ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា អូប៉េរ៉ា (Opera) គឺជាទម្រង់មួយនៃល្ខោនបស្ចិមប្រទេស ដែលតន្ត្រីជាសមាសភាគគ្រឹះ ហើយតួនាទីនាដកម្មត្រូវបានសម្ដែងដោយអ្នកចម្រៀង។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ស្នាដៃបែបនេះជាទូទៅគឺជាកិច្ចសហការរវាងអ្នកតែងភ្លេង (composer) និងអ្នកនិពន្ធទំនុក (librettist) ហើយរួមបញ្ចូលសិល្បៈសម្ដែងជាច្រើនទៀត ដូចជា ការសម្ដែង ឆាកឆាក សំលៀកបំពាក់ និងពេលខ្លះមានរបាំ ឬរបាំបាឡេ។ ការសម្ដែងជាធម្មតាធ្វើឡើងនៅក្នុងរោងមហោស្រពអូប៉េរ៉ា អមដោយវង់ភ្លេង ឬក្រុមតន្ត្រីតូចមួយ ដែលចាប់តាំងពីដើមសតវត្សទី១៩ ត្រូវបានដឹកនាំដោយអ្នកដឹកនាំវង់ភ្លេង (conductor)។

វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ដែរថា ទោះបីជាល្ខោនតន្ត្រី (musical theatre) មានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធនឹងអូប៉េរ៉ាក៏ដោយ ក៏ទម្រង់ទាំងពីរនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាខុសគ្នាពីគ្នា។ អូប៉េរ៉ាមានលក្ខណៈពិសេសត្រង់ការប្រើប្រាស់សំឡេងចម្រៀងបែបបុរាណ (classical singing) ជាមធ្យោបាយចម្បងក្នុងការបង្ហាញសាច់រឿង និងអារម្មណ៍។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរៀបរាប់របស់វិគីភីឌា អូប៉េរ៉ាមានកំណើតនៅប្រទេសអ៊ីតាលី នាចុងសតវត្សទី១៦ ក្នុងក្រុង Florence។ ស្នាដៃអូប៉េរ៉ាដំបូងបង្អស់ដែលគេស្គាល់គឺ "Dafne" និពន្ធដោយ Jacopo Peri ក្នុងឆ្នាំ ១៥៩៨ ប៉ុន្តែភាគច្រើននៃស្នាដៃនេះបានបាត់បង់។ អ្នកតែងដ៏សំខាន់ម្នាក់នៅសម័យដើមគឺ Claudio Monteverdi ដែលស្នាដៃ "L'Orfeo" (១៦០៧) របស់គាត់ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអូប៉េរ៉ាដំបូងដែលនៅត្រូវបានសម្ដែងរហូតដល់សព្វថ្ងៃ។

វិគីភីឌាបានបន្ថែមថា អូប៉េរ៉ាបានរីករាលដាលពីអ៊ីតាលីទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗនៅអឺរ៉ុប រួមមាន បារាំង (ដែលJean-Baptiste Lully បានបង្កើតទម្រង់អូប៉េរ៉ាបារាំង) អាល្លឺម៉ង់ អង់គ្លេស (ដែល Henry Purcell បានតែង "Dido and Aeneas") និងរុស្ស៊ី។ អ្នកតែងភ្លេងល្បីៗជាច្រើនទៀតរួមមាន Antonio Vivaldi, George Frideric Handel, Wolfgang Amadeus Mozart, Giuseppe Verdi, Richard Wagner, Giacomo Puccini និង Igor Stravinsky ដែលសុទ្ធសឹងតែបានបន្សល់ទុកស្នាដៃអូប៉េរ៉ាដ៏ល្បីល្បាញ។ អ្នកចម្រៀងអូប៉េរ៉ាក៏មានតួនាទីសំខាន់ដែរ ដូចជា អ្នកចម្រៀង castrato នៅសម័យ Baroque និងអ្នកចម្រៀងដ៏ល្បីដូចជា Maria Callas, Luciano Pavarotti ជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វិគីភីឌាបានរៀបរាប់អំពីប្រវត្តិរបស់អូប៉េរ៉ាថា នៅសម័យ Baroque (សតវត្សទី១៧ និងដើមសតវត្សទី១៨) អូប៉េរ៉ាបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដោយមានការប្រើប្រាស់បច្ចេកទេសចម្រៀងបែប bel canto និងការសម្ដែងបែបអស្ចារ្យ។ អ្នកតែងដូចជា Handel បានបង្កើតអូប៉េរ៉ាជាច្រើននៅទីក្រុងឡុងដ៍។ នៅសតវត្សទី១៨ លោក Christoph Willibald Gluck បានធ្វើកំណែទម្រង់អូប៉េរ៉ា ដោយសង្កត់ធ្ងន់លើសាច់រឿង និងភាពសាមញ្ញ ជាពិសេសនៅក្នុងស្នាដៃ "Orfeo ed Euridice" (១៧៦២)។

បន្ទាប់មក វិគីភីឌាបានបន្តថា លោក Wolfgang Amadeus Mozart បានរួមចំណែកយ៉ាងធំធេងចំពោះអូប៉េរ៉ា ដោយបង្កើតស្នាដៃដែលរួមបញ្ចូលទាំងតន្ត្រីដ៏អស្ចារ្យ និងការយល់ដឹងជ្រៅជ្រះពីចិត្តវិទ្យាមនុស្ស ដូចជា "Le nozze di Figaro" (១៧៨៦), "Don Giovanni" (១៧៨៧) និង "Die Zauberflöte" (១៧៩១)។ នៅសតវត្សទី១៩ អូប៉េរ៉ាអ៊ីតាលីបានឈានដល់កម្រិតកំពូលជាមួយ Giuseppe Verdi (ដូចជា "Aida", "La Traviata") ហើយនៅអាល្លឺម៉ង់ លោក Richard Wagner បានបង្កើតគំនិតនៃ "Gesamtkunstwerk" (ស្នាដៃសិល្បៈសរុប) ដែលរួមបញ្ចូលតន្ត្រី កំណាព្យ និងឆាកឆាក ក្នុងរឿងដូចជា "Der Ring des Nibelungen" ជាដើម។

នៅសតវត្សទី២០ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា អូប៉េរ៉ាបានបន្តវិវត្តជាមួយអ្នកតែងដូចជា Giacomo Puccini ("La Bohème", "Madama Butterfly") និង Richard Strauss ("Der Rosenkavalier")។ រចនាបថទំនើបនិយមក៏បានលេចឡើងផងដែរ តាមរយៈស្នាដៃរបស់ Arnold Schoenberg និង Alban Berg ខណៈដែល Igor Stravinsky បានតែង "The Rake's Progress" (១៩៥១) ដែលមានឥទ្ធិពលបែបនេអូឡាស៊ីក។ ជាតិសាសន៍ជាច្រើនក៏បានបង្កើតប្រពៃណីអូប៉េរ៉ារបស់ខ្លួនដូចជា អូប៉េរ៉ារុស្ស៊ី (Mikhail Glinka), អូប៉េរ៉ាឆេក (Bedřich Smetana, Leoš Janáček) និងអូប៉េរ៉ាហុងគ្រី (Ferenc Erkel)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា អូប៉េរ៉ាមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងវប្បធម៌ និងសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសជាច្រើន។ រោងមហោស្រពអូប៉េរ៉ាដូចជា La Scala នៅ Milan, Palais Garnier នៅប៉ារីស, Royal Opera House នៅទីក្រុងឡុងដ៍ និង Metropolitan Opera នៅញូវយ៉ក មិនត្រឹមតែជាកន្លែងសម្ដែងប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជានិមិត្តសញ្ញាស្ថាបត្យកម្ម និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់ផងដែរ។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ការផលិតអូប៉េរ៉ាមួយទាមទារថវិកាច្រើន ដែលជារឿយៗពឹងផ្អែកលើការឧបត្ថម្ភពីរដ្ឋាភិបាល អ្នកមានគុណ និងការលក់សំបុត្រ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ វិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា អូប៉េរ៉ាត្រូវបានចាត់ទុកជាសិល្បៈថ្នាក់ខ្ពស់ និងជាការបង្ហាញពីអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌របស់ប្រទេសមួយ។ វាក៏ជាវេទិកាសម្រាប់ពិធីសង្គម ដែលទស្សនិកជនស្លៀកពាក់យ៉ាងស្រស់ស្អាតចូលរួម។ តន្ត្រីអូប៉េរ៉ាជាច្រើនបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ដូចជា ចម្រៀង aria "Nessun dorma" ពីរឿង "Turandot" របស់ Puccini ជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ អូប៉េរ៉ានៅតែជាសិល្បៈដ៏មានជីវិត និងទាក់ទាញទស្សនិកជនទូទាំងពិភពលោក។ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា មហោស្រពអូប៉េរ៉ាធំៗដូចជា មហោស្រព Salzburg និង Bayreuth បន្តទាក់ទាញភ្ញៀវរាប់ពាន់នាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ បច្ចេកវិទ្យាបានជួយពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់អូប៉េរ៉ា ដោយមានការផ្សាយបន្តផ្ទាល់តាមប្រព័ន្ធឌីជីថល និងការបញ្ចាំងនៅក្នុងរោងភាពយន្តទូទាំងពិភពលោក។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse វិគីភីឌាមិនបានផ្តល់ព័ត៌មានជាក់លាក់អំពីអូប៉េរ៉ានៅកម្ពុជាទេ ប៉ុន្តែអូប៉េរ៉ាអាចជាសិល្បៈមួយដែលកំពុងទទួលបានការចាប់អារម្មណ៍កាន់តែខ្លាំងតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ។ ស្របពេលដែលកម្ពុជាមានកេរដំណែលដ៏រុងរឿងនៃល្ខោនខោល និងរបាំបុរាណ ការយល់ដឹងពីអូប៉េរ៉ាអាចជួយជំរុញការវិវត្តសិល្បៈសម័យ និងការសន្ទនាជាសកល។