ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

គិលានុបដ្ឋាកិច្ច គឺជាវិជ្ជាជីវៈថែទាំសុខភាពមួយ ដែលរួមបញ្ចូលទាំងសិល្បៈ និងវិទ្យាសាស្ត្រនៃការថែទាំ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា វិជ្ជាជីវៈនេះផ្តោតលើការការពារ ការលើកកម្ពស់ និងការធ្វើឲ្យសុខភាព និងមុខងាររបស់មនុស្សមានភាពល្អប្រសើរបំផុត ការការពារពីជំងឺ និងរបួស ការសម្រួលដល់ការជាសះស្បើយ និងការបន្ធូរបន្ថយការឈឺចាប់ តាមរយៈវត្តមានប្រកបដោយមេត្តាករុណា។

ការងារប្រចាំថ្ងៃរបស់គិលានុបដ្ឋាយិការួមមានការវាស់សម្ពាធឈាម ការសង្កេតសញ្ញាគ្លីនិក ការថែទាំរបួស ការផ្តល់ថ្នាំ និងការអប់រំសុខភាពដល់អ្នកជំងឺ និងក្រុមគ្រួសារ។ ពួកគេធ្វើការក្នុងមន្ទីរពេទ្យ គ្លីនិក មជ្ឈមណ្ឌលសុខភាពសហគមន៍ និងតាមគេហដ្ឋាន។ គិលានុបដ្ឋាយិកាមានតួនាទីស្នូលក្នុងប្រព័ន្ធសុខាភិបាល ព្រោះពួកគេជាអ្នកដែលនៅជិតអ្នកជំងឺបំផុត និងជាអ្នកភ្ជាប់អ្នកជំងឺទៅនឹងសេវាថែទាំផ្សេងៗ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាវិជ្ជាជីវៈនេះមិនមែនជាទីតាំងភូមិសាស្ត្រក៏ដោយ ក៏វត្តមានរបស់គិលានុបដ្ឋាយិកាមាននៅទូទាំងពិភពលោក។ សព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌាបានបង្ហាញរូបភាពគិលានុបដ្ឋាយិកាមកពីប្រទេសជាច្រើន រួមមាន ឥណ្ឌូនេស៊ី ជប៉ុន ឥណ្ឌា សេណេហ្គាល់ កាណាដា អូស្ត្រាលី ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហរដ្ឋអាមេរិក។ ជាឧទាហរណ៍ រូបភាពមួយបង្ហាញគិលានុបដ្ឋាយិកានៅប្រទេសឥណ្ឌូនេស៊ីកំពុងពិនិត្យអ្នកជំងឺ ដែលបញ្ជាក់ថាវិជ្ជាជីវៈនេះបានរីករាលដាលទៅកាន់តំបន់អាស៊ី និងអាហ្វ្រិក។

គិលានុបដ្ឋាយិកាអាចជាបុរស ឬស្ត្រី និងមកពីគ្រប់ស្រទាប់វ័យ វប្បធម៌ និងសាសនា។ ការងាររបស់ពួកគេមិនកំណត់តែក្នុងមន្ទីរពេទ្យទេ ប៉ុន្តែក៏មាននៅក្នុងសហគមន៍ តំបន់ជនបទ តំបន់ជម្លោះ និងក្នុងអំឡុងពេលមានគ្រោះអាសន្នសុខភាពផងដែរ។ បណ្តុំរូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់វិគីភីឌា ដូចជារូបគិលានុបដ្ឋាយិកាពីរនាក់នៅរដ្ឋ Arizona សហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្នាំ ១៩៤៣ និងគិលានុបដ្ឋាយិកាបុរសនៅមន្ទីរពេទ្យ Runwell ចក្រភពអង់គ្លេស ឆ្នាំ ១៩៤៣ ក៏បង្ហាញពីភាពចម្រុះនៃអ្នកប្រកបវិជ្ជាជីវៈនេះផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា Florence Nightingale ត្រូវបានគេចាត់ទុកជាឥស្សរជនដ៏មានឥទ្ធិពលក្នុងការអភិវឌ្ឍវិជ្ជាជីវៈគិលានុបដ្ឋាកិច្ចទំនើប ហើយជារឿយៗត្រូវបានគេចាត់ទុកជាអ្នកទ្រឹស្តីគិលានុបដ្ឋាកិច្ចដំបូងគេ។ នាងបានភ្ជាប់សុខភាពទៅនឹងកត្តាបរិស្ថានចំនួនប្រាំ គឺ ខ្យល់អាកាសបរិសុទ្ធ ទឹកស្អាត ប្រព័ន្ធបង្ហូរទឹកមានប្រសិទ្ធភាព អនាម័យ និងពន្លឺ ជាពិសេសពន្លឺព្រះអាទិត្យផ្ទាល់។ កង្វះខាតកត្តាទាំងប្រាំនេះ នាំឲ្យមានការខ្វះសុខភាព ឬជំងឺ។ វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ដែរថា ទាំងតួនាទីរបស់គិលានុបដ្ឋាយិកា និងការអប់រំគិលានុបដ្ឋាកិច្ច ត្រូវបានកំណត់ដំបូងដោយ Nightingale ផ្ទាល់។ នៅអំឡុងពេលដែល Nightingale ធ្វើការក្នុងសង្គ្រាម Crimean គ្មានឯកសណ្ឋានគិលានុបដ្ឋាយិកាត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឡើយទេ។

មុនសម័យ Nightingale ក៏មានការថែទាំដោយក្រុមការងារសាសនា និងសប្បុរសធម៌ផងដែរ។ រូបភាពពីឆ្នាំ ១៨៥៥ ដែលមាននៅលើវិគីភីឌា បង្ហាញ "បងប្អូនស្រីនៃក្តីមេត្តា" របស់រុស្ស៊ីនៅ Crimea ក្នុងអំឡុងឆ្នាំ ១៨៥៤–១៨៥៥។ ក្រោយមក ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទីមួយ គិលានុបដ្ឋាយិកាអូស្ត្រាលីបានលេចមុខក្នុងផ្ទាំងផ្សព្វផ្សាយជ្រើសរើស ហើយគិលានុបដ្ឋាយិកាកាណាដាបានចូលរួមថែទាំទាហានរងរបួស ដូចបង្ហាញក្នុងបណ្តុំរូបភាពរបស់វិគីភីឌា។ នៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ឯកសាររូបភាពក៏បានបង្ហាញគិលានុបដ្ឋាយិកាចុះបញ្ជីនៅមន្ទីរពេទ្យ Jefferson Medical College ទីក្រុង Philadelphia ឆ្នាំ ១៩៥២ និងគិលានុបដ្ឋាយិកានៅមន្ទីរពេទ្យ Ziguinchor ប្រទេសសេណេហ្គាល់ ឆ្នាំ ១៩៧៣ ដែលកំពុងព្យាបាលអ្នកជំងឺរលាក។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិជ្ជាជីវៈគិលានុបដ្ឋាកិច្ចគឺជាផ្នែកមួយដ៏សំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ចសុខាភិបាល។ គិលានុបដ្ឋាយិកាបង្កើតបានជាក្រុមកម្លាំងពលកម្មដ៏ធំមួយនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ គ្លីនិក និងស្ថាប័នថែទាំផ្សេងៗ។ ការបណ្តុះបណ្តាល ការអប់រំបន្ត ប្រាក់ខែ និងគ្រឿងបរិក្ខារសម្រាប់គិលានុបដ្ឋាយិកា សុទ្ធតែពាក់ព័ន្ធទៅនឹងថវិកាសាធារណៈ និងវិនិយោគិនឯកជន។ តាមរូបភាពដែលមាននៅលើទំព័រវិគីភីឌា និស្សិតគិលានុបដ្ឋាយិកានៅមហាវិទ្យាល័យវេជ្ជសាស្ត្រ Bankura Sammilani និងមន្ទីរពេទ្យ នៅប្រទេសឥណ្ឌា កំពុងបង្ហាញអំពីរបបអាហារ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអប់រំ និងការបណ្តុះបណ្តាលជាផ្នែកស្នូលនៃវិជ្ជាជីវៈនេះ។

ផ្នែកវប្បធម៌នៃវិជ្ជាជីវៈក៏រួមបញ្ចូលក្រមសីលធម៌ ការគោរពសេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់អ្នកជំងឺ និងការថែទាំដោយក្តីមេត្តា។ រូបភាពគិលានុបដ្ឋាយិកាបុរសនៅមន្ទីរពេទ្យ Runwell ចក្រភពអង់គ្លេស ឆ្នាំ ១៩៤៣ និងរូបគិលានុបដ្ឋាយិកាពីរនាក់នៅទីក្រុង Toronto ប្រទេសកាណាដា ឆ្នាំ ១៩៥៥ ដែលកំពុងថែទាំទារក បង្ហាញពីការពង្រីកតួនាទីយេនឌ័រ និងផ្នែកឯកទេសនៃវិជ្ជាជីវៈនេះតាមពេលវេលា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន គិលានុបដ្ឋាយិកានៅតែជាកម្លាំងការងារដ៏សំខាន់ក្នុងការឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិសុខភាពសាធារណៈ ដូចជាការរាតត្បាតនៃជំងឺឆ្លងជាដើម។ រូបភាពគិលានុបដ្ឋាយិកាជប៉ុនពាក់ម៉ាស់ ដែលមាននៅក្នុងបណ្តុំរូបភាពវិគីភីឌា បង្ហាញពីការបន្តមានវត្តមាន និងការប្រុងប្រយ័ត្នក្នុងអំឡុងពេលមានការឆ្លងរាលដាល។ រូបភាពនិស្សិតគិលានុបដ្ឋាយិកាពីរនាក់ដែលកំពុងដំណើរការឧបករណ៍បីកូនទារក ឆ្នាំ ២០១១ ក៏បង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍបច្ចេកទេស និងជំនាញឯកទេសរបស់គិលានុបដ្ឋាយិកាសម័យទំនើបផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅបរទេស ការយល់ដឹងអំពីគិលានុបដ្ឋាកិច្ចអាចភ្ជាប់ទៅនឹងប្រធានបទសុខភាពសាធារណៈ ការអភិវឌ្ឍធនធានមនុស្សក្នុងវិស័យសុខាភិបាល និងការចល័តកម្លាំងពលកម្មសុខាភិបាលនៅក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ អ្នកអាន KhmerPulse អាចស្វែងរកអត្ថបទព័ត៌មានថ្មីៗពាក់ព័ន្ធនឹងវិស័យសុខាភិបាល និងគិលានុបដ្ឋាកិច្ចនៅលើគេហទំព័រនេះបន្ថែមទៀត។