ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្រះបាទភីលីពទី២ (Philip II) គឺជាព្រះមហាក្សត្រនៃនគរម៉ាសេដូន ដែលសោយរាជ្យពីឆ្នាំ ៣៥៩ មុនគ.ស. រហូតដល់ការធ្វើគត់ព្រះអង្គក្នុងឆ្នាំ ៣៣៦ មុនគ.ស. ។ ការងើបឡើងនៃនគរម៉ាសេដូន ពីនគរមួយដែលដើមឡើយស្ថិតនៅគែមនៃនយោបាយក្រិកបុរាណ មកជាអំណាចដ៏ធំមួយដែលគ្របដណ្ដប់ក្រិកបុរាណទាំងមូលក្នុងរយៈពេលតិចជាង ២៥ ឆ្នាំ គឺភាគច្រើនដោយសារលក្ខណៈ និងគោលនយោបាយរបស់ព្រះបាទភីលីព ។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia រៀបរាប់ថា ព្រះអង្គក៏ជាព្រះរាជបិតានៃព្រះអាឡិចសាន់ឌឺមហាក្សត្រ (Alexander the Great) និងជាសមាជិកនៃរាជវង្សអារីហ្គេដ (Argead) ដែលបានបង្កើតនគរម៉ាសេដូនឡើង ។ ព្រះអង្គត្រូវបានចាត់ទុកថាជាអ្នកយុទ្ធសាស្ត្រយោធាដ៏ឆ្នើម និងជាអ្នកការទូតដ៏ឈ្លាសវៃ ដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវសម្រាប់ចក្រភពរបស់បុត្រាព្រះអង្គ ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្រះបាទភីលីពទី២ បានប្រសូតនៅប្រហែលឆ្នាំ ៣៨២ មុនគ.ស. ក្នុងក្រុងពេឡា (Pella) ដែលជារាជធានីនៃនគរម៉ាសេដូន ។ ព្រះអង្គគឺជាបុត្រានៃព្រះបាទអាមីនតាសទី៣ (Amyntas III) និងព្រះនាងអឺរីឌីស (Eurydice) ។ កាលនៅកុមារ ព្រះអង្គត្រូវបានបញ្ជូនទៅធ្វើជាចំណាប់ខ្មាំងនៅក្រុងថេបស៍ (Thebes) ដែលជាមហាអំណាចយោធានាពេលនោះ ។ នៅទីនោះ ព្រះអង្គបានសិក្សាអំពីបច្ចេកទេសយោធាកម្រិតខ្ពស់ ដែលក្រោយមកព្រះអង្គបានកែច្នៃនិងអនុវត្តនៅក្នុងកងទ័ពម៉ាសេដូន ។ បន្ទាប់ពីឡើងសោយរាជ្យ ព្រះអង្គបានរៀបអភិសេកជាមួយស្ត្រីជាច្រើន ប៉ុន្តែភរិយាដែលមានឥទ្ធិពលបំផុតគឺព្រះនាងអូឡាំពៀស (Olympias) នៃនគរអេពីរុស (Epirus) ដែលជាមាតានៃព្រះអាឡិចសាន់ឌឺមហាក្សត្រ ។ តាមការរៀបរាប់ពី Wikipedia បទពិសោធន៍នៅថេបស៍នេះ បានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការធ្វើឱ្យព្រះអង្គក្លាយជាអ្នកដឹកនាំយោធាដ៏អស្ចារ្យ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការសោយរាជ្យរបស់ព្រះបាទភីលីពទី២ បានចាប់ផ្ដើមក្នុងស្ថានភាពមិនស្ថិតស្ថេរនយោបាយ ។ ម៉ាសេដូននៅពេលនោះ កំពុងប្រឈមមុខនឹងការលុកលុយពីគ្រប់ទិសទី និងមានជម្លោះក្នុងរាជវង្ស ។ ព្រះអង្គបានធ្វើកំណែទម្រង់យោធាភ្លាមៗ ដោយបង្កើតកងទ័ពរបាំងហ្វាឡាំង (Phalanx) ដែលប្រើលំពែងវែងហៅថា សារីសា (Sarissa) ប្រវែង ៦ ម៉ែត្រ ។ កងទ័ពនេះត្រូវបានបណ្ដុះបណ្ដាលយ៉ាងល្អ និងមានវិន័យខ្ពស់ បង្កើតបានជាកម្លាំងដ៏ខ្លាំងក្លា ។ តាមការរៀបរាប់ក្នុង Wikipedia ទន្ទឹមនឹងយោធា ព្រះអង្គក៏បានពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈការកាន់កាប់អណ្ដូងរ៉ែមាសនៅភ្នំផានជូ (Mount Pangaion) ដែលអនុញ្ញាតឱ្យព្រះអង្គមានធនធានគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការជួលទាហានស៊ីឈ្នួល និងវិនិយោគលើគម្រោងផ្សេងៗ ។

ព្រះបាទភីលីពបានធ្វើយុទ្ធនាការយោធាជាបន្តបន្ទាប់ដើម្បីពង្រីកព្រំដែន ។ ព្រះអង្គបានវាយកម្ចាត់កុលសម្ព័ន្ធអ៊ីលីរៀន (Illyrians) ពង្រីកឥទ្ធិពលទៅទិសខាងជើង និងបានធ្វើឱ្យរដ្ឋតូចៗនៅភាគខាងកើតក្លាយជាចំណុះ ។ នៅឆ្នាំ ៣៣៨ មុនគ.ស. ព្រះអង្គបានប្រឈមមុខជាមួយសម្ព័ន្ធភាពនៃរដ្ឋក្រិក (ដឹកនាំដោយក្រុងអាថែន និងក្រុងថេបស៍) នៅសមរភូមិឆេរ៉ូនា (Chaeronea) ។ ជ័យជំនះដាច់ខាតរបស់ម៉ាសេដូននៅទីនេះ បានធ្វើឱ្យព្រះអង្គក្លាយជាមេដឹកនាំផ្ដាច់ការនៃក្រិកបុរាណ និងបានបង្កើតសម្ព័ន្ធកូរីនថូស (League of Corinth) ដែលមានគោលដៅធ្វើសង្គ្រាមជាមួយចក្រភពពែរ្ស ។

ក្ដីសុបិន្តនេះមិនបានសម្រេចដោយព្រះអង្គទេ ដោយសារការធ្វើគត់ដ៏អាថ៌កំបាំងនៅឆ្នាំ ៣៣៦ មុនគ.ស. ក្នុងពិធីមង្គលការបុត្រីព្រះអង្គ ។ អង្គរក្សឈ្មោះ ប៉ូសានីអាស (Pausanias) បានចាក់ព្រះអង្គដោយដាវ រហូតសោយទិវង្គត ។ សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កត់ត្រាថា មូលហតុពិតប្រាកដនៅតែជាការជជែកគ្នា ដោយមានទ្រឹស្ដីថាជាការឃុបឃិតនយោបាយ ឬរឿងផ្ទាល់ខ្លួន ។ មរណភាពរបស់ព្រះអង្គបាននាំឱ្យព្រះអាឡិចសាន់ឌឺ បុត្រាព្រះអង្គឡើងសោយរាជ្យ និងបន្តយុទ្ធនាការដណ្ដើមចក្រភពពែរ្សដោយជោគជ័យ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ កេរដំណែលរបស់ព្រះបាទភីលីពទី២ នៅតែមានឥទ្ធិពលតាមរយៈការរកឃើញបុរាណវិទ្យា ។ នៅឆ្នាំ ១៩៧៧ អ្នកបុរាណវិទ្យា ម៉ាណូលីស អាន់ដ្រូនីកូស (Manolis Andronikos) បានរកឃើញកន្លែងបញ្ចុះសពដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងពំនូកធំនៅវឺហ្គីណា (Vergina) ដែលជាអតីតរាជធានីអៃហ្គៃ (Aigai) នៃម៉ាសេដូន ។ វត្ថុបុរាណដែលបានរកឃើញ រួមមានចង្អេរមាស (larnax) គ្រឿងសស្ត្រាវុធ និងឆ្អឹងដែលបានដុត បានធ្វើឱ្យអ្នកជំនាញភាគច្រើនជឿថាជាផ្នូររបស់ព្រះបាទភីលីពទី២ ។ ទីនេះត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់ជាសកល ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ការសិក្សាអំពីព្រះបាទភីលីពផ្ដល់ជាមេរៀនអំពីភាពជាអ្នកដឹកនាំ ការកសាងប្រជាជាតិ និងការរក្សាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ ។ កម្ពុជាក៏សម្បូរទៅដោយទីតាំងបុរាណ និងបេតិកភណ្ឌពិភពលោកដែលត្រូវការអភិរក្សដូចគ្នា ។ លើសពីនេះ យុទ្ធសាស្ត្រយោធា និងការទូតរបស់ព្រះអង្គ ត្រូវបានសិក្សានៅក្នុងសាលាយោធាជុំវិញពិភពលោករហូតដល់សព្វថ្ងៃ ។ ការរកឃើញផ្នូររបស់ព្រះអង្គក៏បានបំភ្លឺពីទំនាក់ទំនងរវាងបុរាណវិទ្យា និងការអភិរក្សប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលកំពុងក្លាយជាប្រធានបទសកលដ៏សំខាន់ ។