ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សេរីភាពសារព័ត៌មាន គឺជាគោលការណ៍គ្រឹះមួយដែលធានាថាការទំនាក់ទំនង និងការបញ្ចេញមតិតាមរយៈប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយផ្សេងៗ រួមទាំងសារព័ត៌មានបោះពុម្ព និងអេឡិចត្រូនិក ត្រូវបានអនុវត្តដោយសេរី។ តាមការពិពណ៌នារបស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សេរីភាពនេះបង្ហាញថាមិនមានការត្រួតពិនិត្យ ឬការឃាត់ទុកមុនពីរដ្ឋាភិបាល ហើយជារឿយៗត្រូវបានការពារដោយច្បាប់ ឬបញ្ញត្តិក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ គំនិតស្រដៀងគ្នានេះគឺសេរីភាពបញ្ចេញមតិ ដែលជាញឹកញាប់ត្រូវបានចែងក្នុងច្បាប់តែមួយ និងទទួលបានការព្យាបាលស្មើគ្នា រួមជាមួយសេរីភាពវិទ្យាសាស្ត្រដែលត្រូវបានការពារនៅប្រទេសជាច្រើនផងដែរ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ស្ថានភាពសេរីភាពសារព័ត៌មានប្រែប្រួលយ៉ាងខ្លាំងពីប្រទេសមួយទៅប្រទេសមួយ។ អង្គការអន្តរជាតិ Reporters Without Borders (RSF) ដែលគេស្គាល់ថាតាមដានសេរីភាពសារព័ត៌មាន បានផ្តល់រង្វាន់ដល់អ្នកកាសែតតួកគី Can Dündar នៅឆ្នាំ២០១៥ ប៉ុន្តែគាត់ត្រូវបានចាប់ខ្លួនភ្លាមៗក្រោយពេលនោះ ដូចដែលបង្ហាញក្នុងរូបភាពពី Wikipedia។ យោងតាមទិន្នន័យដដែល អ្នកកាសែតជាច្រើននាក់នៅទូទាំងពិភពលោកបានប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែង ការចាប់ខ្លួន ឬសូម្បីតែការធ្វើឃាត។ នៅអ៊ុយក្រែន អ្នកកាសែត Georgiy Gongadze ត្រូវបានចាប់ជំរិតនិងសម្លាប់នៅឆ្នាំ២០០០។ អ្នកកាសែតបេឡារុស Katsyaryna Andreeva ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ៨ឆ្នាំនៅឆ្នាំ២០២២។ ចំណែកនៅម៉ិចស៊ិក Rubén Espinosa ត្រូវបានសម្លាប់បន្ទាប់ពីភៀសខ្លួនពីការគំរាម ដោយបង្ហាញថាអ្នកសារព័ត៌មាននៅទូទាំងពិភពលោក មិនអាចធ្វើការដោយសេរីបានឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការតស៊ូដើម្បីសេរីភាពសារព័ត៌មានមានឫសគល់តាំងពីសតវត្សទី១៧។ ស្នាដៃដ៏ល្បី "Areopagitica" របស់ John Milton ក្នុងឆ្នាំ១៦៤៤ បានក្លាយជាអត្ថបទគ្រឹះមួយក្នុងការជំរុញគំនិតប្រឆាំងការត្រួតពិនិត្យរដ្ឋាភិបាល។ នៅសតវត្សទី១៩ ប្រទេសអ៊ីតាលីបានអនុម័ត Statuto Albertino ជាលើកដំបូងក្នុងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ ដែលបានផ្តល់សេរីភាពសារព័ត៌មានដល់ប្រជាជន។ ផ្ទុយទៅវិញ ក្នុងសម័យណាស៊ីអាល្លឺម៉ង់ រដ្ឋមន្ត្រី Joseph Goebbels បានប្រើក្រសួងសាធារណៈនិងការឃោសនា ដើម្បីគាបសង្កត់សេរីភាពសារព័ត៌មានយ៉ាងខ្លាំង។ តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សមិទ្ធផលទាំងនេះបានបង្ហាញពីការវិវត្តនៃគំនិត និងការតស៊ូឥតឈប់ឈរ ដើម្បីការពារសិទ្ធិក្នុងការបញ្ចេញមតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមគោលការណ៍សេដ្ឋកិច្ច ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយដែលមានសេរីភាពដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងការផ្សព្វផ្សាយព័ត៌មានសេដ្ឋកិច្ច ការផ្សាយពាណិជ្ជកម្ម និងការប្រកួតប្រជែងក្នុងទីផ្សារ ដែលអាចជំរុញកំណើនសេដ្ឋកិច្ច។ ឧស្សាហកម្មសារព័ត៌មានក៏បង្កើតការងារជាច្រើនផងដែរ។ ខាងវប្បធម៌វិញ សេរីភាពសារព័ត៌មានគឺជាមូលដ្ឋានសម្រាប់ការបង្កើតស្នាដៃអក្សរសាស្ត្រ តន្ត្រី និងសិល្បៈផ្សេងៗ ព្រមទាំងអនុញ្ញាតឱ្យគ្រប់សម្លេងក្នុងសង្គមត្រូវបានស្តាប់ឮ។ សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានចង្អុលបង្ហាញថាប្រទេសជាច្រើនក៏បានការពារសេរីភាពវិទ្យាសាស្ត្រ ដែលជាផ្នែកបន្ថែមនៃសេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងរួមចំណែកដល់ការអភិវឌ្ឍវប្បធម៌និងចំណេះដឹង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន វិបត្តិសេរីភាពសារព័ត៌មានបានបន្តកើតមានយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ យោងតាមរូបភាពនិងទិន្នន័យពីសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia និពន្ធនាយករបស់ Abzas Media លោកស្រី Sevinj Vagifgizi ត្រូវបានកាត់ទោសឱ្យជាប់ពន្ធនាគារ៩ឆ្នាំនៅខែមិថុនា ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបង្ហាញពីការគាបសង្កត់លើប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយឯករាជ្យ។ នៅដែនដីហ្កាហ្សា អ្នកកាសែត Al Jazeera លោក Hossam Shabat ត្រូវបានធ្វើឃាតនៅថ្ងៃទី២៤ ខែមីនា ឆ្នាំ២០២៥ ដែលជាការរំលោភយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើសិទ្ធិអ្នកកាសែត។ នៅរុស្ស៊ី អ្នកកាសែត Ivan Safronov និង Maria Ponomarenko ស្ថិតក្នុងចំណោមអ្នកដែលត្រូវបានចាប់ដាក់ពន្ធនាគារ ដូចការបង្ហាញនៅក្នុងបាតុកម្មក្រុងបែរឡាំងឆ្នាំ២០២៤។ ករណីដ៏ល្បីរបស់ Jamal Khashoggi អ្នកកាសែតដែលត្រូវបានធ្វើឃាតដោយរដ្ឋាភិបាលអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត បានធ្វើឱ្យពិភពលោកភ្ញាក់ផ្អើល។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីបញ្ហាទាំងនេះគឺមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះសេរីភាពសារព័ត៌មានគឺជាមូលដ្ឋាននៃសិទ្ធិទទួលព័ត៌មានពិតប្រាកដ និងការចូលរួមរបស់ប្រជាពលរដ្ឋក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យ។