វប្បធម៌Culture
៦៨១ ក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ និងការបណ្តេញសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ ក្រោយមរណភាព
នៅឆ្នាំ ៦៨១ ក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ បានដាក់បណ្តាសាបណ្តេញសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ ចេញពីសាសនាចក្រ ក្រោយពេលទ្រង់សោយទិវង្គតរួចហើយ ដោយសារការគាំទ្រលទ្ធិមនោថេលីទីសដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាគោលលទ្ធិខុសឆ្គង ហើយករណីនេះត្រូវបានគេលើកយកមកជជែកម្តងទៀតនៅឆ្នាំ ១៨៧០ ក្នុងជម្លោះអំពីភាពមិនអាចខុសរបស់សម្តេចប៉ាប។
Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia·Wikipedia
តាមឯកសារវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ៦៨១ ក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ បានសម្រេចដាក់បណ្តាសាបណ្តេញសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ (Pope Honorius I) ចេញពីសាសនាចក្រ ក្រោយពេលទ្រង់សោយទិវង្គតជាច្រើនឆ្នាំរួចមក។ ក្រុមប្រឹក្សាបានចាត់ទុកថា ទ្រង់បានដើរតាមពួកមនោថេលីត និងបានបញ្ជាក់លទ្ធិរបស់ពួកគេ ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជាគោលលទ្ធិខុសឆ្គង។ នេះគឺជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏កម្រ និងមានសារៈសំខាន់ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រគ្រិស្តសាសនា ព្រោះការថ្កោលទោសសម្តេចប៉ាបមួយអង្គដោយក្រុមប្រឹក្សាសាកល ត្រូវបានគេលើកយកមកជជែកដេញដោលម្តងទៀតនៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ក្នុងជម្លោះអំពីភាពមិនអាចខុសរបស់សម្តេចប៉ាប។
វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ បានប្រជុំគ្នានៅឆ្នាំ ៦៨០ ដល់ ៦៨១ ហើយត្រូវបានរាប់ជាក្រុមប្រឹក្សាសាកល (Ecumenical Council) លើកទី ៦ ដោយសាសនាចក្រគ្រិស្តអូស្សូដក់ខាងកើត សាសនាចក្រកាតូលិក និងសាសនាចក្រខាងលិចមួយចំនួនទៀត។ ក្រុមប្រឹក្សានេះបានថ្កោលទោសលទ្ធិម៉ូណូអេនើជីស (Monoenergism) និងលទ្ធិមនោថេលីទីស (Monothelitism) ថាជាគោលលទ្ធិខុសឆ្គង ហើយបានកំណត់ថា ព្រះយេស៊ូគ្រិស្តមានថាមពលពីរ និងឆន្ទៈពីរ។
តាមវិគីភីឌា លទ្ធិមនោថេលីទីស គឺជាគោលលទ្ធិទេវវិទ្យាមួយដែលត្រូវបានលើកឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ៧ ដោយបង្រៀនថា ព្រះគ្រិស្តមានឆន្ទៈតែមួយប៉ុណ្ណោះ។ លទ្ធិនេះចុងក្រោយត្រូវបានច្រានចោល និងថ្កោលទោសថាជាគោលលទ្ធិខុសឆ្គង ដោយក្រុមប្រឹក្សាឡាតេរ៉ង់នៅឆ្នាំ ៦៤៩ និងដោយក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ នៅឆ្នាំ ៦៨០ ដល់ ៦៨១។ ផ្ទុយពីនេះ លទ្ធិឌីយ៉ូថេលីទីស (Dyothelitism) ដែលចាត់ទុកថាព្រះគ្រិស្តមានឆន្ទៈពីរ គឺជាគោលលទ្ធិដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ដោយនិកាយគ្រិស្តសាសនាភាគច្រើន។
តាមឯកសារដដែល សម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ បានឡើងកាន់តំណែងជាប៊ីស្សពនៃទីក្រុងរ៉ូម ចាប់ពីពិធីឧទ្ទិសនៅថ្ងៃទី ២៧ តុលា ឆ្នាំ ៦២៥ រហូតដល់ពេលទ្រង់សោយទិវង្គត។ ទ្រង់បានជួយយ៉ាងសកម្មក្នុងការផ្សព្វផ្សាយគ្រិស្តសាសនាដល់ជនជាតិអង់គ្លូ-សាក់សុន (Anglo-Saxons) ជាពិសេសដោយបញ្ជូនសន្តបុគ្គលប៊ីរីនូស (Saint Birinus) ទៅប្រែជំនឿជនជាតិសាក់សុនខាងលិច ព្រមទាំងប្រទានផាល្លីយ៉ូម (pallium) ដល់អាចារ្យនៃទីក្រុងយ៉ក និងទីក្រុងខេនធឺបឺរី។ ទ្រង់ក៏បានខិតខំបញ្ចុះបញ្ចូលសាសនាចក្រអៀរឡង់ និងសាសនាចក្រនៅកោះប្រីតានី ឱ្យទទួលយកវិធីគណនាថ្ងៃបុណ្យអ៊ីស្ទើរតាមបែបរ៉ូមផងដែរ។
យោងតាមឯកសារវិគីភីឌា អ្វីដែលនាំឱ្យសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ ត្រូវបានគេចងចាំច្រើនជាងគេ គឺការឆ្លើយឆ្លងរបស់ទ្រង់ជាមួយព្រះអយ្យកាស៊ើជីទី ១ (Sergius I) នៃកុងស្តង់ទីណូប។ ក្នុងការឆ្លើយឆ្លងនោះ ទ្រង់បានចូលរួមពិភាក្សាអំពីជម្លោះនៃលទ្ធិម៉ូណូអេនើជីស និងលទ្ធិមនោថេលីទីសដែលពាក់ព័ន្ធគ្នា។ ក្រោយមក ក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ បានសម្រេចថា ទ្រង់បានដើរតាមពួកមនោថេលីត និងបានបញ្ជាក់លទ្ធិរបស់ពួកគេ ដោយហេតុនេះទើបទ្រង់ត្រូវបានដាក់បណ្តាសាក្រោយពេលសោយទិវង្គតរួច។
តាមវិគីភីឌា ការដាក់បណ្តាសានេះត្រូវបានបញ្ជាក់ដោយសម្តេចប៉ាបលេអូទី ២ (Pope Leo II) ដែលបានចោទប្រកាន់សម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ ថាបានខកខានមិនបានលុបបំបាត់គោលលទ្ធិខុសឆ្គងនេះ។ ការបញ្ជាក់នេះមានអត្ថន័យសំខាន់ ព្រោះវាបង្ហាញថា សូម្បីតែសម្តេចប៉ាបក៏អាចត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាសាកលចាត់ទុកថាបានធ្លាក់ទៅក្នុងគោលលទ្ធិខុសឆ្គង ហើយសម្តេចប៉ាបអង្គបន្ទាប់ក៏បានទទួលស្គាល់ការថ្កោលទោសនោះផងដែរ។
តាមនិយមន័យរបស់វិគីភីឌា ការបណ្តេញចេញពីសាសនាចក្រ (Excommunication) គឺជាទង្វើវិន័យសាសនារបស់ស្ថាប័នមួយ ដែលដកហូត ផ្អាក ឬកំណត់សមាជិកភាព ឬសិទ្ធិមួយចំនួនរបស់បុគ្គលម្នាក់នៅក្នុងសហគមន៍សាសនា ជាពិសេសសិទ្ធិរួមសាមគ្គីភាពជាមួយសមាជិកដទៃ និងសិទ្ធិទទួលពិធីសក្ការៈ។ រីឯគោលលទ្ធិខុសឆ្គង (Heresy) គឺជាជំនឿ ឬទ្រឹស្តីណាមួយដែលផ្ទុយយ៉ាងខ្លាំងនឹងជំនឿ ឬទំនៀមទម្លាប់ដែលត្រូវបានទទួលស្គាល់ ជាពិសេសជំនឿ និងច្បាប់សាសនារបស់អង្គការសាសនាណាមួយ។ ដោយសារសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ សោយទិវង្គតរួចទៅហើយ ការដាក់បណ្តាសាលើទ្រង់គឺសំដៅទៅលើកេរ្តិ៍ឈ្មោះ និងការបង្រៀនរបស់ទ្រង់ ជាជាងការដកសិទ្ធិជាក់ស្តែងពីបុគ្គលដែលនៅរស់។
តាមវិគីភីឌា ការដាក់បណ្តាសាលើសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ បានក្លាយជាអាគុយម៉ង់ចម្បងមួយដែលត្រូវបានលើកឡើងដោយអ្នកប្រឆាំងនឹងការកំណត់ភាពមិនអាចខុសរបស់សម្តេចប៉ាប ក្នុងអំឡុងក្រុមប្រឹក្សាវ៉ាទីកង់លើកទី ១ (First Vatican Council) នៅឆ្នាំ ១៨៧០។ សារៈសំខាន់នៃការលើកយកករណីនេះមកប្រើ គឺស្ថិតនៅលើសំណួរថា ប្រសិនបើសម្តេចប៉ាបមួយអង្គធ្លាប់ត្រូវបានក្រុមប្រឹក្សាសាកលចាត់ទុកថាបានគាំទ្រគោលលទ្ធិខុសឆ្គង តើការបង្រៀនរបស់សម្តេចប៉ាបអាចត្រូវបានចាត់ទុកថាគ្មានកំហុសបានយ៉ាងដូចម្តេច។
គួរកត់សម្គាល់ថា ក្រុមប្រឹក្សាកុងស្តង់ទីណូបលើកទី ៣ ត្រូវបានរាប់ជាក្រុមប្រឹក្សាសាកលលើកទី ៦ ដោយទាំងសាសនាចក្រគ្រិស្តអូស្សូដក់ខាងកើត និងសាសនាចក្រកាតូលិក ព្រមទាំងសាសនាចក្រខាងលិចមួយចំនួនទៀត ដូច្នេះការថ្កោលទោសសម្តេចប៉ាបហូណូរីទី ១ គឺជាចំណែកនៃបេតិកភណ្ឌរួមគ្នារបស់និកាយគ្រិស្តសាសនាទាំងនោះ។ ជាង ១១០០ ឆ្នាំក្រោយមក ករណីនេះត្រូវបានលើកយកមកជជែកម្តងទៀតនៅក្រុមប្រឹក្សាវ៉ាទីកង់លើកទី ១ ឆ្នាំ ១៨៧០ ដែលបង្ហាញថា សំណួរអំពីអំណាច និងភាពត្រឹមត្រូវនៃការបង្រៀនសាសនា ដែលករណីនេះបានលើកឡើង នៅតែជាសំណួរដ៏សំខាន់ក្នុងការជជែកវែកញែករបស់ស្ថាប័នសាសនាតាមសម័យកាលផ្សេងៗគ្នា។
- សម្តេចប៉ាបហូណូរីយូសទី១
- លទ្ធិម៉ូណូថេលីស៊ឹម (Monothelitism)
- ការដកហូតសិទ្ធិសាសនា
- ភាពមិនអាចខុសបានរបស់សម្តេចប៉ាប
ប្រភពទាំងអស់ All 5 sources
- Wikipedia Pope_Honorius_I
- Wikipedia Excommunication
- Wikipedia Third_Council_of_Constantinople
- Wikipedia Monothelitism
- Wikipedia Heresy