ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

OPEC (អូប៉ិក) គឺជាអង្គការអន្តររដ្ឋាភិបាលមួយដែលសម្របសម្រួលកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងប្រទេសផលិត និងពឹងអាស្រ័យប្រេង ដើម្បីមានឥទ្ធិពលលើទីផ្សារប្រេងពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតនៅថ្ងៃទី១៤ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៩៦០ នៅទីក្រុងបាដាដ ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ ដោយសមាជិកដំបូង ៥ ប្រទេសគឺ អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត និងវ៉េណេស៊ុយអេឡា។ បច្ចុប្បន្ន OPEC មានសមាជិក ១១ ប្រទេស ហើយបានគ្រប់គ្រងប្រហែល ៣៨% នៃផលិតកម្មប្រេងសកលក្នុងឆ្នាំ២០២២ និងមានចំណែកប្រហែល ៧៩.៥% នៃបម្រុងប្រេងដែលបង្ហាញនៅលើពិភពលោក ដោយតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ាតែមួយមាន ៦៧.២% នៃបម្រុងសរុបរបស់ OPEC។

នៅឆ្នាំ២០១៦ ក្រោមសម្ពាធពីការធ្លាក់ចុះតម្លៃប្រេងដោយសារការកើនឡើងផលិតកម្មប្រេងស្លតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក សមាជិក OPEC បានចាប់ផ្តើមសហការជាមួយប្រទេសផលិតប្រេងក្រៅ OPEC សំខាន់ៗ (រួមទាំងរុស្ស៊ី) ដើម្បីបង្កើតក្រុមដែលគេស្គាល់ថា OPEC+។ ក្រុមនេះមានគោលដៅកាត់បន្ថយផលិតកម្មរួមគ្នា ដើម្បីរក្សាតម្លៃប្រេងឲ្យមានស្ថិរភាព និងបានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងគោលនយោបាយថាមពលពិភពលោកចាប់តាំងពីពេលនោះមក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សមាជិក OPEC និង OPEC+ មានទីតាំងនៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រសំខាន់ៗរួមមាន មជ្ឈិមបូព៌ា (អារ៉ាប៊ីសាអូឌីត អ៊ីរ៉ង់ អ៊ីរ៉ាក់ គុយវ៉ែត អេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួម) អាហ្វ្រិក (នីហ្សេរីយ៉ា លីប៊ី អង់ហ្គោឡា) អាមេរិកខាងត្បូង (វ៉េណេស៊ុយអេឡា) និងអាស៊ី (រុស្ស៊ី)។ ប្រទេសទាំងនេះមានទុនបម្រុងប្រេងយ៉ាងធំ ហើយសេដ្ឋកិច្ចរបស់ពួកគេពឹងផ្អែកខ្លាំងលើចំណូលពីការនាំចេញប្រេង។ ប្រជាជននៅក្នុងប្រទេសសមាជិកជាច្រើនទទួលផលប្រយោជន៍ពីការឧបត្ថម្ភធនថាមពល សេវាសាធារណៈ និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដែលបានមកពីប្រាក់ប្រេង។ ក៏ប៉ុន្តែ ភាពអាស្រ័យដូចនេះក៏បង្កើតហានិភ័យសេដ្ឋកិច្ចនៅពេលតម្លៃប្រេងធ្លាក់ចុះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការបង្កើត OPEC នៅឆ្នាំ១៩៦០ គឺជាការឆ្លើយតបនឹងការគ្រប់គ្រងតម្លៃប្រេងដោយក្រុមហ៊ុនប្រេងអន្តរជាតិធំៗ ដែលបានធ្វើឲ្យប្រទេសផលិតទទួលបានចំណែកចំណូលតិចតួច។ ដើមឡើយឥទ្ធិពលរបស់ OPEC មានកំណត់ ប៉ុន្តែបានកើនឡើងនៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៧០ ជាពិសេសនៅពេលក្រុមប្រទេសអារ៉ាប់សមាជិក OPEC បានដាក់ការហាមឃាត់ការនាំចេញប្រេងនៅឆ្នាំ១៩៧៣ ដោយសារសង្គ្រាមអ៊ីស្រាអែល-អារ៉ាប់។ តាមកំណត់ត្រាប្រវត្តិសាស្ត្រពី Wikipedia ការហាមឃាត់នេះបានធ្វើឲ្យតម្លៃប្រេងឡើងថ្លៃយ៉ាងខ្លាំង និងបណ្តាលឲ្យមានវិបត្តិថាមពលនៅប្រទេសឧស្សាហកម្មជាច្រើន។

ក្រោយមក ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ OPEC បានជួបបញ្ហាពីការផលិតលើសបរិមាណ និងការប្រកួតប្រជែងពីប្រទេសក្រៅ OPEC។ នៅឆ្នាំ១៩៩០ ការឈ្លានពានគុយវ៉ែតដោយអ៊ីរ៉ាក់បានបង្កឲ្យមានការដុតប្រេងយ៉ាងធំ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍គួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ។ នៅសតវត្សទី២១ ការរីកចម្រើននៃបច្ចេកវិជ្ជាប្រេងស្លតនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើឲ្យតម្លៃប្រេងធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងចាប់ពីឆ្នាំ២០១៤ ដែលជំរុញឲ្យមានការបង្កើត OPEC+ ក្នុងឆ្នាំ២០១៦ ដើម្បីសម្របសម្រួលការកាត់បន្ថយផលិតកម្មរវាងសមាជិក OPEC និងប្រទេសដូចជារុស្ស៊ី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តួនាទីរបស់ OPEC និង OPEC+ មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ ការសម្រេចចិត្តរបស់ពួកគេអំពីកម្រិតផលិតកម្មអាចធ្វើឲ្យតម្លៃប្រេងឡើង ឬចុះ ដែលប៉ះពាល់ដល់ថ្លៃដឹកជញ្ជូន ទំនិញប្រចាំថ្ងៃ និងអតិផរណាទូទៅ។ សម្រាប់ប្រទេសដែលនាំចូលប្រេងដូចជាកម្ពុជា ការកើនឡើងតម្លៃប្រេងអាចបណ្តាលឲ្យថ្លៃម្ហូបអាហារ និងចំណាយគ្រួសារកើនឡើង។

នៅក្នុងវិស័យវប្បធម៌ ប្រាក់ចំណូលប្រេងបានផ្លាស់ប្តូរទេសភាពសង្គមនៅប្រទេសសមាជិកជាច្រើន។ ឧទាហរណ៍ ទីក្រុងដូចជាឌូបៃ និងអាប៊ុយដាប៊ីនៅអេមីរ៉ាតអារ៉ាប់រួមបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងទេសចរណ៍សកល ដោយសារការវិនិយោគពីប្រាក់ប្រេង។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាពអាស្រ័យលើប្រេងក៏បានបង្កើតបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ច-នយោបាយ ហើយជំរុញឲ្យមានការពិភាក្សាអំពីនិរន្តរភាព និងការធ្វើពិពិធកម្មសេដ្ឋកិច្ច។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កាលពីថ្ងៃទី១១ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២២ ក្រុម OPEC+ បានសម្រេចចិត្តកាត់បន្ថយផលិតកម្មប្រេង ដែលជាចលនាមួយដ៏គួរឲ្យកត់សម្គាល់ក្នុងបរិបទសង្គ្រាមអ៊ុយក្រែន និងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី។ ការកាត់បន្ថយនេះបានបង្កើនតម្លៃប្រេង និងបានទាក់ទាញការរិះគន់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងប្រទេសដទៃទៀតដែលកំពុងប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងអតិផរណា។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរបស់ OPEC+ ប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់តម្លៃប្រេងសាំង និងម៉ាស៊ូតក្នុងស្រុក។ កាលពីឆ្នាំ២០២២ ការឡើងថ្លៃប្រេងបានធ្វើឲ្យថ្លៃដឹកជញ្ជូនកើនឡើង ហើយប៉ះពាល់ដល់តម្លៃទំនិញប្រចាំថ្ងៃ។ ដូច្នេះ ការតាមដានសកម្មភាពរបស់ OPEC+ គឺពាក់ព័ន្ធសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារ និងជាតិទាំងមូល។