ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ភាពមិនអាចខុសបានរបស់សម្តេចប៉ាប (Papal infallibility) គឺជាគោលលទ្ធិមួយរបស់ព្រះវិហារកាតូលិក។ តាមវិគីភីឌា (Wikipedia) គោលលទ្ធិនេះចែងថា ដោយសារការសន្យារបស់ព្រះយេស៊ូវចំពោះពេត្រុស នៅពេលដែលសម្តេចប៉ាបប្រកាសជាផ្លូវការក្នុងឋានៈជាប្រមុខគ្រូបង្រៀននៃព្រះវិហារ (ex cathedra) លោកត្រូវបានរក្សា និងការពារមិនឱ្យមានកំហុសលើគោលលទ្ធិ ដែលត្រូវបានប្រគល់ជូនព្រះវិហារនៃពួកសាវកតាំងពីដំបូងមក ហើយបន្តមកតាមរយៈព្រះគម្ពីរ និងប្រពៃណី។

តាមវិគីភីឌា គោលលទ្ធិនេះមិនមានន័យថា សម្តេចប៉ាបមិនអាចធ្វើបាប ឬមិនអាចភ្លាត់ខុសក្នុងរឿងផ្សេងៗនោះទេ។ គោលលទ្ធិនេះត្រូវបានកំណត់ជាផ្លូវការ (dogma) នៅសមាជវ៉ាទីកង់ទី១ ក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៩ ដល់ ១៨៧០ ដោយឯកសារឈ្មោះ Pastor aeternus។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា មានការអះអាងថាគោលលទ្ធិនេះមានរួចហើយក្នុងទេវវិទ្យានៃយុគមជ្ឈិមសម័យ និងថាវាជាមតិភាគច្រើននៅសម័យកំណែទម្រង់ប្រឆាំង (Counter-Reformation)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាភាពមិនអាចខុសបានជាគោលលទ្ធិខាងទេវវិទ្យា មិនមែនជាទឹកដី ឬប្រជាជាតិក៏ដោយ ក៏វាចងភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធនឹងទីក្រុងរ៉ូម និងវ៉ាទីកង់ ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃព្រះវិហារកាតូលិក។ តាមវិគីភីឌា មហាវិហារសន្តៈពេត្រុស (St. Peter's Basilica) ស្ថិតនៅទីក្រុងរ៉ូម ប្រទេសអ៊ីតាលី ហើយជានិមិត្តរូបមួយនៃវត្តមានកណ្តាលរបស់សម្តេចប៉ាបក្នុងជំនឿកាតូលិក។

ចំណែកតួអង្គមនុស្សវិញ សម្តេចប៉ាបខ្លួនឯងត្រូវបានពិពណ៌នាដោយវិគីភីឌាថាជាប៊ីស្សពនៃក្រុងរ៉ូម និងជាអ្នកស្នងតំណែងពីសាវកពេត្រុស។ ប៉ុន្តែគោលលទ្ធិនេះទាក់ទងនឹងព្រះវិហារកាតូលិកទាំងមូល ព្រោះវាភ្ជាប់ការបង្រៀនរបស់សម្តេចប៉ាបទៅនឹងការសន្យារបស់ព្រះយេស៊ូវចំពោះពេត្រុស ដែលជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃគោលលទ្ធិនេះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា គោលលទ្ធិនេះត្រូវបានអះអាងថាមានឫសគល់ក្នុងទេវវិទ្យានៃយុគមជ្ឈិមសម័យ ហើយថាវាជាមតិភាគច្រើនក្នុងចំណោមអ្នកទេវវិទ្យានៅសម័យកំណែទម្រង់ប្រឆាំង។ ការកំណត់ជាផ្លូវការបានកើតឡើងនៅសមាជវ៉ាទីកង់ទី១ ដែលប្រជុំក្នុងឆ្នាំ ១៨៦៩ ដល់ ១៨៧០ ដោយបញ្ចូលគោលលទ្ធិនេះទៅក្នុងឯកសារ Pastor aeternus។

សម្តេចប៉ាប Pius IX ដែលកាន់តំណែងពីឆ្នាំ ១៨៤៦ ដល់ ១៨៧៨ គឺជាប្រមុខព្រះវិហារក្នុងសម័យដែលគោលលទ្ធិនេះត្រូវបានកំណត់ជាផ្លូវការ ដូចដែលវិគីភីឌាបានកត់ត្រាទុក។ ចាប់តាំងពីពេលនោះមក គោលលទ្ធិនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃការបង្រៀនផ្លូវការរបស់ព្រះវិហារកាតូលិក។

តាមវិគីភីឌា ចាប់តាំងពីការប្រកាសជាផ្លូវការនោះមក ការប្រើប្រាស់អំណាច ex cathedra តែមួយគត់ គឺសម្រាប់គោលលទ្ធិម៉ារី (Marian dogma) ស្តីពីការយាងឡើងទៅស្ថានសួគ៌របស់ព្រះមាតាម៉ារី (Assumption) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០។ គិតមកទល់បច្ចុប្បន្ន នេះគឺជាករណីតែមួយគត់ដែលអំណាចនេះត្រូវបានប្រើប្រាស់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឥទ្ធិពលវប្បធម៌នៃគោលលទ្ធិនេះអាចមើលឃើញតាមរយៈសិល្បៈសាសនា។ តាមវិគីភីឌា គំនូរមួយនៅ Voorschoten ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧០ ត្រូវបានគូរឡើងដើម្បីរំលឹកដល់ការកំណត់គោលលទ្ធិនេះ ដោយបង្ហាញរូបសម្តេចប៉ាប Pius IX ព្រះគ្រីស្ត និងសន្តបុរស Thomas Aquinas។ វិគីភីឌាក៏បានលើកឡើងពីផ្ទាំងកញ្ចក់ពណ៌ (វីត្រាល់) នៅ Domalain តំបន់ Brittany ប្រទេសបារាំង ដែលបង្ហាញអំពីការប្រកាសគោលលទ្ធិនេះផងដែរ។

ចំណែកផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចវិញ វិគីភីឌាពុំបានរាយការណ៍អំពីផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចផ្ទាល់នៃគោលលទ្ធិនេះទេ ដោយសារវាស្ថិតក្នុងដែនជំនឿ និងការបង្រៀនសាសនា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

គោលលទ្ធិនេះនៅតែជាផ្នែកមួយនៃការបង្រៀនផ្លូវការរបស់ព្រះវិហារកាតូលិករហូតមកទល់បច្ចុប្បន្ន។ តាមវិគីភីឌា ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៨៧០ មក អំណាច ex cathedra ត្រូវបានប្រើប្រាស់តែម្តងគត់ គឺក្នុងឆ្នាំ ១៩៥០។ រូបថតអ្នកគាំទ្រសម្តេចប៉ាបនៅខាងក្រៅអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ ២០០៨ ដែលកាន់បដាដកស្រង់ព្រះគម្ពីរម៉ាថាយ ជំពូក ១៦ ក៏ជាសក្ខីភាពនៃមូលដ្ឋានគម្ពីរដែលអ្នកជឿបន្តយោងទៅលើ។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងជនខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីគោលលទ្ធិនេះអាចជួយក្នុងការតាមដានព័ត៌មានអន្តរជាតិអំពីវ៉ាទីកង់ និងសម្តេចប៉ាប។ តាមវិគីភីឌា គោលលទ្ធិនេះមិនមានន័យថាសម្តេចប៉ាបមិនអាចធ្វើបាប ឬមិនអាចភ្លាត់ខុសក្នុងរឿងផ្សេងៗនោះទេ ដូច្នេះអ្នកអានមិនគួរយល់ថា រាល់សេចក្តីប្រកាសរបស់សម្តេចប៉ាបសុទ្ធតែជាការប្រកាសដែលមិនអាចខុសបានឡើយ។