូបែលដទៃទៀតដែលត្រូវបានផ្ដល់នៅប្រទេសស៊ុយអែត រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពត្រូវបានជ្រើសរើស និងប្រគល់នៅប្រទេសន័រវេស។ តាម Wikipedia ការងារនេះត្រូវបានគ្រប់គ្រងដោយគណៈកម្មាធិការណូបែលន័រវេស (Norwegian Nobel Committee) ដែលមានសមាជិកប្រាំនាក់ ត្រូវបានតែងតាំងដោយសភាន័រវេស (Storting)។
វិទ្យាស្ថានណូបែលន័រវេស (Norwegian Nobel Institute) ដែលមានទីតាំងនៅទីក្រុង Oslo គឺជាស្ថាប័នគាំទ្រការងារនៃគណៈកម្មាធិការនេះ។ ពិធីប្រគល់រង្វាន់ត្រូវបានធ្វើឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅថ្ងៃ ១០ ធ្នូ ដែលជាថ្ងៃខួបនៃការទទួលមរណភាពរបស់ Alfred Nobel។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
តាម Wikipedia រង្វាន់ណូបែលត្រូវបានបង្កើតឡើងតាមឆន្ទៈចុងក្រោយរបស់លោក Alfred Nobel ដែលជាអ្នកប្រឌិតសារធាតុផ្ទុះឌីណាមីត។ លោក Nobel បានសម្រេចបង្កើតរង្វាន់ទាំងនេះមុនពេលលោកទទួលមរណភាពនៅចុងសតវត្សទី១៩ ដោយផ្ដល់នូវទ្រព្យសម្បត្តិដ៏ច្រើនរបស់លោកសម្រាប់ការផ្ដល់រង្វាន់ប្រចាំឆ្នាំដល់អ្នកដែលបានធ្វើគុណប្រយោជន៍ដ៏ធំធេងបំផុតដល់មនុស្សជាតិ។
ក្នុងរយៈពេលជាងមួយសតវត្សកន្លងមកនេះ រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពត្រូវបានប្រគល់ជូនអ្នកដឹកនាំ អ្នកសកម្មនិយម និងអង្គការអន្តរជាតិជាច្រើន។ ក្នុងចំណោមអ្នកទទួលរង្វាន់ដ៏ល្បីល្បាញ មាន Dalai Lama ទី១៤ និងអាចារ្យ Desmond Tutu ដែលជានិមិត្តរូបនៃការតស៊ូដោយសន្តិវិធី ការពារសិទ្ធិមនុស្ស និងសេរីភាពសាសនា។
ប្រភព: Wikipedia
ក្នុងឆ្នាំ ១៩៩៤ លោក Yasser Arafat លោក Shimon Peres និងលោក Yitzhak Rabin បានទទួលរង្វាន់នេះរួមគ្នា សម្រាប់កិច្ចខិតខំធ្វើសន្តិភាពនៅមជ្ឈិមបូព៌ា។ ឆ្នាំ ២០០១ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងលោកអគ្គលេខាធិការ Kofi Annan ក៏បានទទួលរង្វាន់នេះផងដែរ។
អត្ថន័យ និងវិវាទ
ប្រភព: Wikipedia
រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពមិនមែនគ្មានវិវាទនោះទេ។ ការសម្រេចជ្រើសរើសខ្លះៗ ដូចជាការប្រគល់ជូនលោកប្រធានាធិបតី Barack Obama ក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ ភ្លាមៗបន្ទាប់ពីលោកចូលកាន់តំណែង បានបង្កការពិភាក្សាយ៉ាងទូលំទូលាយអំពីលក្ខណៈវិនិច្ឆ័យនៃការផ្ដល់រង្វាន់នេះ។ ទោះបីជាយ៉ាងណាក៏ដោយ រង្វាន់នេះនៅតែរក្សាបាននូវឋានៈជាសញ្ញាសម្គាល់ដ៏សំខាន់នៃការទទួលស្គាល់សកលលើការខិតខំសម្រាប់សន្តិភាព។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse រង្វាន់ណូបែលសន្តិភាពនៅតែជាប្រធានបទមួយដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ ដោយសារការប្រកាសរង្វាន់ប្រចាំឆ្នាំជារឿយៗឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាសកលលោកដែលកំពុងតែកើតមាន មិនថាជាសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ការការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅអាស៊ី ឬវិបត្តិមនុស្សធម៌ផ្សេងៗ។
ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ រង្វាន់នេះធ្លាប់បានផ្ដល់ជូនអ្នកសកម្មនិយមមួយចំនួនដែលតស៊ូក្នុងបញ្ហាប្រជាធិបតេយ្យ និងសិទ្ធិមនុស្ស។ ការតាមដានការសម្រេចរបស់គណៈកម្មាធិការណូបែលន័រវេសជារៀងរាល់ឆ្នាំ ផ្ដល់នូវកញ្ចក់មួយដ៏ល្អដើម្បីយល់ដឹងពីរបៀបដែលសហគមន៍អន្តរជាតិកំពុងវាយតម្លៃលើបញ្ហាសន្តិភាព និងសិទ្ធិមនុស្សក្នុងពិភពលោកសព្វថ្ងៃនេះ។
អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ
ណាហ្គេស មូហ្គាំម៉ាឌី អ្នកឈ្នះពានរង្វាន់នូបែលដែលជាប់ពន្ធនាគារ ត្រូវបានដឹកទៅពេទ្យបន្ទាន់
ស្ត្រីជននិរទេសសិទ្ធិអ៊ីរ៉ង់ ណាហ្គេស មូហ្គាំម៉ាឌី ត្រូវបានដឹកទៅមន្ទីរពេទ្យភ្លាមៗ បន្ទាប់ពីរងគ្រោះដោយ "វិបត្តិបេះដូង" ខណៈពេលនៅក្នុងពន្ធនាគារ។