KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់១៩ មិថុនា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ១៩ មិថុនា ២០២៦

ខួប ១០០ឆ្នាំ នៃ ល្ខោនអូប៉េរ៉ា «King Roger» ស្នាដៃ ឯក របស់ Karol Szymanowski

កាលពី ១០០ ឆ្នាំមុន នៅថ្ងៃទី ១៩ មិថុនា ១៩២៦ ល្ខោនអូប៉េរ៉ា «King Roger» ដែលនិពន្ធដោយលោក Karol Szymanowski បានសម្ពោធលើកដំបូង នៅមហោស្រពធំវ៉ាសូវី ប្រទេសប៉ូឡូញ ហើយស្នាដៃនេះបានបន្សល់ទុកនូវឥទ្ធិពលដ៏ជ្រាលជ្រៅដល់វិស័យតន្ត្រីបុរាណរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន ខួប ១០០ឆ្នាំ របស់វា។

Synthesized from

Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia

to ja
ប្រភព: Wikimedia Commons

យោងតាមវិគីភីឌា ល្ខោនអូប៉េរ៉ា «King Roger» (ស្ដេចរ៉ូជើ) មានបីភាគ និងមានអត្ថបទចម្រៀង (libretto) ជាភាសាប៉ូឡូញ សរសេរឡើងដោយ Szymanowski និងបងប្អូនជីដូនមួយរបស់គាត់ Jarosław Iwaszkiewicz។ ការសម្ពោធនេះបានធ្វើឡើងក្នុងបរិបទនៃការរស់ឡើងវិញនៃវប្បធម៌ជាតិប៉ូឡូញ ក្រោយការទទួលឯករាជ្យឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩១៨។ ស្នាដៃនេះភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងយ៉ាងស៊ីជម្រៅជាមួយសម័យកាលសតវត្សទី១២ តាមរយៈតួអង្គសំខាន់គឺព្រះបាទរ៉ូជើទី២។

តាមវិគីភីឌាស្ដីពីព្រះបាទរ៉ូជើទី២ ព្រះអង្គជាស្ដេចស៊ីស៊ីលី ដែលបានឡើងសោយរាជ្យនៅឆ្នាំ ១១៣០ ហើយត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា «Roger the Great»។ ព្រះអង្គជាបុគ្គលមានប្រាជ្ញាវាងវៃ ហើយបានកសាងនគរមួយដែលរួមបញ្ចូលវប្បធម៌ន័រមែន ក្រិក អារ៉ាប់ និងជ្វីស។ ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះអង្គ ស៊ីស៊ីលីបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្ម និងចំណេះដឹង ដែលព្រះវិហារគ្រិស្ត វិហារអ៊ីស្លាម និងសាលាបង្រៀនភាសាផ្សេងៗអាចរួមរស់ជាមួយគ្នាបានដោយសន្តិភាព។ លក្ខណៈពិសេសនេះបានបំផុសគំនិតដល់ Szymanowski ឲ្យបង្កើតល្ខោនអូប៉េរ៉ានេះឡើង។

សាច់រឿងរបស់ល្ខោន «King Roger» យោងតាមវិគីភីឌា ផ្ដោតលើវិបត្តិផ្លូវចិត្តរបស់ព្រះបាទរ៉ូជើ រវាងការប្រកាន់ខ្ជាប់នូវជំនឿគ្រិស្តសាសនារបស់ព្រះវិហារកាតូលិក និងការទាក់ទាញពីអ្នកគង្វាលដ៏មានមន្តស្នេហ៍ម្នាក់ ដែលផ្សព្វផ្សាយជំនឿថ្មីអំពីសេចក្ដីស្រឡាញ់ និងសម្រស់។ អ្នកគង្វាលនេះ ត្រូវគេបកស្រាយថាតំណាងឲ្យទស្សនវិជ្ជាបូព៌ា និងឥទ្ធិពលនីឆេ (Nietzsche)។ ម្ចាស់ក្សត្រី Roxana ដែលជាភរិយារបស់ស្ដេច ក៏ជាប់ចិត្តនឹងអ្នកគង្វាលនោះ ដែលជំរុញឲ្យព្រះបាទរ៉ូជើធ្លាក់ក្នុងស្ថានភាពច្របូកច្របល់ផ្នែកវិញ្ញាណ។ ល្ខោននេះបញ្ចប់នៅរោងល្ខោនក្រិកបុរាណ ដែលព្រះអង្គទ្រង់ទទួលយកនូវពន្លឺនៃសេរីភាពខាងវិញ្ញាណ។

Karol Szymanowski (១៨៨២-១៩៣៧) ជាអ្នកនិពន្ធតន្ត្រី និងអ្នកលេងព្យាណូដ៏ល្បីល្បាញរបស់ប៉ូឡូញ។ តាមវិគីភីឌា គាត់ជាសមាជិកសំខាន់នៃចលនា Young Poland ដែលជាចលនាសិល្បៈទំនើបនិយមនៅអឺរ៉ុបខាងកើត។ គាត់កើតនៅក្នុងគ្រួសារអ្នកមានធនធាន ហើយបានសិក្សាតន្ត្រីនៅវ៉ាសូវី។ ការធ្វើដំណើរទៅកាន់តំបន់មេឌីទែរ៉ាណេ អ៊ីតាលី និងអាហ្វ្រិកខាងជើង បានផ្ដល់ឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់ស្នាដៃរបស់គាត់ ជាពិសេសគឺការលាយបញ្ចូលគ្នារវាងតន្ត្រីប្រពៃណីប៉ូឡូញ និងសំឡេងបែបបូព៌ា (Oriental)។ «King Roger» ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការបង្ហាញយ៉ាងពេញលេញនូវរចនាបទចម្រុះនេះ។

ការសម្ពោធនៅថ្ងៃទី ១៩ មិថុនា ១៩២៦ មានការចូលរួមពី Stanisława Korwin-Szymanowska ដែលជាបងស្រីរបស់អ្នកនិពន្ធ ដើរតួជា Roxana។ យោងតាមវិគីភីឌា មហោស្រពធំវ៉ាសូវី (Grand Theatre) ជាអគារប្រវត្តិសាស្ត្រសាងសង់ក្នុងសតវត្សទី១៩ មានកៅអីជាង ២០០០ និងជាទីតាំងរបស់របាំបាឡេជាតិប៉ូឡូញ។ នៅពេលនោះ ប៉ូឡូញកំពុងស្ថិតក្នុងយុគសម័យនៃការងើបឡើងវិញនៃអត្តសញ្ញាណជាតិ ហើយវិស័យសិល្បៈទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសាធារណជន។ ការដែលបងស្រីរបស់អ្នកនិពន្ធបានចូលរួម បានធ្វើឲ្យល្ខោននេះមានលក្ខណៈផ្ទាល់ខ្លួន និងពិសេស។

ទោះបីជាល្ខោននេះមិនទទួលបានប្រជាប្រិយភាពខ្លាំងក្នុងពេលភ្លាមៗក៏ដោយ តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា វាបានក្លាយជាស្នាដៃដែលត្រូវគេទទួលស្គាល់ជាលំដាប់ក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សក្រោយមក។ អ្នកជំនាញតន្ត្រីបានសរសើរពីភាពស្មុគស្មាញនៃបទភ្លេង និងជម្រៅនៃសាច់រឿងដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីជម្លោះផ្ទៃក្នុងរវាងកាតព្វកិច្ច ជំនឿ និងសេរីភាព។ «King Roger» ត្រូវបានសម្ដែងឡើងវិញជាញឹកញាប់ចាប់ពីចុងសតវត្សទី២០ ហើយបានពង្រឹងឋានៈរបស់ខ្លួនជាស្នាដៃឯកនៃល្ខោនអូប៉េរ៉ាសតវត្សទី២០។

យោងតាមវិគីភីឌា អ្វីដែលធ្វើឲ្យ «King Roger» មានភាពពិសេសគឺសមត្ថភាពរបស់វាក្នុងការផ្សារភ្ជាប់ទស្សនវិជ្ជា វប្បធម៌ និងតន្ត្រីចម្រុះជាតិសាសន៍។ តន្ត្រីរបស់ Szymanowski មានភាពទំនើប តែនៅរក្សាបាននូវសោភ័ណភាពដ៏ពិរោះ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់អារម្មណ៍អ្នកស្ដាប់គ្រប់សញ្ជាតិ។ សាច់រឿងដែលនិយាយអំពីការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងលោកខាងកើតនិងលោកខាងលិច ក៏ដូចជាការស្វែងរកសេរីភាពខាងវិញ្ញាណ បានធ្វើឲ្យវាក្លាយជាការងារដែលមានភាពពាក់ព័ន្ធយ៉ាងខ្លាំងនៅសម័យបច្ចុប្បន្ន ដែលពិភពលោកកំពុងប្រឈមនឹងការបែងចែកវប្បធម៌។

ក្នុងឱកាសខួប ១០០ ឆ្នាំនៅថ្ងៃទី ១៩ មិថុនា ឆ្នាំ ២០២៦ នេះ «King Roger» នៅតែបន្តត្រូវបានសម្ដែងនៅរោងល្ខោននានាជុំវិញពិភពលោក ដែលជាសក្ខីភាពបញ្ជាក់ពីសារសំខាន់របស់វាក្នុងវិស័យសិល្បៈបុរាណ។ សម្រាប់សាធារណជនខ្មែរ ការស្វែងយល់ពីស្នាដៃនេះ មិនគ្រាន់តែជាការស្គាល់នូវរតនាគារតន្ត្រីពិភពលោកប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាការឆ្លុះបញ្ចាំងអំពីទំនាក់ទំនងរវាងប្រវត្តិសាស្ត្រ វប្បធម៌ និងមនុស្សជាតិ ដែលអាចផ្ដល់មេរៀនដល់សង្គមចម្រុះជាតិសាសន៍ដូចជាប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។

ប្រភពទាំងអស់ All 5 sources

  1. Wikipedia King_Roger_(opera) ១ មករា ១៩២៦
  2. Wikipedia Opera ១ មករា ១៩២៦
  3. Wikipedia Roger_II_of_Sicily ១ មករា ១៩២៦
  4. Wikipedia Karol_Szymanowski ១ មករា ១៩២៦
  5. Wikipedia Grand_Theatre,_Warsaw ១ មករា ១៩២៦